|
1 -
2 -
3
-
4
-
5
-
6
-
7 -
8
http://www.asr.com.mk

Pyetje dhe
pėrgjigje – IV
Seid Ramadan
El-Buti -
njėri ndėr
dijetarėt mė tė mėdhenjė muslimanė
Pyetja:
A lejohet huaja me kamatė pėr tė blerė banesė dhe
si ėshtė kjo ēėshtje nėse ėshtė pėr nevojė?
Pėrgjigjja:
Nuk lejohet huaja me fajde pėrveē pėr atė qė ka
nevojė tė skajshme d.m.th. pėr atė qė pėrballohet me shkatėrrim pėr shkak tė
urisė, lakuriqėsisė ose mungesės sė banimit. Ti shiko se ēfarė gjendje ke dhe do
ta dish dispozitėn nė fjalė.
Pyetja:
Ti e di se nė kėto vite me tė madhe ėshtė pėrhapur
kompjuteri dhe shtėpitė e botimeve elektronike nxjerrin CeDe me kopje tė
Kur’anit fisnik. Pra, si ėshtė dispozita e Sheriatit me bartjen e tyre nėse
bartėsi ėshtė xunub (i papastėr).
Pėrgjigjja:
Dispozita e bartjes sė CeDe-ve ėshtė njėlloj si
bartja e audio kasetave tė cilat janė tė inēizuara me Kur’an. Pra, nuk ka dert
nė bartjen e kėtyre e as tė atyre. Rregulla e Sheriatit lidhur me kėtė ēėshtje
ėshtė se ndalesa e bartjes sė Kur’anit pėr atė qė nuk ka abdest (apo pėr atė qė
ėshtė xhunub) ka tė bėjė me ēėshtjet qė janė Ibadete. Kurse nė ibadete nuk
lejohet tė bėhet analogji (kijas).
Pyetja:
Nėse i zoti i shtėpisė punon me magji dhe furnizimi
i anėtarėve tė familjes bėhet prej pasurive qė ai i fiton me magji, andaj, a
ndikon kjo gjė nė raportin e tyre me All-llahun Fuqiplotė ose njė gjė e tillė a
i mundėson shejtanit qė tė depėrtojė tek ata.
Pėrgjigjja:
Nėse e gjithė pasuria e tij ėshtė rezultat i
magjisė atėherė assesi nuk lejohet qė fėmijėt dhe gruaja tė ushqehen prej tyre.
Por, nėse kjo ėshtė vetėm njė pjesė nga pasuria e tij atėherė tėrėsia e pasurisė
sė tij konsiderohet e dyshimtė kėshtu qė nė kėtė rast gruaja dhe fėmijėt lejohet
tė ushqehen duke mos e kaluar nevojėn.
Pyetja:
Pyetja ime ėshtė lidhur me hytben (fjalimin e ditės
sė Xhumasė) para Ramazanit, tema e sė cilės ishte udhėzuesi i Zotit. Sipas
fjalėve tė Doktorit, (fjalėve tuaja) muslimanėt nė Amerikė sot janė nė njė anije
tė madhe e cila ėshtė e drejtuar nė njė drejtim tė gabuar dhe se ata nuk kanė
mundėsi ta ndėrrojnė kėtė drejtim dhe as qė munden tė mbrojnė veten e tyre nga
rryma e fuqishme rrėmbyese. Pyetja ime ėshtė: ēfarė duhet tė ndėrmarrin ata
sipas mendimit tuaj? A ėshtė mė mirė qė ata tė ngelin nė vendet e tyre apo tė
udhėtojnė pėr nė Perėndim, ndėrsa ju e dini se pse njerėzit udhėtojnė pėr nė
Perėndim. Unė dua tė them se neve nuk mund t’i ndalojmė njerėzit nga udhėtimi
pėr nė Perėndim.
Pėrgjigjja:
Ata qė sot jetojnė nė Perėndim janė dy grupe:
Grupi i parė janė ata qė shkojnė me rrymėn e
Perėndimit dhe lėvizin me aparatin total tė tij. Ky grup do apo s’do ėshtė
ndihmesė e Perėndimit dhe e rrugės sė tij. Kėta kanė pėr ta vuajtur dėnimin e
kėsaj gjėje para All-llahut Fuqiplotė Ditėn e Gjykimit.
