Le tė jetė nga ju njė grup qė  thėrret nė atė qė ėshtė e dobishme, urdhėron pėr punė tė mbara dhe ndalon nga e keqja

 

BIBLIOGRAFIA

NEXHAT IBRAHIMI

Emri 

E-mail 

Mesazhi

 

[FrontPage Save Results Component]

 

 

1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8

http://www.asr.com.mk

 

  Pyetje dhe pėrgjigje – I

 

   Seid Ramadan El-Buti -

   njėri ndėr dijetarėt mė tė mėdhenjė muslimanė

 

 

Pyetja:

A jemi ne me tė vėrtetė tė nevojshėm pėr atė qė quhet: lexim ripėrtrirės i Kur'ani Kerimit, lexim bashkėkohor dhe lexim objektiv? A nuk na mjaftojnė librat e tė parėve tanė, kėnaqėsia e All-llahut qoftė pėr ta, si tė: Ibni Kethirit, Sabunit, Sejid Kutbit.

Pėrgjigjja:

Sikur myslimanėt tė ishin tė nevojshėm pėr njė lexim modern tė Kur'anit atėherė do tė kishin nevojė edhe pėr njė lexim modern tė shkencės sė filozofisė, tė historisė, tė teksteve letrare si tė mualekatėve (poezitė mė tė zgjedhura arabe tė periudhės xhahilijane (paraislame) tė cilat kanė qenė tė varura nė Qabe. Vėr. e pėrkth.) dhe tė ngjashmėve. Por, ti e di se dalėzotėsit e leximit modern tė Kur’anit nuk thėrrasin pėr kėtė lexim bashkėkohor pėr asnjė shkencė prej tyre dhe pėr tekstet tjera. Pra, vetė ky realitet tė njofton me shkakun tė cilin e heton bile edhe ai qė ėshtė i marrė. Librat e filozofisė sė vjetėr dhe librat burimore tė historisė, tė teksteve letrare dhe ato historike tė ndryshme, ata nuk i shqetėson qė konceptet e tyre tė ngelin, ndėrsa rregullat e Kur’anit u shkaktojnė shqetėsim. Pra, (sipas tyre) metoda mė shembullore pėr t'i rrėnuar ato nė mėnyrė indirekte ėshtė qė tė bėhet ndryshimi i kuptimeve tė Kur’anit nėpėrmjet asaj qė quhet lexim modern.

 

Pyetja:

Ēfarė dispozite (hukmi) tė Sheriatit ka blerja e programeve tė kopjuara tė CD-ve duke patur parasysh se origjinalet e tyre gjenden nė tregje por ato janė shumė tė shtrenjta?

Pėrgjigjja

Jam i mendimit se fetvaja qė duhet tė jepet lidhur me programet kompjutorike dhe tė ngjajshme si CD-et. Patjetėr duhet tė mbėshtetemi nė fetvanė qė do ta nxjerrin akademitė e fikhut (jurisprudencės islame). Dhe besoj se kėto akademi janė nė pėrfundim e sipėr pėr njė vendim tė njėzėshėm nė bazė tė asaj qė e kėrkojnė rregullat e Sheriatit lidhur me kėtė.

 

Pyetja:

Ka 10 vjet qė unė dhe burri im kemi njė shtėpi me qira, ndėrsa i zoti i shtėpisė ēdo herė kėrkon mė tepėr. Elhamdu li-lah na ėshtė mundėsuar tė blejmė njė parcelė. Tash jemi nė fazėn e ndėrtimit dhe me atė qė momentalisht e posedojmė nuk na mundėson qė shtėpinė ta ndėrtojmė komplet. A na lejohet me Sheriat (sipas ligjit tė All-llahut) qė tė marrim borxh prej bankės duke ditur se ajo jep me fajde dhe se nė vendin tonė nuk ka bankė Islame.

Pėrgjigjja:

Transakcioni me kamatė nuk lejohet pėrveē se nė raste tė nevojės sė skajshme (shtrėngimit), ndėrsa nevojė e ligjshme sipas Sheriatit ėshtė kur njeriu ėshtė nė atė gjendje qė rrezikohet nga shkatėrrimi, si p.sh: pėr shkak tė urisė, lakuriqėsisė, ose mungesės sė banimit. Pra, nėse ti je e nevojshme nė kėtė mėnyrė atėherė tė lejohet tė pėrdorish kamatėn e nėse nuk e ke kėtė gjendje atėherė nuk tė lejohet.

 

Pyetja:

Ka njė hadith nė Sahih’ul-Buharij nė Kapitullin "Sėmundja e Pejgamberit dhe vdekja e tij", ku kuptimi i hadithit ėshtė se: Pejgamberi i All-llahut, bekimet e All-llahut qofshin pėr tė, u ka thėnė disa shokėve tė tij kur ata ishin ulur nė shtėpinė e tij: Mė sillni diē qė t’u shkruaj njė shkrim, qė tė mos e humbni asnjėherė rrugėn…. Dua spjegim tė qartė.

Pėrgjigjja:

Nė kėtė hadith (i gradės) sahih nuk ka asnjėfarė paqartėsie qė tė mundohemi nė pėrgjigjen e kėsaj pyetje. Ēfarė paqartėsie ka aty qė i Dėrguari i All-llahut gjatė sėmundjes tė kėrkojė prej disa shokėve tė vetė qė tė sjellin diē pėr t'u shėnuar atyre porositė e tij tė fundit, pak para se tė ndėrrojė jetė dhe pastaj tė heq dorė nga kjo, ngase iu shtua presioni i sėmundjes ose ngase ju bė e njohur se nuk kanė nevojė pėr njė gjė tė tillė pasi qė u ka lėnė para duarve tė tyre Kur’anin dhe Hadithin.

