Le tė jetė nga ju njė grup qė  thėrret nė atė qė ėshtė e dobishme, urdhėron pėr punė tė mbara dhe ndalon nga e keqja

 

BIBLIOGRAFIA

NEXHAT IBRAHIMI

Emri 

E-mail 

Mesazhi

 

 

Ligjeratė e mbajtur nė Kongresin pėr Bashkėjetesė dhe zgjidhje tė tensioneve ndėrfetare nė vendet Arabe. Mbajtur mė 24.03.2000.

 

 

INKUADRIMI I FESĖ NĖ ZGJIDHJEN

E KONFLIKTIT POLITIK

 

 

NĖ EMĖR TĖ ALLAHUT, MĖSHIRUESIT, MĖSHIRĖBĖRĖSIT

 

 Lavdi i takon vetėm All-llahut, lutjet dhe paqja qofshin pėr Pejgamberin e Tij tė zgjedhur dhe pėr tė gjithė pejgamberėt tjerė tė tij.

Zotrinjė dhe zonja

Ndonėse mendova gjėrė e gjatė nė lidhje me fjalėt (termet) stil dhe politikė, nuk gjeta ndonjė ndryshim kuptimor mes tyre, sepse qė tė dyja specifikojnė pėrcjellje tė njė metode tė caktuar pėr tė arritur te qėllimi. Politika, megjithatė, nė ditėn e sotme mund tė specifikohet mė tepėr, shkaku se ka arritur shkallėn e njė shkence qė mund tė studiohet. Shpesh herė pėr tė pėrdoret definimi: "Arti pėr intrigim dhe mashtrim tė tė tjerėve". Fjala "politikė" ose "politikan" nė kuptim tė pėrgjithshėm nuk do tė thotė thjesht aftėsi pėr qeverisje. Qė tė dy fjalėt aludojnė nė njeriun dinak dhe politikanin oportunist.

Nga kjo pikėpamje duhet dalluar qėndrimin e fesė (nga aspekti si fe) pėrsa i pėrket politikės, dhe qėndrimi i politikės ndaj fesė.

Sė pari do tė jetė mirė qė tė njohtohemi me kuptimin enciklopedik dhe krahasimor tė fjalės Fe.

Fjala Fe (nė kuptim tė pėrgjithshėm) pėrfshin kuptimin: Nėnshtrim (bindje) absolut ndaj Pronarit absolut, duke patur parasysh se nėnshtrimi (apo pėrulja, bindja) padyshim se paraqet adhurim dhe se Pronari absolut natyrisht ėshtė All-llahu. Jam mė se i sigurtė se ky definim pėrfshin tė dy fetė: Islamin dhe Krishterizmin. Pra, Feja ėshtė zbatim doktrinor dhe sjellje ndaj asaj qė kėrkon vetė identiteti njerėzor, pra tė qenurit rob i All-llahut tė Madh dhe Fuqiplotė. Me fjalė tė tjera, Feja ėshtė praktikim i njeriut pėr robėrim ndaj All-llahut nėpėrmjet sjelljeve vullnetare ( tė padetyrueshme), ashtu sikur qė ėshtė bėrė si rob qė rezulton nga realiteti i domosdoshmėrisė.

Duke qenė nėn pushtetin e kėsaj tė vėrtete Feja ėshtė njė, por gjykimet njerėzore (duke mos marė parasysh masėn e arsyetimeve tė tyre) bėnė qė Feja tė shėndrohet nė fe tė shumėnumėrta… Pėr sa i pėrket kėsaj, kuptim i rėndėsishėm ėshtė ajo se feja nė jetėn e njeriut ėshtė kėrkesė qėllimore dhe e vėrtetė stabile. Pra, Feja nuk ėshtė mėnyrė pėr arritje tė ndonjė qėllimi, stil apo politikė pėr realizim tė ndonjė qėllimi. Politika – nėn pushtetin e neokolonializmit ekonomik, kulturor dhe civilizues – ėshtė transformuar sot nė art tė mashtrimit. Poashtu ėshtė edhe art i stileve joshėse qė ēojnė nė kurth. Artet e tilla pėrdoren si instrumente nė duart e pakicės sė fortė lakmuese pėr tė dominuar shumicėn e dobėt. Ky realitet i hidhur dhe i tmerrshėm servohet nėn amblemėn e Sistemit tė Ri Botėror, e pėrcjellur nga simboli i Globalizmit!.