Grupi tjetėr jeton nė Perėndim por, larg sistemit
dhe rrugės sė tyre. Njėlloj si jeta qė bėnin muslimanėt nė periudhėn xhahilite
(injorancės) gjatė viteve tė para tė Dėrgesės sė Pejgamberit larg injorancės sė
tyre. Efekti i kėtyre do tė jetė njėlloj si efekti i atyre qė jetonin nė
errėsirat e xhahilijetit nė Gadishullin Arabik. Abdurrahman Ed-Dahili bėri njė
jetė tė tillė nė Perėndim. Pra, ai qė e ka patjetėr tė jetojė atje atėherė
biografia e tij le tė jetė si e Abdurrahman Ed-Dahilit.
Pyetja:
A lejohet qė burri gruas sė vetė t’ia merr njė
pjesė apo tė gjithė rrogėn duke e mbėshtetur kėtė nė atė se burri ėshtė ai qė i
ka dhėnė leje pėr t’u punėsuar?
Pėrgjigjja:
Njė gjė e tillė nuk lejohet. Ajo se burri i ka
dhėnė leje nuk e arsyeton marrjen e pasurisė sė saj pa pėlqimin real tė saj.
Pyetja:
Cila ėshtė kėshilla e Dr. Muhammed Seid Ramadan
El-Butit ndaj atij qė ka mėsuar dituritė islame nė Fakultetin e Sheriatit dhe ka
mėsuar para dijetarėve dhe hoxhallarėve tė respektuar, ndėrkaq ai pastaj gjatė
jetės ka parė se dyfytyrėsia dominon edhe atė jo nė qarqet e njerėzve tė
rėndomtė por, nė qarqet e atyre qė pretendojnė se kanė dituri (ilm). Kurse,
personi nė fjalė kur e pa se kjo gjė po ndodh, atėherė ai filloi ta ndytė
dėlirėsinė qė e kishte nga ajo qė ėshtė ballafaquar gjatė davetit, mėsimeve dhe
kundėrshtimeve qė i pati nga ana e kėtyre pseudodijetarėve?!
Pėrgjigjja:
Tė them atė qė ka thėnė i Dėrguari i All-llahut,
bekimet e All-llahut qofshin pėr tė: “Ndale (mbylle) gojėn tėnde, qėndro nė
shtėpi dhe qaj pėr gabimin tėnd”. Njė gjė e tillė ėshtė mė e mirė pėr ty se sa
ti shikosh njerėzit me njė shikim tė tillė duke e harruar veten dhe duke bėrė
veten tė pafajshėm nga e keqja qė ua ngjet atyre.
Pyetja:
Prej traditave tė vjetra nė shoqėritė tona ėshtė qė
ta fusin dhėndrin ndėr gratė gjatė manifestimeve tė dasmės-fejesės. Shpesh herė
thuhet se nuk ka dert qė ai tė hyjė ngase ne jemi tė mbuluara. Por, nė tė
shumtėn e rasteve, mbulesa brenda shpisė nuk ėshtė siē duhet kur ėshtė fjala te
zbukurimi, bile-bile edhe nėse dhėndri mundohet qė t’i mbyll sytė a nuk duhet qė
edhe gratė t’i mbyllin sytė e tyre, ose a mos lejohet qė ato ta shikojnė
dhėndrin me ėndje ashtu siē tė kenė dėshirė? Shpresoj nga ekselenca juaj qė t’mė
pėrgjigjeni nė pyetjen time.
Pėrgjigjja:
Kjo ėshtė njė traditė e keqe qė duhet tė fshihet
nga shoqėritė Islame. Nuk ka nė Fe e as nė moral tė shėndoshė diēka qė mund t’i
arsyetojė ato. Por, njerėzit pas tyre janė tė dhėnė nga rrėmbimet dhe epshet e
tyre. S’do mend se njė gjė e tillė ka shumė dėme shoqėrore.
