Vehbija Hoxhiq

KELIMEI SHEHADETI  - DEKLARIMI ISLAM

            Formula e deklarimit Islam (Kelimei Shehadeti) thotë:

            "ESHHEDU EN LA ILAHE IL-LALL-LLAHU VE ESHHEDU ENNE MUHAMMEDEN ABDUHU VE RESULUHU"  (Besoj dhe deklaroj se vetëm All-llahu është Zot dhe besoj dhe deklaroj se Muhammedi a.s. është rob i Zotit dhe pejgamber i Tij). Besimi dhe deklarimi i ekspozuar me këtë formulë (kelimen) doemos të jetë i sinqertë, të rrjedhë nga thellësia e shpirtit. Porsi e tillë ia arrin qëllimit, sikur që thotë Muhammedi a.s.: "Kush sinqerisht dhe për-zemërsisht thotë - Nuk ka Zot tjetër përveç të vetmit All-llah, do të hyjë në xhennet." 

            Me kelimen sikur që shohim, sikur me ndonjë urë bashkohet besimi i pastër Islam (imani), me praktikimin e obligimeve tjera. Në praktikimin e përcaktimeve Islame dhe aplikimin e tyre në jetë na nxit që, përpos emrit të Zotit, duke shqiptuar kelimei shehadetin t'i përkujtojmë urdhërat e Tij, dhe emrin e Muhammedit a.s. sepse duke e shqiptuar emrin e tij, njëkohësisht betohemi se do t'i ndjekim hapat e tij dhe do të veprojmë sipas sunnetit. Kjo d.m.th se do t'i kryejmë dhe aplikojmë të gjithë përcaktimet dhe urdhërat e natyrës praktike (ibadetet dhe veprimet e tjera të dobishme shoqërore) të cilat edhe Muhammedi a.s. me vemendje dhe detajisht i aplikonte në jetën e përditshme. Duke shqiptuar kelimen, betohemi gjithashtu se do t'i kryejmë edhe porositë e Muhammedit a.s. dhe çdo gjë që e kryente ai, gjë që patjetër do të na shpie kah fati dhe mirëqënia. Siç vërejmë kjo formulë përbëhet prej dy pjesëve: 

            a)- LA ILAHE IL-LALL-LLAHU  dhe

            b)- MUHAMMEDUN  RESULULLAHI

a)- LA ILAHE IL-LALL-LLAHU,- vetëm një Zot ekziston.