Mashtrimi politik qė shfrytėzohet sot, qėllimi i tė cilit ėshtė realizimi i kėsaj aspirate, pėrdor stile nga mė tė ndryshmet tė cilat pikė prekėse kanė metodologjinė e gjėrė qė buron nga politika e pėrēarjes, forcave ndarėse dhe inicon kategoritė e njė shoqėrie kundėr njėra-tjetrės. Vegla mė e vlefshme dhe arma mė e rrezikshme qė shfrytėzohet pėr kėtė qėllim natyrisht ėshtė sajimi (trillimi) i ndjeshmėrive sektare (fraksionale), ringjallja e konflikteve racore dhe ngjallje tė kėndvėshtrimeve dogmatike.

Le tė shqyrtojmė, nė lidhje me kėtė, pohimin e njė hulumtuesi perėndimor hebrej, Bernardo Leėis, ku nė librin e tij tė titulluar Lindja e Mesme dhe Perėndimi thotė: "Faktikisht, ishte e pamundur qė regjioni Arab t’i bashkangjitet (shtohet) Perėndimit, pėrveē se me anėn e pėrēarjes dhe ndarjes sė tij. Sikur cilit do qoftė politikan botėror t’i jepej detyra e bashkangjitjes sė kėtij regjioni me Perėndimin, ai nė tė vėrtetė nuk do tė zgjedhte ndonjė stil tjetėr pėrveē se atė tė zgjedhur nga Perėndimi, qė dmth. pėrēarja e regjionit me turbulenca sektare, ndarje sociale dhe kulturore, shpikje tė diferencave dhe konflikteve, ekspanzion i ēėshtjeve tė pazgjidhura kontroverze dhe nė dhėnie tė rėndėsisė sė egzagjeruar (tepruar) kėtyre ēėshtjeve. Ata tė cilėt mundohen qė me mish e me shpirt ta realizojnė kėtė, zemėrohen kur janė dėshmitarė tė paqes qė mbizotėron mes bloqeve, e kėnaqen me pamjet e pėrleshjeve qė shpėrthejnė mes tyre, pėrderisa ai qė beson se Perėndimi nuk ka tė bėjė asgjė me inicimin e kėtyre turbullirave, natyrisht qė ose e mashtron veten ose ėshtė i mashtruar."

Por ne asnjėherė nuk besojmė atė, pėr dallim nga arsyetimi i hulumtuesit Britanez Hebrej – kur ai pėrpiqet tė na detyrojė ta duam paqen dhe t’i zgjedhim ēėshtjet e pėrleshjeve tė cilat Perėndimi vazhdimisht i nxeh pėr tė vetmin pasion tė tij – qė tė jemi pėr paqen e pėrkrahur nė formėn qė sot e kėrkon Izraeli. Por dėgjuesi Arab i menēur nga fragmenti i lartėpėrmendur duhet tė zgjedh pohimin qė paraqet pjesėn kruciale dhe esencėn e kėtij fragmenti dhe tė largohet nga qėllimi nė tė cilin hulumtuesi synon.

 

* * *

 

Pasi qė i pėrcaktuam kėto fakte, ėshtė e qartė se Feja, qė ėshtė kėrkesė dhe synim, ėshtė shumė mė superiore se politika, e cila paraqet instrument dhe strategji. Kjo na sqaron njė gjė, se logjika e realitetit kėrkon shfrytėzimin e politikės nė shėrbim tė Fesė. Nė asnjė mėnyrė nuk kėrkon shfrytėzimin e Fesė nė shėrbim tė mashtrimeve dhe hileve politike.

Poqese pasuesit e njė Feje janė tė sinqertė nė pėrkrahjen e saj, atėherė Feja do tė ishte mjeti mė i fortė pėr ribashkim, krijim tė bashkėjetesės dhe bashkėpunimit, si dhe tejkalim i faktorėve tė pėrēarjes dhe konfliktit. Pėr mė tepėr, fetė e shumta (nėse ekziston sinqeriteti nė pranimin e tyre) as sa njė grimcė nuk rezulton nė prishje tė autoritetit tė tij tė gjerė, ose tė shkatėrrojė ndonjė nga fshehtėsitė e veta qė zhvillon njė mirėbesim tė vėrtetė tė bazuar nė pėrkrahjen e sinqertė tė saj, pėr shkak se shtylla e vetme pėrfshirėse e Fesė ėshtė e zonja tė tejkalojė kundėrshtimet (polemikat) nė situatat dhe ēėshtjet e veta.