Pyetja:
Dr. El-Kiisij thotė se risku (nafaka) i njeriut
vjen nga fitimi i tij dhe i jepet aq sa punon. Ndėrsa, unė e di se njeriu sadoqė
tė mundohet nuk do tė mund tė merr vetėm se atė qė All-llahu ia ka caktuar.
Sipas tij, kjo gjė a nuk ėshtė mbėshtetje vetėm nė shkaqet?
Pėrgjigjja:
Riskun (nafakėn) qė njeriu e arrin ėshtė nga fitimi
i tij pėr arsye se All-llahu atė risk ia mundėson nėpėrmjet pėrpjekjeve dhe
mundit tė tij. Njė gjė tė tillė njeriu e ka pėr obligim dhe nuk lejohet qė ai tė
largohet nga kjo e tė mbėshtetet nė papunėsi. Njėkohėsisht, ky risk nė tė
njėjtėn kohė ėshtė dhunti nga All-llahu Fuqiplotė dhe caktim qė ia ka caktuar
njeriut. Madje, ēdo gjė ėshtė me vendimin dhe caktimin e All-llahut por, a do tė
thotė njė gjė e tillė qė tė lėmė anėsh shkaqet dhe t’i nėnshtrohemi
papunėsisė?!
Pyetja:
Selefistėt (vehabitėt) thonė se Esharijtė nuk janė
nga Ehli Sun-neti sepse kėta kanė ndjekur filozofinė dhe apologjetikėn si dhe
kanė pėrdorur interpretimin (te’vilin) qė selefėt e drejtė e kanė ndaluar.
Njėkohėsisht, ata nė tė njejtėn mėnyrė kanė vepruar edhe nė shumė ēėshtje tjera.
Shpresoj qė shkurtimisht t’mė pėrgjigjeni dhe t’mė udhėzoni pėr librat qė kanė
pėrgjigje tė plotė pėr kėto gjėra?
Pėrgjigjja:
Esharijtė dhe Maturidijtė (dy Shkolla tė Ehli
Sunnetit nė Akide (pėr ēėshtjet e besimit)) kanė mbrojtur drejtimin e Ehli
Sunnetit me armėn e Mu’tezilėve qė ėshtė filozofia dhe kėtė e kanė pėrdorur nė
rast tė nevojės. Ndėrsa, Mu’tezilet janė ata qė i janė dorėzuar filozofisė.
Nėse edhe mbrojtja e Hak-kut (e tė drejtės) nė tė
cilėn kanė qenė Selefėt, me armėn e filozofisė quhet mendim bid’atēi atėherė
edhe Ibni Tejmiu ėshtė i thelluar nė kėtė tė keqe pasiqė ai ishte prej atyre qė
shumė tepėr zhytej (edhe pse ai ka kundėrshtuar filozofinė dhe filozofėt) nė
filozofi, shumė debatues ndaj atyre merren dhe mbėshteten nė tė.
Literaturė qė gjerėsisht i qaset kėsaj teme ėshtė
libri im: “ Es-Selefij-jetu ….”.
Pyetja:
A lejohet qė Zekatin t’ua shpėrndaj atyre qė u
takon por, pa mos u treguar se ėshtė Zekat bie fjala tua jap si hedije ndėrsa
unė nijetin ta bėj pėr Zekat?
Pėrgjigjja:
Po, tė lejohet njė gjė e tillė pėr tė respektuar
ndjenjat e atij qė ia jep Zekatin.
Pyetja:
Gjithmonė dėgjojmė kundėrthėnie midis fjalėve tė
dijetarėve lidhur me pėrdorimin e asaj qė ėshtė kundėr djersės qė pėrmban
alkohol e qė quhet Alcohol Denat. A ėshtė i ndytė apo nuk ėshtė i ndytė duke
potencuar dispozitėn e Sheriatit dhe ēka nėnkuptojmė me fjalėn asgjėsim (i
alkoolit) si dhe cili ėshtė kriteri qė duhet ta ndėrmerr dijetari qė ėshtė
Mufti?