            Kushti i parë është të besuarit në ekzistencën e Zotit xh.sh., krijuesin dhe mirëmbajtësin e botërave, gjithçkaje të gjallë dhe të "vdekur", të dukshme dhe të padukshme, duke filluar prej atomit deri te vasionet grandioze edhe atë me besim të thellë. Ky besim është i lindur në shpirtin e njeriut. Deri te ai besim vihet edhe me mendje - me logjikë... Si e tillë ishte themel i religjioneve "hyjnore" të shpallura: I qe shpallur edhe njeriut të parë Ademit a.s., por sikur që e dimë ky besim qe shtrembëruar dhe humbur nga njerëzit, e mandej pas një kohe të shkurtër ranë në lloje të ndryshme të herezisë, në format më të ashpra të idhujtarisë. Këtë largim nga monoteizmi i pastër (besimin në një Zot), ndoshta e shkaktoi frika prej paraqitjeve të ndryshme natyrore dhe fuqitve në botën e jashtme të cilave u përshkruheshin fuqi hyjnore, pasi njerëzit primitivë për shkak të nivelit të ulët intelektual nuk i njihnin shkaqet, prandaj disa paraqitje natyrore ose besime i personifikuan, dhe u ofronin sakrifikime (kurban) që t'i mëshirojnë. Ja, kështu lindi politeizmi, edhe atë në lloje të ndryshme. Kudo që njerëzit të bredhnin në besime të këtilla, Zoti xh.sh e tregonte mëshirën e Vet dhe u dërgonte pejgamberët me shpallje (libër); që t'ua tregojë rrugën e drejtë, rrugën e besimit të drejtë, dhe sjelljes ndërmjet tyre (parimet juridiko morale) në përputhshmëri me zhvillimin shoqëror të të njëjtës kohë. Të gjitha ato libra, sikur që kemi cekur më parë, predikonin se ekziston veç se një Zot - All-llahu xh.sh. (Por gjinia njerëzore, nëpër historinë e gjatë përjetoi ndyshime të llojllojshme, shfarosje ndërmjet veti, invazione, përzierje dhe imponime të besimeve dhe mendimeve, etj. Ashtu feja e drejtë gjithmonë humbej, ose në rast më të mirë shtrembërohej. Gjithë këtë e ndiqte paralelisht paraqitja e amoralitetit. Për këtë nuk nevojitet të kërkohen shembuj dhe dëshmi në kohën e lashtë, mjafton të hudhim vështrim në rastet më të reja dhe më të njohura para paraqitjes së Islamit edhe atë jo në territorin e idhujtarisë (p.sh. në Arabi), por në territorin e krishterizmit, llojit të parafundit  të fesë "hyjnore", sipas pejgamberit të Zotit Isës a.s.. Shkenca e keqkuptuar e Isës a.s., u shkatërrua jo në dhjetra por në qindra sekte, të cilat ndërmjet veti bënin luftra të përgjakshme kryqëzatash. Nga historia janë të njohura mirë: ajo "shtatëvjeçare", "tridhjetëvjeçare", "Nata e Shën Bartolomejt", "Inkuzicioni" - gjyqet kishtare me shpikjet djallëzore për mundim "heretizmi", etj. Të gjitha ato qenë luftëra fetare. E jeta? Morali? E vetë Sodoma e Gomora? Këtë realitet e pranojnë dhe e cekin shumë dijetarë  të krishterë. Orientalisti Muir thotë: "Krishterizmi qe shtatë shekuj në rënie të plotë. Ligësitë dhe korrupcioni e arritën atë përmasë saqë në historinë njerëzore s'mund t'u gjindet shembull i ngjashëm. Gjashtë shekuj e që në asnjë kënd botëror nuk shendriti drita e shpalljes së Zotit... Me paraqitjen e Islamit e me të edhe e dritës, shkencës dhe civilizimit, tërë bota hyri në një periudhë të re. Evropa jetonte në një errësirë të plotë, mirëpo pasi që e pranoi dritën, filloi të shëndriste dhe ashtu iu paraqit mundësia e fillimit të periudhës së renesansës dhe reformacioneve."   Gjithë njerëzimi kishte rënë në  besime të neveritshme e të 4fëlliqta, ligësi e amoralitet, çdo gjë u shkatërrua. A edhe atëherë nuk u plotësuan kushtet që mëshira e Zotit të derdhet mbi robët e Tij - njerëzit? - Po, u plotësuan të gjitha kushtet. 

b)- MUHAMMEDUN RESULULLAHI

      - Muhammedi është pejgamber i fundit i Zotit.

            U derdh përsëri dhe defenitivisht mëshira e Zotit mbi njerëzimin. Ai e dërgoi pejgamberin e fundit Muhammedin a.s., djalin e Abdullahut, nipin e Abdul-Mutalibit nga familja më e famshme mekkase - Hashim, që i takon fisit kurejsh, si mëshirë njerëzisë, sikur që qëndron në Kur'an (El Enbija: 101). D.m.th, u dërgua si pejgamber i fundit që definitivisht, njëherë e përgjithmonë, t'ia tërheqë vërejtjen njerëzimit, t'ia dorëzojë fjalën e fundit të Zotit (shpalljen, Kur'anin) dhe t'ua tregojë realitetin e vërtetë të besimit, rreth botës dhe jetës dhe të gjitha problemet të cilat i prekin dhe i pikëllojnë, dhe t'i vendosë parimet e përcaktimet (normat juridike dhe morale) që do t'a gëzojnë tërë njerëzimin në të dy jetërat, nëse u përmbahen dhe i aplikojnë  në jetën e përditshme. Por, para pastrimit dhe ndritjes së pyetjeve të tjera nevojitet të jepet formulimi i plotë i besimit.

           Ky formulim është i ekspozuar në akaid, me "kelimei shehadetin": "S'ka Zot tjetër përpos All-llahut, ndërsa Muhammedi s'është gjë tjetër pos njeri[3], rob i Tij dhe Pejgamber."