 

Pyetja:

Unė kam ra nė dashuri me njė vajzė muslimane. A mė lejohet qė tė dalė me atė apo kėrkohet prej meje qė menjėherė tė martohem me tė?

Pėrgjigjja:

Nuk lejohet qė ta shoqėrosh femrėn e huaj para se tė lidhish kontratėn e nikahut me tė. Dashuria nuk arsyeton veprimin qė ėshtė haram (i ndaluar). Kėrko fejesėn e saj sipas rregullave tė parapara, pastaj lidh kontratė nikahu me tė e pastaj shoqėroje atė ku tė duash.

 

Pyetja:

Nė pėrgjigjen lidhur me pyetjen e namazit tė natės jashta muajit tė Ramazanit thatė -All-llahu ju shpėrbleftė- se nuk transmetohet nga Pejngamberi bekimet e All-llahut qofshin pėr tė se e ka bėrė njė gjė tė tillė. Pra, a nėnkupton fjala juaj se jashta Ramazanit ndalohet njė gjė e tillė?

Pėrgjigjja:

Pėr namazin me xhematė ndjekim hadithin e tė Dėrguarit tė All-llahut. Kurse pėr namazin e natės nuk transmetohet se Pejgamberi tė ketė tubuar njerėzit pėr tė falė namaz nate e pėr t’u zgjuar natėn pėr ta falur namazin e tehexhudit (namaz nate) me ta me xhemat. Pra, ēpikja e njė gjėje tė tillė ėshtė bidat (risi e ndaluar) me vetė urdhėrin e tė Dėrguarit - bekimet e All-llahut qofshin pėr tė, ku thotė: Ruheni risive (nė fe) sepse ēdo risi (nė fe) eshtė bidat dhe ēdo bidat ėshtė humbje.

 

Pyetja:

Kėrkoj sqarim pėr vendimin (hukmin) e Sheriatit lidhur me drejtimin e automjetit nga ana e gruas?

Pėrgjigjja:

Tė jepet vendim se gruas i lejohet tė drejton automjetin ėshtė mė e udhės nė krahasim me lejimin e saj qė t’i hyp deves dhe ta drejtojė atė. Kėtė tė dytėn, i Dėrguari i All-llahut, bekimet e All-llahut qofshin pėr tė, e miratoi.

 

Pyetja:

A ka tekst tė sheriatit qė namazi i Istihares tė lidhet me ėndrrėn? Nėse ėshtė ashtu atėherė si do tė ishte zgjidhja e atij qė nė mėngjes i paraqitet njė nevojė kurse ai nė mbrėmje duhet ta kryjė atė punė. Dhe pse tė ketė nevojė qė namazi i Istihares tė kufizohet me 7 herė kur hadithi thekson pėrsėritjen kohė pas kohe?

Pėrgjigjja:

Namazi i Istihares nuk ėshtė i lidhur me shiqimin e ėndrrave, por ėshtė pastėr namaz dhe lutje e transmetuar nga i Dėrguari i All-llahut. Pas kėtij veprimi le tė vazhdojė nė atė projekt pėr tė cilin e ka lutur Allahun t’ia mundėsojė atė qė ėshtė hajr (dobishme). Nėse ėshtė e dobishme All-llahu ia lehtėson arritjen e saj e nėse nuk ėshtė hajrė All-llahu e largon nga ajo. Pastaj unė nuk kam hasur qė dikush tė ketė kufizuar namazin e Istihares me 7 herė e as me ndonjė numėr tjetėr. Bile hadithi nuk nėnkupton se pėrsėritja ėshtė e pėlqyer. Por, nė hadithin qė e transmeton Ibni Siniu nė librin "Puna gjatė ditės dhe natės", qė transmetohet nga Enesi –All-llahu qoftė i kėnaqur me tė- se Istiharja bėhet shtatė herė, por me kėtė hadith nuk punohet ngase ėshtė shumė hadith i dobėt. Ulematė dhe ndėr ta El-Iz bin Abdus-selami ėshtė pėr atė se ai nuk duhet tė praktihohet.

 

Pyetja:

Ēėshtė dallimi midis rijasė (syefaqėsisė) dhe asaj qė njeriu e ka nė natyrėn e tij qė tė dojė tė paraqes veten (tė jetė pompoz) dhe tė pėrmendet pėr tė mirė nėpėr tubime?

Pėrgjigjja:

Nuk ka dallim midis rijasė (syefaqėsisė) dhe dėshirės qė njeriu tė paraqitet para njerėzve si pompoz nėpėrmjet virtyteve tė larta nėse ajo bėhet nėpėrmjet zbatimeve tė ligjeve tė All-llahut, nėpėrmjet ibadeteve (adhurimeve) dhe afrimeve ndaj All-llahut. Pra, pėrdorimi i adhurimeve si mjet pėr tė fituar autoritet dhe emėr tė mirė (nam) midis njerėzve, mu kjo ėshtė rijaja – syefaqėsia edhe atė pa asnjėfarė dallimi.

 

Pyetja:

A lejohet qė prej fajdes sė llogarisė depozitare tė bankės t’u jepet tė varfėrve dhe skamnorėve tė cilėt i ke familje dhe tė afėrm nė pėrjashtim tė prindėrve?