Pėrgjigjja:
Tė gjitha llojet e alkoholit qė gjinden nė parfume,
ilaēe, shpirto, ajo qė largon djersitjen dhe tė ngjajshme me kėto janė tė falura
dhe nuk ka ndonjė pengesė nė pėrdorimin e tyre.
Pyetja:
U acarua polemika qė u zhvillua midis nesh (mbase u
takojmė nėnshtetėsive tė ndryshme dhe vendqėndrimin e kemi nė Gjermani) lidhur
me ēėshtjen e duasė (lutjes) me xhemat (bashkėrisht) dhe me zė tė lartė qė e
bėjnė gjatė pushimeve nė namazin e Teravisė (nė mėnyrėn qė do ta pėrmendim mė
poshtė). Pra, njė gjė e tillė a ėshtė bid’at (risi nė fe) apo nuk ėshtė? Ne
kemi ra nė njė kundėrshtim sa qė asnjėra palė nuk mund ta bind tjetrėn.
Kėndimin qė e bėjnė bashkė, me zė tė lartė dhe me melodi gjatė pushimit d.m.th.
pas katėr rekateve, tetė rekateve, dymbėdhjtė rekateve dhe pas gjashtėmbėdhjetė
rekateve ėshtė kjo:
-Ja Han-nan Ja Men-nan Ja dhelxhudi velihsan
theb-bit kalbena alel iman nerxhu afveke velgufran vexh’alna min utekai shehri
Ramedan. Kurse pas pėrfundimit tė njėzet rekateve sė bashku me zė tė lartė dhe
me ritėm:
-Subhanel Melikil Kud-dus… Subhanel Melikil
Kud-dus… Subhanel Melikil Kud-dus… Kul-lema dhekerake dh-dhakirun ve gafile an
dhikrikelgafilun Fealem Ennehu Lailahe il-lall-llah Lailahe il-lall-llah Lailahe
il-lall-llah.
Kur pėrfundon namazi, Imami ngritet pėr t’i tokur
ata qė janė falur duke filluar njė pas njė dhe kur pėrfundon me kėtė gjė
largohet. Pra, pėr ēėshtjen nė fjalė a ka ndonjė argument se Pejgamberi
alejhis-selam e ka bėrė njė gjė tė tillė? Dhe cili ėshtė argumenti se njė gjė e
tillė lejohet ose nėse ndalohet cili ėshtė argumenti i ndalimit?
Pėrgjigjja:
Tė gjithė atė qė e pėrmende hyn nė realitetin e
dhikrit (tė pėrmendurit e All-llahut). Nė shumė ajete Kur’anore dhe nė mėnyra tė
ndryshme All-llahu Fuqiplotė robėrit e Tij i ka urdhėruar qė tė bėjnė dhikėr. A
nuk ėshtė All-llahu Ai qė nė njė ajet thotė: “… pra, ta dini se me tė pėrmendur
All-llahun, zemrat stabilizohen” Er-Ra’d, 28). A nuk i ka lavdėruar ata qė e
pėrmendin All-llahun “Pėr ata qė All-llahun e pėrmendin me pėrkujtim kur janė nė
kėmbė, kur janė ulur, kur janė tė shtrirė…” Ale Imran, 191). A nuk ėshtė ai qė
thotė: “Pra, ju mė kujtoni Mua (me adhurime), Unė ju kujtoj juve (me shpėrblim),
…” El-Bekarah, 152) Kėto janė urdhėresa tė pėrgjithshme lidhur me dhikrin.
Kurse, teksti i pėrgjithshėm ngel dhe vazhdon tė jetė si i pėrgjithshėm. Pra, si
do qė tė bėjė njeriu dhikėr dhe me ēfarėdo teksti ta bėjė atė dhikėr
konsiderohet se ai i ėshtė pėrgjigjur urdhėrit tė All-llahut Fuqiplotė. Ai qė
kundėrshton kėtė urdhėr qė buron nga All-llahu i Cili kėrkon nga robėrit tė
bėjnė dhikrin (tė pėrmendurit e All-llahut) e pakufizuar nė mėnyra dhe nė
shprehje, duhet dhe prej atij kėrkohet qė tė sjell argument nga Kur’ani dhe
Sun-neti se njė gjė e tillė ndalohet.