            Duke pasur parasysh llojet e ndryshme të besimeve të cilat zotëronin në botë, (të mos flasim për ligësitë dhe amoralitetet tjera ndër njerëzit) u desh mjaft kohë që definitivisht të pastrohet me ato pohime. Prandaj, gati gjithë shpallja mekkase e Kur'anit iu kushtua besimit të drejtë në Zotin një, i Plotfuqishëm, i Gjithëdijshëm, Krijues dhe Mirëmbajtës i botërave, i cili është i përhershëm pa fillim, i përhershëm pa mbarim, prandaj nuk i nevojiten as nënë as babë, as djem[4], as ndihmës dhe ndërmjetësues ndërmjet Tij dhe njerëzimit, e as veti blasfemuese, sikur që i përshkruhen dhe e paraqesin në religjionet "hyjnore" paraislame. Prandaj, ithtarët e kësaj feje thirren t'i afrohen fesë së Zotit, dhe t'i lëshojnë besimet e tjera.

"Thuaj (o i dërguar): O ithtarë të librit (tevrat e inxhil) ejani (të bashkohemi) te një fjalë që është e njëjtë (e drejtë) në mes nesh e në mes jush, të mos adhurojmë pos All-llahut, të mos i bëjmë asnjë send shok, të mos konsiderojmë njëri tjetrin zotër, pos All-llahut!" (Ali Imran: 64)   

            Zoti xh.sh. me Islamin, ia shpalli njeriut të drejtën, kuptimin e drejtë dhe konceptin për atë. Islami, tash nuk thotë: "Ky është sekret, i paarritshëm për trurin tënd, kështu duhet të besosh pa mos menduar shumë", por thotë: “Nëse ky besim (në një Zot) të është i paqartë, ja dëshmi, kahdo që të kthehesh! Fillo nga vetja!"  Prandaj Kur'ani e thërret njeriun që së pari veten ta hulumtojë:

            "Le të shikojë njeriu se prej çkahit është krijuar?" Et Tarik: 5)

            Mandej, e thirr sikur cekëm në akaid, t'i hulumtojë të gjitha gjërat rreth vetes: bimët, shtazët, natyrën me të gjitha bukuritë, vasionat etj., dhe të mendojë rreth tyre, me ç'rast do të vijë në njohje dhe përfundim se a ekziston ose jo Zoti, mandej se a është një apo më tepër. Pra, Islami e thirr njeriun t'i shfrytëzojë metodat shkencore filozofike, që të vijë te realiteti, njohja e ekzistencës së nevojshme të Zotit, e jo që të besojë  verbërisht. Prandaj Islami e ngriti trurin përmbi fenë. Islami në atë aspekt shkon edhe më tej, siç shohim nga thënia (hadith) e Muhammedit a.s., që është veçse sintezë e shumë ajeteve kur'anore:  "S'ka fe ai që s'ka mendje", (logjikë).

            Islami nuk u frikohet zbulimeve dhe arritjeve të reja shkencore, mbasi të gjitha ato çojnë kah pranimi i Zotit, duke i zbuluar ligjet e Tij të mençura, sikur që vështruam më parë. Nga kjo, Islami edhe dallohet prej feve të tjera, e posaçërisht nga ajo paraprake (krishterizmi) - sipas së cilës është mëkat i madh të merresh me shkencë, - pasi ato, shkenca dhe filozofia me të vërtetë udhëzojnë kah njohja e Zotit, por vetëm Një të Vetmin, e jo dy-tre ose më shumë. 

            Në principin e parë, filloi mosmarrëveshja ndërmjet fesë (kishës) dhe shkencës, dhe intelektualët (filozofët dhe dijetarët) duke u shkëputur më vonë (por pas 18 shekujsh) nga kisha, mbikqyrjet dhe torturimet e saj absolute, e hodhën poshtë fenë e tillë dhe filluan vetë t'a kërkojnë realitetin. Disa brodhën (devijuan) krejtësisht (më tepër për shkak të revoltës kundër ligjeve dhe persekutimeve të saj shekullore) shkuan drejt ateizmit, ndërsa disa të tjerë e gjetën të Vërtetën dhe thirrën "eureka"! "E gjetëm fenë natyrore", - e gjetën Islamin ku parimet e tij shkencore-filozofike sikur në astronomi - Laplasi dhe në filozofi - Kanti, erdhën te realiteti njëri rrugës filozofike, ndërsa tjetri rrugës shkencore - për krijimin e trupave qiellorë. Ajo fe natyrore, deri te e cila erdhën njerëzit me mendime të lira (e cila principialisht përputhet me Islamin), meriton që t'a prezentojmë...