Pėrgjigjja:

Fajdet e kamatės nuk bėn qė tė ngelin nė duart e atyre qė e pėrdorin kamatėn. Sikur qė nuk i lejohet kreditorit ashtu edhe depozitorit qė ta pronėsojė atė ngase nuk ėshtė pasuri e tij. Pra, pasi qė nuk i lejohet qė atė ta pronėsojė, nuk i lejohet edhe tė shpenzojė prej saj pėr ata qė i ka tė dorės sė parė (usul) ashtu edhe pėr ata qė i ka tė dorės sė dytė (furu’) apo ndonjė prej tė afėrmve. Pra, si do tė jetė vendimi i kėsaj? Vendimi i kėsaj ėshtė sikur dispozita e pasurisė sė humbur qė nuk ka shpresė pėr ta gjetur tė zotin e saj. Kurse nė kėtė rast pasuria e humbur shpenzohet pėr interesat e muslimanėve, si p.sh. mbulimi i nevojave tė nevojtarve e tė ngjashme.

 

Pyetja:

Ē'ėshtė dallimi esencial midis fitimit dhe kamatės?

Pėrgjigjja:

Fitimi u nėnshtrohet mundėsive tė shtimit dhe tė pakėsimit, sepse varet nga mundėsitė e rrethanave tregtare. Kurse kamata ėshtė pėrqindje e caktuar qė e merr depozitori ose huadhėnėsi nė tė gjitha rastet.

 

Pyetja:

Kur ne deponojmė pasurinė nė Bankėn Islame nė Malejzi, pėr njė afat tė caktuar, ajo neve paraprakisht na e cakton vlerėn e fitimit. Kjo gjė a ėshtė hallall (e lejuar) apo haram (e ndaluar).

Pėrgjigjja:

Banka Islame nė Malejzi apo kudoqoftė tjetėr cakton pėrqindjen tė cilėn do t’ia japė pronarit tė pasurisė nga shuma e fitimit, bie fjala i cakton 30% prej fitimeve tė pasurisė tė tij, ose mė shumė ose mė pak. Kjo ėshtė e ligjshme madje edhe obligim. Por, ajo nuk pėrcakton tepricėn tė cilėn do t’ia japė atij jashta kapitalit tė tij, nė tė gjitha rastet. Pėrcaktimi nė fjalė do tė ishte i pavlefshėm (i ndaluar) sikur banka tė merrte pėrsipėr qė pėr 100 dollarė tė jepė 50 dollarė nė tė gjitha rastet. Pra, mu kjo ėshtė kamata.

 

Pyetja:

Ja qė Islami ėshtė feja e cila miraton respektin total ndaj prindėrve. Si tė veprojmė ndaj kėtij teksti nėse mendimi i prindėrve kundėrshtohet me interesin personal?

Pėrgjigjja:

Nuk lejohet qė tė kundėrshtohen prindėrit pėrveē se nė njė rast, e ai rast ėshtė kur ndonjėri prej prindėrve e urdhėron tė birin e vet pėr ndonjė haram, atėherė respekti i tij bie poshtė, sepse nuk i bėhet respekt askujt prej krijesave nė shkeljen e urdhėrave tė Krijuesit (All-llahut). Nėse ndonjėri prej prindėrve tė urdhėron pėr diē qė ti e sheh se ėshtė nė kundėrshtim me interesin tėnd personal atėherė merret parasysh mendimi i tij e jo mendimi yt. Por nėse ti je i sigurt se mendimi yt ėshtė i qėlluar atėherė do tė mundohesh qė ta bindish atė pėr mendimin tėnd pėrmes diskutimit dhe dialogut.

 

Pyetja:

Dėshiroj qė tė blej njė automjet por nuk posedoj plotėsisht vlerėn e saj, pra kam nevojė pėr huazim me fajde prej bankės, por duke patur parasysh kėtu te ne nuk ka asnjė Bankė Islame, ndėrsa automjeti pėr punėn time ėshtė shumė i domosdoshėm si dhe pėr dėrgimin e fėmijėve tė mi nė shkollat e tyre. Ju lutem qė tė mė ndihmoni nė zgjidhjen e kėtij problemi.

Pėrgjigjja:

Transakcioni i huasė me kamatė ėshtė i ndaluar me tekste kategorike. Nga ky vendim bėjnė pėrjashtim rastet e nevojės sė skajshme si rasti kur lejohet ngrėnia e coftinės, e derrit e tė ngjashme. Nėse nevoja yte qė e kėrkon blerjen e automjetit ėshtė prej kėtij tipi atėherė transakcioni - pėrdorimi i huasė nė fjalė tė lejohet.

 

Pyetje:

Operacioni i lidhjes sė vezoreve: Unė jam amvise e gjashtė fėmijėve. Ndiej nevojė tė domosdoshme pėr tė harxhuar mund tė madh pėr edukimin e tyre. A mė lejohet mua qė tė bėj operacionin e lidhjes sė vezoreve qė tė ndėrpres shtimin e fėmijėve, sidomos nė kėtė kohė tė ndėrlikuar e liberale?

Pėrgjigjja:

Operacioni i lidhjes sė vezorėve nuk lejohet sepse kjo ėshtė njė mėnyrė qė shpie nė ndėrprerjen pėrfundimtare tė mundėsisė pėr shtatėzani, pėrveēse nė raste tė nevojės sė skajshme (darurah) si p.sh.: nėse dy mjekė specialistė konstatojnė se gruaja nuk ėshtė e aftė pėr lindje, apo nėse shtatzėnia i shkakton asaj shkatėrrim.

 

Pyetja:

Jam palestineze qė banoj brenda Izraelit ku jetojmė nėn sundimin e cionistėve. A jemi tė ngarkuar me xhynahin e atyre qė nuk e zbatojnė (ekzekutojnė) hadin - hududet (kufizimet e urdhėruara nga All-llahu qė i pėrfshinė dėnimet pėr krimet) ndaj murtedėve (qė dalėn prej fesė Islame) ose ndaj atyre qė kundėrshtojnė dispozitat e fesė?