Njashtu, sa i pėrket tokjes sė duarve ėshtė e
pėlqyeshme pėr tė cilėn gjė kemi shumė Hadithe si dhe nuk ka ndonjė transmetim
qė tokjen ta ndalojė pas namazit. Do tė dėshiroja qė tė merresh me kėto
fatkeqėsi qė dėmtojnė bashkimin dhe dinjitetin e muslimanėve nė vend qė tė
merresh me ibadetet dhe dhikret dhe prej tyre tė ndėrtosh shkase tė pėrēarjes
dhe tė zėnkave.
Pyetja:
Mė parė kisha njė lokal pėr shitjen e audio
kasetave me kėngė tė huaja nė kohėn kur nuk isha fetarisht i kujdesshėm. Por,
All-llahu Fuqiplotė mė kaploi me udhėzimin e Tij dhe mė pėrudhi nė rrugėn e
pendimit dhe fillova t’i pėrmbahem gjithė asaj qė kėrkon feja ime Islame. Kėshtu
qė unė e mbylla lokalin, kuptohet pasiqė e kuptova se njė gjė e tillė ėshtė
Haram edhepse shumica e dijetarėve tė cilėt i konsultova mė sugjeronin qė unė
t’mos shpejtoj dhe tė ngeli nė lokal derisa All-llahu t’mė mundėsojė tė gjej
ndonjė punė tjetėr. Por, unė e mbylla lokalin dhe fillova tė kėrkoj ndonjė punė
tjetėr. Kjo gjė ka filluar me mua para dy viteve por, pėr shkak tė situatave tė
rėnda ekonomike nė Liban dhe pėr shkak tė moseksperiencės sime nė ndonjė fushė
tjetėr si dhe pasiqė nuk kam tė kryer ndonjė shkollė tė lartė qė tė jem i denjė
pėr ndonjė punėsim, deri tash kam ngelur pa punė dhe nuk kam me ēka ta furnizoj
familjen. Njashtu, vlen tė pėrmendi se jam i martuar dhe pres fėmijė. Provova
njė tregti me pjesė elektronike nga Kina por, humba 4000 dollarė amerikanė
kėshtu qė pėrpjekjet e mia dėshtuan dhe me plot ēiltėri tė them se unė e kam
humbur guximin pėr ndonjė provė tjetėr nga frika e ndonjė humbjeje tjetėr. Gati
dy vite kaluan pa punė dhe mė nuk mundem t’i pėrballoj harxhimet qė i kam.
Pyetja ime ėshtė se a bėn qė unė t’i kthehem punės sė parė dhe gjatė kohės tė
mundohem tė kėrkoj punė tjetėr dhe tė presim qė gjendja ekonomike e vendit tonė
tė ketė ndonjė zgjidhje? Shpresoj nga ekselenca juaj se do t’mė jepni fetva me
kėshillat tua ngase unė jam nė mėdyshje pėr t’iu kthyer punės sė mėparshme.
Pėrgjigjja:
Qė tė jem besnik ndaj Sheriatit tė All-llahut
Fuqiplotė tė them ty se: nuk mundem tė supozoj se ty tė lejohet t’i kthehesh
shitjes sė audio kasetave me kėngė tė huaja. E nėse unė ta them njė gjė tė tillė
atėherė unė bėhem trillues ndaj Sheriatit tė All-llahut Fuqiplotė. Por, unė tė
them se All-llahu robin e vet e sprovon qė t’ia shpalojė ēiltėrinė e
stabilitetin e tij. E kur ai bėn durim dhe ėshtė kėmbėngulės nė tė, atėherė
All-llahu ia shėndron vėshtirėsinė nė lehtėsim dhe ia zėvendėson edhe atė qė i
ka kaluar.