Pra, Feja, do tė duhej tė shkaktojė qė shpirtėrat e sinqertė tė pasuesve qė pėrfaqėsojnė atė rol efektiv, tė tejkalojnė politikėn e pėrēarjes, ndarjes dhe veglave qė shpenzojnė mund. Ajo poashtu do tė duhej tė ishte aq e fortė sa tė mund t’i ribashkonte pasuesit e saj pėrballė orvatjeve pėr tėhuajėsim qė praktikohen ditėn e sodit, ashtu sikur qė ishte nė kohėn e paraardhėsve tė tyre nė tokat e Shamit kur ata nė tė kaluarėn u ndeshėn ballė pėr ballė me kryqėzatat… Unė mund tė them: "Kjo do tė duhej tė ishte realizuar, sikur ata qė sot emėrohen Islamistė tė mos bėnin politizimin e Islamit dhe sikur pjesa dėrrmuese e Krishterėve tė mos anonin kah politika e tėhuajėsimit (largimit).

Do tė desha qė sė pari ta qartėsoj kuptimin e politizimit tė Islamit, me qėllim qė tė mos e bėj tė paqartė( tė dykuptimtė) atė qė dua ta them (edhe pse jam kundėr saj) me atė nė tė cilėn besoj, ta nxjerr nė dritė dhe t’i thėrras tė tjerėt nė tė. Nuk ka dyshim se dispozitat e Sheriatit Islam i pėrfshinė ato qė sot emėrohen regjime kushtetutare, relacionet nė mes tė popullit dhe pushtetmbajtėsit si dhe relacioni nė mes Shtetit Islam dhe tė tjerėve, si nė paqe ashtu edhe nė luftė.

Nė pajtim me kėtė, Islami nė sistemin e tij pėrfshin Fenė dhe shtetin. Librat e qė kanė tė bėjnė me sistemin politk Al-Akham al-Sultaniyah si qė mė parė quheshin) janė tė begatshme nė sqarim tė kėtij detaji.

Karakteristika e kėtillė nė Islam asnjėherė nuk do tė paraqitet qartazi pėrderisa nuk lejohet qė tė sundojė Islami dhe qė gjykimet e tija tė bėhen operative. Por, kur jemi te faza e davetit (thirrjes) dhe te ndėrmarrja e metodave pėr kuptimin dhe bindjen qė ky sistem tė zbatohet nė shoqėritė Islame, duhet thėnė se mu kjo ėshtė faza nė tė cilėn veprojn "Islamistėt" apo Xhematet (grupet) Islame. Por, garanca parimore qė pėrpjekja e tyre tė jetė e suksesshme, konsiston nė atė qė ata superioritetin duke u marrė me punėt e davetit (thirjes) tė mos e pėrziejnė me dredhimet (zig-zaget) politike qė paraqiten para tij si dhe tė jenė larg ambicjeve politike qė paraqiten pėrgjatė pėrpjekjes pėr tė ardhur nė pushtet… Pėr fat tė keq kjo ėshtė pikėpamje pėr tė cilėn shumica e Muslimanėve deri mė tani nuk janė bindur. Pėr kėtė shkak, termi i Thirrjes Islame, duke u bazuar nė aktivitetet e tyre, interpretohet si formim i lėvizjeve politike qė pėr qėllim kanė arritjen deri nė tronin e pushtetit. Pra, kjo ėshtė ajo nė ēka unė implikoj kur them politizim i Islamit, pėr tė cilin term mė i pėrshtatshėm do tė ishte termi politizim i Thirrjes Islame.