            Principet e saj janë:

            1.- besimi në një Zot, 

            2.- të jetuarit e jetës morale, 

            3.- të nderohet Zoti përmes përkushtimit shpirtëror (pa ceremoni dhe rituale)  

            4.- pavdekshmëria e shpirtit,  

            5.- në fe nuk ka asgjë në kundërshtim me dijen dhe shkencën.  

            Dallimin e fesë së këtillë dhe Islamit mund ta hetojë lehtë çdokush që është i udhëzuar në Islam. Dallimi është në atë që nuk e pranojnë dhe nuk e proklamojnë; 

            1.- shpalljen - vahj,  

            2.- se njerëzimit i janë dërguar pejgamberë të Zotit dhe mu'xhizet e tyre,

            3.- dhe gjithashtu tejkalohen rreth gjetjes së botës së ardhshme dhe ditës së gjykimit. Por, shumica pohojnë, se ekzistenca e Zotit si realitet Absolut tërheq me vete përgjegjësinë e njerëzimit për veprimet e kësaj bote. Këtu edhe bazohen obligimet morale të njerëzimit, në të kundërtën për moralin as që mund të flitej, e as që jeta njerëzore do të kishte kuptim dhe qëllim; dhe                

            4.- nuk është e caktuar mënyra e përkushtimit - ibade-tet, lutja dhe ngjashëm. 

            Sikur që shohim, kjo fe në thelb përputhet me Islamin si religjion  i trurit të shëndoshë. Nga faktet e lartpërmendura del se truri dhe shpirti i njeriut, tentojnë kah religjioni, sepse ajo është ndjenjë e lindur në vetë njeriun. Truri i shëndoshë i njeriut, me rezonimin e drejtë, mundet nëse jo në përgjithësi, por pjesërisht ta njohë realitetin dhe që bile në principet themelore t'a caktojë dhe ta shohë.  Për sa i përket Islamit, si formë e fundit e shpalljes së religjionit, ai është njëkohësisht religjion natyror dhe mbinatyror. ?shtë natyror sepse gjen arsyetim të plotë në trurin dhe në të arriturat e tij në shkencë apo filozofi. ?shtë mbinatyror sepse është i shpallur prej Zotit. Ky është religjion pas të cilit lakmon shpirti i njeriut. Ky është religjion i njeriut i cili e kërkon realitetin, qetësinë dhe rehatinë për trurin ashtu edhe për shpirtin. Kur është e qartë pyetja: çfarë dhe si të besohet dhe kur kësaj i jepet përgjigjia e shkurtër dhe kristale, e pranueshme dhe e kuptueshme për çdonjërin (sepse për vertetësinë e vet ka dy dëshmi të paluhatshme: shkencën dhe filozofinë), atëherë normat tjera janë më lehtë të pranueshme, sepse janë postulat logjik i realitetit themelor. (Aksioma): - "Ekziston veçse një Zot, e Muhammedi është rob i Tij", posaçërisht nëse janë të bazuara dhe arsyetura me shkencë dhe filozofi.            

            Nga aksioma: "ZOTI EKZISTON" - rrjedh e vërteta se Ai njerëzimit u ka dërguar pejgamberë, dhe se nuk ka mundur të jetë indiferent ndaj vuajtjeve dhe humbjeve të tyre, dhe se Muhammedit a.s. , i fundit në renditjen e tyre, nga Zoti iu shpall libri (Kur'ani) - margaritari i çmueshëm i të gjitha shpalljeve të Zotit që u dërgoi pejgamberëve prej të parit (Ademit a.s.) deri te i fundit, Muhammedi a.s..  