Pyetja:
Dua tė pyes pėr atė qė punon nė fushėn e reklamave
dhe bėn projektimin e pamfletave, publikimeve, kozmetikės dhe veshjeve pėr gra,
duke i paraqitur gratė nė ato publikime gjysėm tė zhveshura. A duhet qė ky
person tė largohet nga kjo punė duke e ditur se ky ėshtė profesioni i tij nga ku
furnizohet?
Pėrgjigjja:
Nuk lejohet projektimi i pamfletave e reklamave qė
pėrmbajnė fotografi joshėse e mashtruese si dhe nxitėse m’u si ato pėr tė cilat
ti je duke folur. Rruga e fitimit tė riskut nuk ėshė e kufizuar vetėm nė kėtė
rrugė e cila ėshtė e ndaluar. Ai qė diēka e le pėr All-llahun, atij All-llahu do
t’ia zėvendėsojė me njė mė tė mirė.
Pyetja:
Vėllau im punon nė Japoni dhe ditėn e Xhuma ka
ligjėrata kėshtuqė ai vihet para dy gjėrave: ose tė prezentojė nė Xhuma e t’i
ngelin ligjėratat ose tė prezentojė nė ligjėrata e t’i ngel namazi i Xhumasė. A
lejohet qė dikush tė dalė Imam dhe bashkė me shokėt tjerė muslimanė ta falin
namazin e Xhumasė nė Universitet pėr njė kohė tė shkurtėr kėshtuqė edhe namazi
nuk u kalon edhe prezantojnė nė ligjėrata?
Pėrgjigjja:
Sė pari duhet tė dish se namazi i Xhumasė ka disa
kushte. Njėra prej atyre kushteve ėshtė qė tė jetė shteti shtet Islam, d.m.th.
ai vend tė ishte ēliruar ndonjėherė nga ana e muslimanėve.
Nisur nga kjo mėsojmė se namazi i Xhumasė nė vendet
evropiane (ku nuk ka patur ēlirim Islam) Japonia dhe tė ngjashme me kėto nuk
ėshtė i obligueshėm. Ndėrkaq, ata e kanė pėr obligim ta falin drekėn. Por,
megjithėkėtė ne i inkurajojmė ata qė jetojnė nė ato vende tė falin namazin e
Xhumasė pasiqė praktikimi i saj mundėson takimin, bashkimin, dashamirėsinė dhe
kėshillimin e njėri-tjetrit. Andaj, nuk ėshtė keq qė njė grup prej tyre tė
tubohen nė Universitet dhe ta falin namazin e Xhumasė me kushtet qė i ka
Xhumaja. Por, unė preferoj qė pas namazit tė Xhumasė tė falin edhe drekėn qė t’i
ikin kundėrshtimit tė atyre qė janė tė mendimit se Xhumaja falet vetėm nė
shtetin Islam (Daru El-Islam).
Pyetja:
Si tė bėjmė pėrputhjen midis Hadithit: “Nuk ka
ngjitje (tė sėmundjeve), infektim dhe as ugurzi ” dhe Hadithit: “Ik prej atij qė
ėshtė i sėmurė me leprozi siē ik nga luani”?
Pėrgjigjja:
Qė tė dy Hadithet janė tė vėrtetė dhe nuk ka midis
tyre ndonjė kontradiktė. Hadithi: “Nuk ka ngjitje (tė sėmundjeve), infektim dhe
as ugurzi ” do tė thotė se nuk ka ngjitje nga vetvetiu. Por, njė gjė e tillė
bėhet me vendimin e All-llahut Fuqiplotė. Kurse, urdhėri i Pejgamberit pėr tė
ikur nga leprozi ėshtė pėr nga aspekti i asaj se duhet ndėrmarrur shkaqet qė i
kemi nė disponim e qė All-llahu i krijoi: bie fjala si ndėrmarrja e shkaqeve tė
furnizimit e tė ngjajshme me to.
Pyetja:
Si ėshtė dispozita qė fėmiut mashkull qė ende ėshtė
nė gji t’i vėndohet ndonjė copė zbukurimi florie (Ajeti Kursinė, Kur’an ose
ndonjė shkronjė)?