Pėrgjigjja:

Pėrgjegjėsinė e zbatimit tė hududeve nuk e mban dikush tjetėr pėrveē se kadiut. Ndėrsa kadiu nuk obligohet tė zbatojė hadin pėrveē nėse para tij vėrtetohet prova - dėshmia e plotė me tė cilėn vėrtetohet se ka kryer veprimin qė shkakton hadin.

Ndėrsa All-llahu nuk e ngarkon masėn me pėrgjegjėsinė e zbatimit tė hududeve bile edhe nuk u lejohet qė ata vullnetarisht t’i zbatojnė si ndaj murtedit ashtu edhe ndaj tė tjerėve.

 

Pyetja:

Shpresoj qė tė mė shpjegoni ēfarė keni pėr qėllim me atė qė ju vazhdimisht e potenconi gjatė ligjeratave tuaja tė ndryshme, se dhikri ndaj All-llahut (tė pėrmendurit e All-llahut) ėshtė zgjidhje pėr tė gjitha problemet tona.

Pėrgjigjja:

Do tė mundohem qe pyetjes tėnde t’i pėrgjigjem shkurtimisht dhe shpresoj qė All-llahu tė mė mundėsoj qė kėtė shkurtesė ta zgjėrojė nė njė ligjėratė tė afėrt: Tė gjitha problemet e tipeve tė ndryshme prej tė cilave sot vuajnė muslimanėt u takojnė njė sėrė shkaqeve e qė janė sėmundjet shpirtėrore tė mishėruara nė kopracinė e makutėrinė e madhe, nė epshin e ndjekur nė kėtė botė mbresėlėnėse dhe nė atė qė ēdo njėri tė pėlqen dhe vlerėson mendimin e vet. Njėkohėsisht, kėto janė edhe sėmundjet qė i Dėrguari i All-llahut, - bekimet e All-llahut qofshin pėr tė - i ka numėruar nė Hadithin tė gradės Sahih. Kėto sėmundje shkaktojnė pėrēarje dhe zėnie, ndėrsa pėrēarja e muslimanėve ėshtė faktor i varfėrimit tė tyre pas posedimit tė pasurisė, shkak i dobėsimit tė tyre pas posedimit tė forcės dhe faktor i prapambeturisė sė tyre pasi qė ishin tė pėrparuar.

Ėshtė mė se e qartė se ajo qė i eliminon kėto sėmundje shkatėrruese ėshtė vazhdimėsia e dhikrit ndaj All-llahut Fuqiplotė (tė pėrmendurit All-llahun) dhe atė sipas rregullave tė njohura. Kėshtu ėshtė sepse ai qė nė zemrėn e njeriut rrit dashurinė ndaj All-llahut ėshtė dhikri. Domethėnia dhe rėndėsia e kėsaj dashurie ėshtė se kur kjo shtohet, dėbon nga zemra dashurinė ndaj tė tjerėve dhe pastron zemrėn ndėrsa vrulli i epshit shuhet dhe kėshtu atėherė pushojnė problemet tė cilat paraqiten vetėm si pasoja tė atyre sėmundjeve. Kjo paraqitje e shkurtėr ka zgjėrim. E lus All-llahun qė tė mė mundėsojė rrethanat pėr ta sqaruar kėtė.

 

Pyetje apo ide:

Gjyshi im ėshtė martuar kur i ka patur 16 vjet, ndoshta edhe shumė burra tjerė nė ato vite (kohė) kėshtu kanė vepruar. A thua sepse ata punėt e tyre i kanė pranuar nė moshėn e re!! Prandaj po pyes, a nuk mundet qė lėndėt shkollore tė pėrfshihen nė mė pak vite?

Pėrgjigjja:

Problemi i martesės nė moshėn e re nuk rrjedh nga gjatėsia e plan dhe programit shkollor por nga kushtet e rėnda materiale, tė cilat nė kėtė kohė e pengojnė martesėn e hershme. Nė tė kaluarėn, kushtet materiale nuk kanė qenė tė ndėrlikuara nė kėtė mėnyrė qė sot e pėrjetojmė, prandaj edhe martesa e hershme ka qenė e pėrhapur edhe pse vitet shkollore kanė qenė tė gjata. Ajo qė kėrkohet dhe qė duhet tė jetė ėshtė qė shoqėria jonė tė formojė arka pėr lehtėsimin e martesės dhe pėr t’u ofruar ndihma materiale nevojtarėve.

 

Pyetja:

A ėshtė e vėrtetė se faza e adoleshencės ėshtė pėrnjėmend problem dhe se adoleshenti nuk ka pjekuri mendore si dhe se ai nuk bazohet nė arsye por nė emocione?

Pėrgjigjja:

Adoleshenca nė vete pėrnjėmend ngėrthen njė problem e kjo qėndron nė atė se nė atė fazė epshi seksual nė brendinė e fėmiut fillon tė lulėzojė, por ende pa mos u kompletuar pjekuria e tij mendore, kėshtu qė ai u nėnshtrohet epsheve tė veta duke mos patur diē qė t’u bėjė ballė atyre, ku nė mungesė tė aftėsive tė tia mendore tė cilat ende nuk janė pjekur ai u nėnshtrohet duke mos i kufizuar ato. Pėr kėtė arsye, metodat edukative duhet ta shėrojnė kėtė fenomen dhe mendja e fėmijės tė pėrkrahet e tė ushqehet me metoda paqėsore qė tė realizohet baraspeshimi midis epsheve dhe normave racionale nė kėtė fazė.

 

Pyetja:

Unė gjithmonė u ankohem tė tjerėve, jam nė ankth dhe ndjejė brengė tė thellė nė gjoksin tim. A mos vallė kjo tregon dobėsinė e imanit (besimit) tim. Ēka tė bėj?