Dy dobėsi serioze pengojnė kėtė metodologji:

E para paraqet faktin se apsiratat politike pėr tronin e pushtetit pashmangshėm shkaktojnė qė bartėsit e kėsaj aspirate tė anojnė nė kėto apo ato trende politike, gjė qė domosdo do tė shkaktojė antagonizma ose konflikt me trendin tjetėr. Pėr mė tepėr, dihet shumė mirė se shkollat politike nė rajonin tonė janė tė ekspozuara forcave tė jashtme qė fshehurazi mund tė depėrtojnė nė to, t’i kontrollojnė dhe t’i drejtojnė sipas interesit tė tyre edhe poqese ato force nuk kanė mundėsi t’i fusin nėn kontroll. Atėherė do tė kishte qenė shumė lehtė pėr forcat e jashtme qė kundėrshtimet mes atyre shkollave t’i shėndrojnė nė grindje dhe pėrēarje mosmarrėveshje, dhe do tė ishte shumė lehtė pėr ato forca qė ta shfrytėzojnė kėtė mosmarrėveshje pėr tė hapur njė dritare me qėllim tė pėrvidhjes dhe plaēkitjes sė ēka do qoftė nga tė drejtat dhe pasuritė tona, varėsisht nga ajo se ēka u duket e dobishme… Por, e shoh se pėr shkak tė faktit mirė tė njohur , forcat Islame qė marin pjesė nė kėtė konflikt do tė transformohen nė pjesė pėrbėrėse nė brendi tė kėtij aparati, ku nuk do tė kryejnė as sa njė lėvizje mė tė vogėl vullnetare tė vlershme, por do tė lėvizin automatikisht sė bashku me pjesėt tjera tė kėtij aparati. Realiteti qė kemi para syve tona paraqet dėshminė mė evidente pėr kėtė.

Dobėsia e dytė ėshtė ajo se aspiratat e tilla politike do t’i transformojnė ata qė punojnė nė fushėn Islame nė grupe tė ndryshme, larg njėra tjetrės, me anė tė mjeteve dredhore politike tė ndryshme po edhe kontradiktore. Sa i madh qė ėshtė numri i atyre qė e shohin realitetin e Islamit dhe ēuditen se si ky realitet nė tė kaluarėn i bashkoi arabėt me mirėsjellje dhe bashkėpunim serioz, ndėrsa sot vetė Islami u bė shkak i shpėrbėrjes dhe shkatėrrimit tė kėsaj lidhjeje nė copė e grimė.

Por ai qė mendon thellė e thellė, do tė kuptojė se Islami si fe nuk ka ndryshuar. Ai ka qenė dhe ende ėshtė ai qė i mban komponentet e unitetit dhe riunitetit. Nė tė kaluarėn dhe sot Islami bashkon dhe kujdeset pėr shoqėrinė me tė gjithė sektet dhe kategoritė; fakt i dėshmuar nga shekujt e zgjatur dhe koha e artė e civilizimit Islam. Por, tė huajt janė pėrvidhur dhe kanė pėrēarė. Sikur tė mos kishte politizim qė asimilonte Thirrjen Islame, tė huajt nuk do tė mund tė pėrvidheshin dhe ta dezintegrojnė metodėn e tij tė njėshme nė rrugė tė ndryshme tė ndara tė cilat vėzhguesit do t’i lenin pėrshtypje tė shkollave nė ēėshtje Islame, por tė cilat nė tė vėrtetė janė rrugė politike.

Pėrpjekjet e Perėndimit, qėllimi i tė cilit ishte ndarja e njėshmėrisė sė Islamit nė shkolla Islame divergjente, kanė dėshtuar. Ato poashtu kanė dėshtuar nė ringjalljen e grupeve tė varrosura, qė triumfuan dhe u shuan para se tė merr fund epoka e artė e civilizimit Islam. Nė vend tė kėsaj, pionierėt e kėtyre pėrpjekjeve gjeneruan politizimin e lėvizjeve tė Thirrjes Islame. Me fjalė tė tjera, ata zėvendėsuan atė qė nuk arritėn ta bėjnė, me orientim( drejtim) tė Islamistėve larg ēėshtjeve tė Thirrjes Islame – siē janė lidhja me Islam, futja e tij nė zemrat e tė tjerėve dhe ē’rrėnjosjen e dyshimeve qė mund tė kenė pasoja – dhe u pėrpoqėn t’i zėvendėsojnė ato me aktivitete politike Islame. Lidhjet e udhėheqėsve politik, nė mėnyrė direkte apo indirekte, me gjeneruesit e mashtrimeve politike nė Perėndim qė depėrtojnė nė Lindjen e Mesme, shkaktuan qė aktivitetet e Islamistėve, ēkado qofshin ato aktivitete, tė vihen nė funksion tė influencės (joshjes) Perėndimor. Nėse bėjmė vlerėsim tė kėndvėshtrimeve antagoniste tė intelektualėve Islam, tė formave tė egzagjerimit( teprimit) tė cilat Islami nuk i njeh, tė shkollave qė akuzojnė njėra – tjetrėn pėr mosbesim dhe tė diversiteteve tė ndryshime si dhe qėndrimimeve urrejtėse joislame nė emėr tė Islamit, qė paraqiten kėtu e aty, nga ithtarėt e nė drejtim tė pėrkrahėsve tė feve tjera, duhet patur parasysh se gjithė situatat e tilla janė pjellė e rėnies sė shumė aktiviteteve organizuese Islame nėn influencėn e politikės Perėndimore. Kjo influencė, nuk do tė mund tė zgjerohej, dhe lėvizja "Islamistėve" dhe aktiviteti i tyre tė zgjatej sikur kėto tė mos kishin zbritur nga pozita e lartė e davetit (thirjes) ne fushėn e betejave tė komplikuara politike.