Pėrgjigjja:
Nisur nga aspekti i edukimit tė fėmiut nuk ėshtė
mirė qė fėmiu mashkull tė zbukurohet me copa tė floririt mbase njė gjė e tillė
nuk ėshtė e mirė me qėllim qė tė parandalohen pretekstet qė ēojnė nė Haram.
Pyetja:
Mė herėt ju kam pyetur lidhur me atė se unė nė bazė
tė medicinės nuk kam mundėsi pėr tė lindur. Ju mė dhatė pėrgjigje. Por, tash ju
pyes se mosnjoftimi i palės sė interesuar pėr martesė pėr njė gjė tė tillė a
konsiderohet njė lloj tradhtie? (Por, nėse unė e njoftoj palėn pėr njė gjė tė
tillė nė tė shumtėn e rasteve rezultati do tė jetė negativ). Apo unė duhet qė
t’i tregoj?
Pėrgjigjja:
Unė preferoj qė ti t’i tregosh pėr gjendjen tėnde.
Atė qė All-llahu e ka caktuar tė ndodh ajo patjetėr ka pėr tė ndodhur.
Pyetja:
A ėshtė kafir ai qė shanė Sahabėt (shokėt e
Pejgamberit alejhis-selam) edhe atė pa marrė parasysh se cilit drejtim i takon?
Si ėshtė dispozita e Sheriatit ndaj atij qė akuzon nėnėn e besimtarėve, Aishen,
All-llahu qoftė i kėnaqur me te dhe a lejohet marrėdhėnia, falja e namazit pas
tij si dhe martesa me te?
Sė dyti, lidhur me Hadithin e asaj shėrbetores
zezake tė cilėn Pejgamberi, alehis-selam e ka pyetur se ku ėshtė All-llahu ... e
deri nė fund tė temės. Ne besojmė se All-llahu ėshtė i lirė nga vendi por, ne
ballafaqohemi me ata qė na thonė se ne i japim pėrparėsi logjikės e jo tekstit
dhe se njė gjė e
e tillė nuk ėshtė nė rregull pasiqė Hadithi ėshtė i
qartė. Problemi jonė ėshtė se ne nuk mund tė paramendojmė pėr atė se All-llahu
qėndron nė qiell. Si ėshtė pėrgjigjja juaj? Ēfarė domethėnie ka Hadithi dhe ēka
nėnkupton ai?
Pėrgjigjja:
Ti shpallish njerėzit kafira nuk ėshtė gjė e lehtė
dhe nuk jam prej atyre qė nė pėrgjithėsi u drejtojnė njerėzve akuza pėr
mosbesim. Por, unė them se: ėshtė shumė e frikshme qė ai qė vazhdon tė shajė
Sahabėt jeta e tij tė pėrfundojė me Kufr-mosbesim. Ai qė gjuhėn e tij e lėviz me
ndonjė ofendim a fjalė tė keqe pėr nėnėn e besimtarėve, Aishen, ai person nė tė
njėjtėn kohė atė fjalė ia ka drejtuar tė Dėrguarit tė All-llahut alejhis-selam.
Sikur personi nė fjalė tė kishte njė fije respekti ndaj Pejgamberit tė
All-llahut (tė cilėn gjė All-llahu na urdhėron neve nė Kur’an) ai nuk do tė
guxonte tė lėviz gjuhėn e tij me ndonjė fjalė tė keqe ndaj gruas sė Pejgamberit
alejhis-selam.
Kurse, sa i pėrket shėrbetores qė i Dėrguari i
All-llahut e ka pyetur dhe qė ishte memece, ajo me gisht bėri isharet kah qielli
qė t’i tregojė Muham-medit alejhis-selam se ėshtė besimtare e nuk ėshtė
politeiste-mushrike. Pėlqimi i Pejgamberit nuk do tė thotė se ai ka miratuar se
All-llahu ka vend nė qiell ku rrin dhe kufizohet aty. Kjo gjė ėshtė njėlloj si
fjala e All-llahut ku thotė: “A u garantuat prej Atij qė ėshtė nė qiell, qė tė
mos ju shafit (tė mos ju lėshoj) toka kur tė dridhet.” El-Mulk, 16), nuk ėshtė
si argument se All-llahu ka vend tė vetin nė qiell ku rri. Njashtu, All-llahu
Fuqiplotė nė disa ajete thotė: “…Ai ėshtė me ju kudo qė tė jeni …” El-Hadid, 4).