Pėrgjigjja:

Besoj se me shtimin e salavateve (tė thuash: All-llahumme sal-li ala Muhammedin ve ala ali Muhammedin… sqarim i pėrkthyesit) ndaj tė Dėrguarit tė All-llahut - bekimet e All-llahut qofshin pėr tė - largohen brengat dhe bėhesh i lumtur. Prandaj, duhet tė caktosh vird (ndarje e njė pjese tė kohės pėr tė bėrė dhikr, lexim tė Kur’anit Fisnik etj.- sqar i pėrkth.) dhe inshaAll-llah do tė hiqet brenga.

 

Pyetja:

Jam studente e Universitetit ku ėshtė prezente pėrzierja (midis meshkujve dhe femrave). Pra, nė cilat sfera mė lejohet qė me kolegėt e mi tė bisedoj dhe a mė lejohet qė t’i pėrshėndes ata?

Pėrgjigjja:

Parimisht, ēdo bisedė qė ka pėr qėllim mėsimin apo tė ngjashme, duke iu pėrmbajtur rregullave tė drojes (turpit) dhe tė mbulesės Islame ėshtė e lejuar me kusht qė kolegu me tė cilin bisedoni tė jetė prej atyre qė i ruan sytė dhe tė mos u lėshohet dėshirave tė epsheve dhe kushti tjetėr ėshtė qė mos ketė midis tyre vetmi (hulve) ashtu siē e definon vetminė Sheriati.

 

Pyetja:

Jam Sirian dhe gjendem nė Kuvajt. Ndodh qė paratė t’i kėmbejė nė disa agjensi ku atyre u japė dinarė tė Kuvajtit qė familjes sime nė Siri t’ua japin lira tė Sirisė. Pra, ky transakcion a ėshtė i lejuar apo i ndaluar?

Pėrgjigjja:

Ti duhet qė dinarėt e Kuvajtit t’ua japish atyre nė formė tė huasė - qė do t’ua japėsh borxh. Pastaj, ti do tė merresh vesh me ta qė tė ta pėrmbushin borxhin qė ta kanė nė para tė Sirisė nėpėrmjet personit qė do ta autorizosh qė nė emrin tėnd t’i pranojė ato.

Ndėrsa, nėse ti i jepė dinarėt e Kuvajtit nė formė tė kėmbimit me valutė tė Sirisė atėherė patjetėr duhet qė dhėnia dhe marrja (kėmbimi) tė bėhet aty pėr aty dhe pa vonesė (pa shtyrje).

 

Pyetja:

Jam njė i ri i moshės 31 vjeēare. Kam bėrė kurvėri tė mjaftueshme. Po ashtu nuk kam ndjekur namazin. Cilat janė kushtet e pendimit tim, pasi nuk jam dėnuar pėr kėtė?

Pėrgjigja:

Dėnimi i kurvėrisė qė pėrfaqėsohet nė hadin (kufizimin e urdhėruar nga All-llahu e qė pėrfshinė dėnimet pėr krimet) vėrtetohet dhe duhet patjetėr tė ekzekutohet atėherė kur dėshmojnė pėr kėtė gjė katėr dėshmitarė tė drejtė para kadiut (gjykatėsit) ose nėse ai qė ka kryer kurvėri tė pranojė (konfirmojė) katėr herė se ka bėrė kurvėri.

Nėse ky faktor nuk realizohet para kadiut atėherė i nėnshtrohet vetėm dėnimit tė Ditės sė Gjykimit pėr tė cilin All-llahu ka paralajmėruar. Por, ky dėnim ėshtė i kushtėzuar nėse personi nuk ėshtė penduar. Kurse nėse laviri pendohet d.m.th. pendohet pėr gabimin dhe ėshtė i vendosur me korrektėsi qė mė nuk i kthehet gabimit atėherė dėnimi i Botės sė Ardhshme i hiqet. Kėshtu ėshtė duke u bazuar nė atė qė jep tė kuptohet ajeti i qartė i All-llahut Fuqiplotė ku thotė: "Pėrveē atij qė ėshtė penduar dhe ka bėrė vepėr tė mirė, tė tillėve All-llahu tė kėqijat ua shndėrron nė tė mira. All-llahu ėshtė mėshirues, ndaj Ai falė shumė." (El-Furkan, 70).

Ndėrsa kur ėshtė fjala pėr namazin nuk mjafton vetėm pendimi por pa tjetėr duhet qė namazet e kaluara t’i falė (t’i bėjė kaza). D.m.th. duhet qė nė ndėrkohė t’a falė pa ngarkesė tė tepėrt. Mėnyra mė e mirė pėr realizimin e kėsaj ėshtė qė nė vend tė namazeve nafile dhe suneteve tė falė farzet e kaluara.

 

Pyetja:

Ēfarė dispozite ka martesa e personit qė vazhdimisht udhėton?

Pėrgjigjja:

Tė qenurit e martesės nė rregull varet nga plotėsimi i pjesėve pėrbėrėse (erkan) dhe i kushteve (shurut). Nėse nė martesėn e personit qė vazdhdimisht udhėton plotėsohen erkanet dhe shurutė atėherė ajo martesė ėshtė nė rregull. Pastaj, obligimet e bashkėshortėve ndaj njėri-tjetrit varen nga rregullsia e martesės. Ndėr ato obligime ėshtė qė burri tė jetė i drejtė nė fjetjen me gratė e veta. Nėse gruaja heq dorė nga kjo e drejtė e vetė atėherė burri ėshtė i liruar dhe nuk i ka hak pėr atė gjė qė ajo ka heq dorė. Por, gruaja qė veten e ka lidhur nėpėrmjet tė martesės me kėtė person qė vazhdimisht udhėton, nuk e ka tė garantuar tė drejtėn e vet nė rast tė shkurorėzimit nės vjen deri te kjo, si dhe ajo nuk e ka tė garantuar se mund tė marė mehrin e vonuar (muehar) apo komplet mehrin ngase mund tė ndodh qė burri i saj tė largohet dhe tė mos kėthehet tek ajo e ndoshta edhe ta lė atė tė vjerur pa kujdesje, pa shpenzim tė martesės dhe pa shkurorėzim.