 

* * *

Ende kam pėr tė thėnė njė deklaratė tė shkurtėr finale nė lidhje me Krishterėt qė janė tė kėnaqur me pėrgjigjen e tyre ndaj politikės sė tėhuajėsimit. Supozoj se kėto tė Krishterė i janė besnik Krishterizmit tė tyre dhe krenarė me fenė e tyre. Nė kėtė rast, unė mund tė them: sikur Perėndimi tė kishte qenė i interesuar pėr fenė nė nivelin politik dhe udhėheqės, do tė thosha se politika e tėhuajėsimit, nė tė cilėn politikė anojnė disa Krishterė, ndoshta nuk do tė kishte rezultuar negativisht pėr fenė e tyre. Pėrkundrazi, ajo do t’u ndihmonte qė ta mbėrthejnė fenė mė fortė dhe t’i jenė edhe mė besnik asaj. Por, krijuesit e politikės Perėndimore nuk janė tė interesuar pėr fenė si fe. Pėrkundrazi, ata e zgjedhin rrugėn e sakrifikimit tė cilėsdo fe, mundimit me mish e me shpirt pėr eksploatim tė institucioneve mė tė mėdha Fetare Krishtere nė botė dhe kontrollimit tė tyre pėr interesat dhe mendjelehtėsitė personale tė tyre.

Pėr Perėndimin nuk do tė ishte domethėnėse preferenca qė do t’ia bėnte gjysmės sė Botės sonė Arabe ndaj tjetrės, pasiqė nuk do tė donte tė mban barrėn e pėrkujdesjes sė cilėsdo nga tė dyjat. Interesi i saj ėshtė goditja e tė dyja palėve njėra me tjetrėn, duke mos marė parasysh palėn e mundur, cilado qoftė ajo, pėrderisa Perėndimi i pėrfiton pėrparėsitė qė rezultojnė nga zėnka e kėtyre palėve.

ēdokush mund ta detektojė tė vėrtetėn e kėsaj qė them poqese ai / ajo lexon raportin sekret tė Kėshillit Nacional Amerikan tė Sigurisė tė publikuar mė 1991, dhe poashtu kush e lexon "Kush i mbron tė Krishterėt nga Arabėt" nga Viktor Sehab mund tė merr mė tepėr detaje dhe dėshmi.

Pra, si pasojė e kėsaj, Ummeti ynė duhet tė kėrkojė imunitet (strehim) pėrbrenda mburojės sė Fesė sė vetė dhe tė krijon njė barierė nga brumi i vet, me qėllim tė mbrojtjes sė vetė nga dėshirat e cilitdo tė huaj. Poqese tė gjithė janė tė sinqertė nė besimin e tyre nė All-llah dhe t’u pėrmbahen mėsimeve dhe udhėzimeve tė Tia, shumėsia nė mes shkollave tė devotshme qė lartėsohen dhe qė sinqerisht punojnė duke shpresuar qė All-llahu tė jetė i kėnaqur me ta dhe qė i kryejnė detyrat dhe obligimet, asnjėherė nuk do tė turbullojnė unitetin, tė njollosin ndjenjėn e zemėrmirėsisė qė i bashkon kategoritė e tij apo t’i largojė nga bashkėpunimi.

 

Me leje nga: http://www.asr.com.mk/