            Nga pjesa e dytë e këtij formulimi - kelimei sheha-detit: "Besoj dhe deklaroj se Muhammedi është rob dhe pejgamber i Tij", sikur që cekëm më lart, kur besimi të pranohet dhe sinqerisht të mbillet në zemër, qartë del se nuk duhet besuar veç Kur'anin si ligj i fundit i Zotit, por edhe atë që e përcaktoi Muhammedi a.s. (atë që e këshilloi, që personalisht e veproi ose e lejoi) të merret si obligim dhe të praktikohet dhe aplikohet në jetën e përditshme. Kjo është rruga e Muhammedit a.s., ky është sunneti i tij. Ajo rrugë duhet të jetë e çdonjërit musliman nëse dëshiron ta arrijë fatin në të dy botërat. Rrugën e tij do ta tregojmë dhe do ta ndriçojmë më vonë. Ja se ç'duhet pasur në zemër gjatë shqiptimit të kelimes, dhe këtë deklarim muslimanët janë të obliguar ta përsërisin sa më shpesh, me qëllim që kjo të na përkujtojë obligimet që i kemi ndaj Zotit dhe njerëzimit. Ky deklarim është i shkurtër por kuptimplotë; ai shumëçka kërkon nga muslimani, sepse veç me emër muslimani  s'mundet me qenë musliman. Prandaj, shqiptimi formal i "kelimes" sado qoftë i shpeshtë, nuk jep asfarë dobie, sepse duhet të burojë nga sinqeriteti i thellë dhe t'i nxisë muslimanët në kryerjen e parimeve dhe dispozitave të tjera fetare.

            Një numër i madh i haditheve flet për domethënien e "kelimei shehadetit".

            Ja disa: 

            "Kush deklaron se ekziston veçse një Zot, do të hyjë në xhennet".  

            "Kush deklaron se është veçse një Zot dhe se Muhammedi është rob i Tij, Zoti do ta ruajë nga zjarri i xhehenemit". 

            "Kujt i është fjala e fundit - la ilahe ilAll-llah - do të hyjë në xhennet".  

            Mirëpo, siç thamë, qëllimi i "kelimes" nuk është veçse në shqiptim, por në përputhshmëri me besimin dhe veprat.

            Thelbin e "kelimei shehadetit" e ceku bukur Vehbe Ibën Munebbih, kur e pyetën:  - A nuk është "la ilahe il-All-llah", çelësi i xhennetit?  

- Po, u përgjigj ai, por çdo çelës ka dy dhëmbë. Ai që vjen me çelës të këtillë do të mund të hyjë në xhennet. Thuaj atij që e shqipton deklaratën veçse me fjalë, ndërsa vepron të kundërtën, çelësi i tillë nuk e çel derën e xhennetit. Kush shqipton "La ilahe ilall-llah", dhe njëkohësisht mashtron, betohet dhe dëshmon rrejshëm, bën vepra të këqija, nuk përmbahet nga ndalesat, i shkel të drejtat e të tjerëve, bën dhunim etj., ai vjen para dyerve të xhennetit me çelësin që ka vetëm një dhëmb, prandaj edhe s'mund ta çelë derën". Ja, ku është thelbi i kësaj kelime (deklarate). Për shkak  të domethënies së gjerë, ky deklarim shfrytëzohet edhe gjatë pranimit të fesë.  Për fat të keq shumë musliamanë, qysh moti, Islamin e shndërruan në emër dhe deklarim të zhveshur, u bënë muslimanë  iluzionesh, krejtësisht në kundërshtim me paraardhësit të cilët lart e ngritën flamurin e madhështisë dhe përparimit të gjithanshëm të Islamit , sikur që edhe është kur aplikohet në jetë. Dëshmitë e madhërueshme që na i dhuron historia Islame nga të cilat shumë muslimanë të sotshëm duhet të turpërohen, nëse jo edhe t'u shërbejnë si mësues që t'i udhëzojnë kah rrugët e mrekullueshme.

http://www.alb-net.com/pipermail/alb-islam/2000-February.txt

VEHBIJA HOXHIQ

THEMELET  E ISLAMIT

Domethënia dhe qëllimi i përcaktimeve

Përktheu: Lutfi Muharemi

Gostivar, 1998