Prandaj, principi i parapengimit (prevencionit) kėrkon qė burri tė detyrohet tė evidentojė kontratėn e kurrorėzimit nė arkivat zyrtare shtetėrore ku banon gruaja dhe aty ku banon burri pėrkatėsinė burri. Nėse burri kėtė nuk e respekton atėherė ai duhet tė dėnohet.

 

Pyetja:

All-llahu nė Kur’an thotė: "…Unė nė tokė do tė caktoj njė mėkėmbės …" Ē’ėshtė shkaku qė All-llahu Ademin e bėri mėkėmbės nė tokė.?

Pėrgjigjja:

All-llahu nuk caktoi si mėkėmbės nė tokė vetėm Ademin si person, por All-llahu caktoi njeriun i pėrfaqėsuar nė Ademin dhe nė pasardhėsit e tij deri Ditėn e Kijametit.

Domethėnia e caktimit tė All-llahut njeriun si mėkėmbės ėshtė qė njeriu tė jetė i obliguar pėr ndėrtimin e tokės dhe pėr tė ngritur shoqėrinė njerėzore nė mėnyrėn qė pėrputhet me ligjin dhe drejtėsinė e All-llahut dhe sipas planit qė Ai e ka hartuar pėr njeriun.

Ishte e mundur pėr All-llahun qė Ai njeriun ta detyron pėr tė zbatuar kėtė detyrė dhunshmėrisht nėpėrmjet shtytjeve tė instinktit natyror si qė ėshtė rasti me kafshėt qė nuk flasin, atėherė nuk do tė ishtė e qartė domethėnia e asaj qė All-llahu caktoi njeriun si mėkėmbės nė tokė, ngase nė kėtė rast ligji i.All-llahut drejtėpėrsėdrejti zbatohet nėpėrmes dhunės dhe detyrimit. Por All-llahu Fuqiplotė deshti qė ta njoftojė njeriun me ligjin e Tij i cili shpalon tė vėrtetėn nė kėtė gjithėsi dhe tė dalin nė dukje dukuritė e drejtėsisė sė All-llahut nė pėrgjithėsi ndaj krijesave tė tij e ndaj njeriut nė veēanti. Njėashtu, dėshira e All-llahut ėshtė qė njeriun t’a urdhėrojė qė tė zbatojė atė nė mėnyrėn e kėrkuar edhe atė duke mos e shtėrnguar dhe detyruar.

Nisur nga kjo, pėrpjekja e njeriut qė tė ngrejė ligjin e All-llahut dhe ta zbatojė rregulloren e Tij, bėhet me vetė vullnetin e njeriut qė ėshtė si dukuri e caktimit tė Allahut pėr kėtė.

Ki kujdes qė tė mos supozosh se domethėnia e kėsaj mėkėmbėsie nga ana e All-llahut nuk do tė thotė se All-llahu njeriun e ka lėnė si mėkėmbės tė Tij pėr tė udhėhequr ēėshtjet e kėsaj gjithėsie ashtu siē presidenti apo mbreti lė mėkėmbės pėr t’i kryer detyrat e tij apo bie fjala se Ai ėshtė i zėnė. All-llahu i Lartmadhėruar ėshtė larg kėtyre gjėrave.

 

Pyetja:

Si ėshtė Gykimi i Sheriatit kur njeriu i kthehet pėrsėri gabimit pasi qė ėshtė penduar dhe si tė kemi pėr qėllim qė pendimi i jonė tė jetė i drejtė dhe duke pasur parasysh se gjynahi ėshtė shiqimi i fotografive pornografike.

Pėrgjigjja:

Nėse gjynahqari ėshtė i sinqertė me All-llahun se mė nuk do t’i kėthehet gabimit tė cilin e ka bėrė, atėherė pendimi i tij ėshtė nė rregull. Por, nėse pėrsėri epshi atė e mund dhe e pėrsėrit gabimin dhe pastaj sėrish pendohet dhe me plot sinqeritet vendos qė mė nuk i kthehet gabimit atėherė pėrsėri pendimi i tij ėshtė nė rregull. Pra, kėshtu edhe nėse ai i kthehet gabimit disa herė, por ky ēdo herė pendohet dhe ndjen dhembje pėr gabimin qė e pėrsėrit dhe ėshtė i sinqert me All-llahun nė atė se mė nuk i kthehet gabimit. Pra, kėtij personi tė gjitha gabimet - gjynahet e pėrsėritura i falen dhe pendimi i pėrsėritur i tij ia fshin ato. Ndėrsa, pendimi i falsifikuar i cili All-llahun e hidhėron dhe me tė cilėn nuk ėshtė i kėnaqur ėshtė qė njeriu t’i thotė fjalėt e pendimit duke qenė i vendosur qė pas njė kohe ta bėjė pėrsėri atė gabim - gjunah.

 

Pyetja:

Cila prej kėtyre dy punėve ėshtė mė e rėndė? Bartja e fjalėve midis njerėzve edhe me qenė se janė tė vėrteta apo kurvėria? Dhe pse?

Pėrgjigjja:

Detyra yte ėshtė qė tė keshė tė ditur se qė tė dyja janė tė ndaluara prej tė cilave patjetėr duhet tė largohesh: si prej shpifjes ashtu edhe prej kurvėrisė. Pyetja yte ėshtė si e atij qė don tė dijė cila prej tyre e ka dėnimin mė tė lehtė qė ta bėjė atė. Por, njė gjė e tillė nuk i takon muslimanit i cili duhet t’u largohet tė gjitha ndalesave tė All-llahut.

Kur do tė detyrohesh qė ta bėsh njėrėn prej kėtyre dy harameve nėn rrezikun e dhunės ku kėrcėnohet shkatėrrimi atėherė ėshtė e udhės dhe ke tė drejtė ta bėsh kėtė pyetje.

 

Pyetja:

Shihet qartė se Kur’ani Kerimi na tregon se ata qė besojnė dhe bėjnė vepra tė mira kanė shpėrblim tė pandėrprerė si nė kėtė ashtu edhe nė botėn tjetėr. Rezultatet e kėsaj lidhshmėrie tė ndėrsjellė nė kėtė botė janė tė qarta ku All-llahu Fuqiplotė sipas ligjit tė Tij kėtė botė e trashėgojnė robėrit e All-llahut tė cilėt nuk janė kryelartė, falin namazin dhe… dhe… . Por, nėse nė kėto dy kushte ka shprazėtirė – nė besim dhe vepra tė mira - me atė qė besimi ngelėn dhe vjen Dita e Llogarisė atėherė si do tė jetė fati i Ummetit Islam para Fuqiplotit? Si ėshtė fati i popullit qė ėshtė i mesėm (Ummeti i Muhammedit) tė cilėt janė edhe dėshmitarė pėr njerėzit nėse ata nuk e pėrmbushin detyrėn me tė cilėn All-llahu i obligoi?

Pėrgjigjja:

Mos e lodh mendjen tėnde pėr fatin e besimtarėve tė cilėt kanė kaluar tek All-llahu pa vepra tė mira. Kjo ėshtė njė ēėshtje pėr tė cilėn All-llahu nuk tė ka ngarkuar qė ta lodhish kokėn tėnde sepse kjo i takon All-llahut. Mė mirė pėr ty ėshtė qė tė kujdesesh pėr obligimet tua qė All-llahu t’i kėrkon, tė plotėsosh a pėrmbushish shprazėtirat dhe lėshimet tua, dhe tė rregullosh raportin tėnd me All-llahun pasiqė ta besosh Atė dhe pastaj mbėshteti punėt tua nė All-llahun.

 

Pyetja:

Kur’ani qorton dhe dėnon arsyetimin e pabesimtarėve ku ata thonė se ne prindėrit i kemi gjetur nė kėtė rrugė tė humbur prandaj do tė vazhdojmė t’i ndjekim gjurmėt e tyre… Juristėt kanė konstatuar se besimi ėshtė me bindje e jo me imitim. Besimi me imitim nuk ka konsideratė. Pra, si bėhet edukimi i bijve tanė, duke u mbėshtetur vetėm nė racion? Shkurtė, thėnė cilat janė Parimet e edukatės Islame pėr fėmijėt?

Pėrgjigjja:

Mėnyra pėr t’iu shmangur besimit tradicional ėshtė studimi shkencor i parimeve tė akides (besimit) Islame. Edukoi fėmijėt tuaj nė bazė tė kėsaj qė tė lirohen nga prangat e besimit tradicional.

 

Pyetja:

A mė lejohet qė unė tė marrė pjesė nė disa gara pėr tė fituar, por, duke theksuar se unė nuk jap diē nga pasuria, por vetėm i plotėsoj disa numra?

Pėrgjigjja:

Po, tė lejohet qė tė marrėsh pjesė nė kėsi lloj garash.

 

Pyetja:

Si ėshtė dispozita e Sheriatit lidhur me marrjen e mjekrės apo shkurtimin e saj?

Pėrgjigjja:

Njė gjė e tillė nuk tė dėmton nė fenė tėnde. Njė gjė e tillė nuk mund tė jetė faktor pėr situatėn e keqe tė muslimanėve.


Pyetja:

Si duhet ta kuptojmė Bid`atin? Ē`ėshtė bid`at i mirė dhe ē`ėshtė bid`at i keq? Ē`ėshtė tesavufi dhe a ėshtė bid`dat?

Pėrgjigjja:

Ēdo bid`at ėshtė i keq andaj nuk ka bid`at (sipas definicionit qė e pėrmenda) tė mirė.

Ēdo pėrpjekje pėr tė dlirur dhe pastruar veten nga sjelljet e kėqia ėshtė e ligjshme dhe nga thelbi i Islamit, ndėrkaq disa dijetarė kėtė e quajnė “tesavuf”-misticizėm.  

 

Pyetja:

Si ėshtė dispozita e leximit tė Kur’anit nė varreza dhe dhurimi i sevapeve tė vdekurit?

Pėrgjigjja:

Transmeton Ibni Maxhe se i Dėrguari i All-llahut, bekimet e All-llahut qofshin pėr tė, ka thėnė: “Ua lexoni Fatihanė xhenazeve tuaja (tė vdekurve tuaj)”. Pra, leximi i Fatihasė apo i diēkahit tjetėr nga Kur’ani pėr tė vdekurit ėshtė i ligjshėm dhe i lejuar.

 

Pyetje:

Si ėshtė dispozita e Sheriatit pėr atė person qė ia fal namazin pa besimtarit?

Pėrgjigjja:

Nuk lejohet t’i falet namazi (xhenazja) atij qė akuzon muslimanin pėr kufr sepse akuzimi pėr kufr ndonjė musliman ėshtė kufr, kjo vėrtetohet me vetė tekstin e Hadithit tė vėrtetė si dhe me koncenzusin e dijetarėve tė Akides. Prandaj, ai qė ia fal namazin akuzuesit tė muslimanit pėr kufr ėshtė gjunahqar, andaj ai duhet tė bėjė teube dhe tė kėrkojė falje. 


Pyetja:

Ēfarė mendimi keni ju doktor i respektuar pėr tekstin (formėn) e salavatit nė vijim qė bėhet pėr Pejgamberin duke vėnė nė dije se janė tė shumtė ata qė mė kanė kėshilluar pėr kėtė: “All-llahumme sal-li ala sejjidina Muhammedin ve validiihi veaalihi ve sel-lim”. Nga ana tjetėr, a ėshtė e lejuar tė bėjmė salevat pėr prindėrit e tė Dėrguarit, njėkohėsisht kėrkoj tė mė sqaroni shkakun.

Pėrgjigjja:

Nuk ka transmetim nga Pejgamberi i All-llahut (bekimet e All-llahut qofshin pėr tė), prandaj, shtojca qė pėrmendėt nė tekstin mė parė ėshtė bid`at dhe bie ndesh me mėsimet e tė Dėrguarit tė All-llahut.

 


Pyetja:

Nėse njeriu qė ėshtė i sėmurė prej sėmundjes sė sheqerit vdes prej uljes apo rritjes sė sheqerit dhe nuk din pėr kėtė, a konsiderohet prej pesė shehidėve tė cilėt i ka pėrmendur i Dėrguari i All-llahut, bekimi i All-ahut qoftė pėr tė, ku bėn pjesė edhe ai qė vdes prej sėmundjes sė barkut, duke patur parasysh se sėmundja e sheqerit ėshtė njė prej sėmundjeve kronike dhe ju falėnderit ekselencės suaj.

Pėrgjigjja:

Lėri kėto pyetje qė nuk kanė rėndėsi nė jetėn e sodit tė muslimanit qė ėshtė i ēiltėrt me Zotin e vet. Kėrko pyetje tjera qė tė sjellin dobi mė tė madhe.

 

Pyetja:

Shresoj qė tė mė pėrgjigjeni nė problematikat qė vijojnė gjegjėsisht pėr vendimin e Sheriatit Islam:

1) Dispozita e fotografive;

2) Muzika dhe;

3) Mjekra, a ėshtė sunet apo vaxhib dhe ēfarė dispozite ka rruajtja e mjekrės.

Pėrgjigjja:

1) Fotografia nuk hynė nė gjeneralen e fjalės: “surah”, qė theksohet nė Hadithin sahih. Themi kėshtu ngase fjala komentohet sipas domethėnies sė asaj kohe kur ėshtė thėnė.

2) Sa i pėrket muzikės duhet shpjeguar mė detajisht, por, rasti kėtu nuk na premton njė gjė tė tillė.

3) Ndėrsa sa i pėrket lėshimit tė mjekrės dijetarėt nuk janė tė njė mendimi andaj disa thonė se ėshtė vaxhib e disa mendub (sunet).

 

Pyetje:

Ēfar mendimi keni pėr Ibni Tejmijen?

Pėrgjigja:

Ai ėshtė njė ndėr dijetarėt e famshėm tė muslimanėve. Kėshtu qė disa (mes’ele) tė tij i marrim e disa ia khejmė. Pra, si tė gjithė dijetarėt, nė pėrjashtim tė Pejgamberėve dhe tė tė Dėrguarve.

 

Pyetja:

Para 20 viteve kam marrė prej dikujt hua dhe nuk ia kam dhėnė. Tashmė nuk mundem ta gjejė atė. Si mundem ta pėrmirėsoj gabimin?

Pėrgjigjja:

Stasusi i kėsaj pasurie ėshtė si i pasurisė sė humbur qė nuk mund t’i gjendet pronari. Kjo shpenzohet pėr interesat e muslimanėve.

 

Pyetja:

Ēka ka thėnė Imam Aliu, All-llahu qoftė i kėnaqur, me tė kur ėshtė pyetur se ku ėshtė All-llahu?

Pėrgjigjja:

Leri ato pyetje qė nuk kanė synim tjetėr vetėm se reklamimin e disa grupeve e insinuimin (diskreditimin) ndaj disa tjerave. Orientoi pyetjet kah gjėrat qė tė sjellin dobi nė fe dhe qė tė afrojnė ndaj All-llahut.

 

Pyetja

Nėse nė kėtė fazė nuk veprohet me politikė, atėherė si ėshtė e mundur qė muslimanėt tė ngrisin nė tokė Sheriatin e All-llahut  si dhe pėrndryshe ēfarė dobie kemi prej pretendimit nėse muslimanėt nuk arrijnė tė veprojnė sipas asaj qė ka zbritur All-llahu?

Pėrgjgjja:

Ne jetojmė me njė fazė ku paraqitet nevoja e madhe pėr dy gjėra:

-    E para, bashkimi i fjalės sė muslimanėve dhe eliminimi i faktorėve tė pėrēarjes e tė konfliktit.

-    E dyta, dialogun dhe Davetin (thirrja nė Islam) e pastėr e tė sinqertė nėpėrmjet tė cilave mbjellet bindja te muslimanėt pėr domosdoshmėrinė e kthimit te Sheriati i All-llahut dhe pėr zbatimin e dorėzimin ndaj rrugės, planit dhe principeve tė tijė (domethėnė tė bėhet edukimi i individėve). Gjatė zbatimit tė kėtyre dy obligimeve do tė lulėzojė shoqėria Islame e cila i nėnshtrohet vendimit tė All-llahut.

Ndėrsa, angazhimi ndaj kėtij synimi duke mos i marrė parasysh kėto dy mjete ėshtė njėsoj sikur ai qė dėshiron tė ngjitet nė terrasė me tė kėrcyer pa shkallė.

Besoj se ka ardhur koha qė ata qė punojnė nė sferėn e Islamit ta kuptojnė kėtė gjė tė pakontestueshme.