“… Ne jemi mė afėr tij se damari (qė i rrah) i qafės sė tij.” Kaf, 16). Tė
gjitha kėto ajete aspak nuk mund tė jenė argumente se All-llahu ka shumė vende
ku rri e tė cilat i ka dhe ku pėrfshihet. All-llahu Fuqiplotė ka qenė para
vendit dhe para kohės. Pra, si ėshtė e mundur
qė Ai qė ėshtė pa fillim tė kufizohet me atė qė ka
fillim?!
Pyetja:
Loja e shahut a ėshtė Hallall (e lejuar) apo Haram
(e ndaluar)?
Pėrgjigjja:
Te shumica e dijetarėve ėshtė e lejuar me kusht
nėse nuk tė shkujdeson nga obligimet. Nė mesin e atyre qė e lejojnė janė
Shafitėt.
Pyetja:
A lejohet qė Zekati t’i jepet atij qė ėshtė pa
punė?
Pėrgjigjja:
Nėse personi ėshtė pa punė por, ėshtė pasanik
atėherė nuk lejohet qė t’i jepet prej Zekatit. Por, nėse ai ėshtė fukara atėherė
atij i takon Zekati ngase mospunėsimi nuk e anulon meritimin e Zekatit.
Pyetja:
Unė jam arsimtare e lėndės sė Fesė. Njė nxėnės i
klasės sė katėrt mė parashtroi njė pyetje qė mė tronditi trupin ndėrkaq, unė nuk
e dija pėrgjigjen. Pyetja ishte: A vdesin Melaqet?
Pėrgjigjja:
Ēdo gjallesė do tė vdesė qoftė melaqe apo njeri apo
ndonjė krijesė tjetėr.
Njė gjė e tillė ėshtė prej gjėrave normale e tė
qarta tė besimit (Akides) Islam.
Pyetja:
A lejohet qė fajdeja e bankave tė pėrdoret pėr
pagimin e tatimit tė fitimit ose pėr ēdo tatim tė cilin shteti e obligon ndaj
qytetarit?
Pėrgjigjja:
Fajdeja e huasė (e Kardit) nuk hyn nė pronėsinė e
huamarrėsit kurse tatimi i fitimit nxirret nga pasuria e atij qė ėshtė i
obliguar si dhe meqė fajdeja qė jepet nuk hyn nė pronėsinė e tij atėherė nuk
lejohet ta paguajė tatimin e fitimit.
Fati i kamatės ėshtė m’u si i pasurisė sė humbur tė
cilit nuk i dihet pronari e cila duhet tė shpenzohet pėr tė mirėn e pėrgjithshme
tė muslimanėve. Pra, njashtu edhe kamata shpenzohet pėr tė mirėn e pėrgjithshme
tė muslimanėve.
Pyetja:
Kujt i lejohet qė tė konstatojė se dikush ėshtė
kafir apo kujt i lejohet qė tė jep fetva e tė shpall se dikush apo se ndonjė
grup ėshtė kafir (jobesimtarė)? Sipas mendimit tuaj a duhet tė caktohet njė
legjislacion penal pėr kėtė ēėshtje: pėr atė qė jep fetva, pėr atė qė legalizon
kėtė gjė, pėr atė qė njė gjė tė tillė e konsideron si legjitime si dhe pėr atė
qė ekzekuton kėtė gjė?
Pėrgjigjja:
Shkaqet e kufrit janė tė njohura dhe tė theksuara
nė librat kapitale (burimore) e tė besueshme tė Akides (qė kanė tė bėjnė me
Besimin). Andaj, ai qė i di dhe qė i kupton kėto shkaqe obligohet t’ua sqarojė
njerėzve. Por, mbėshtetja nė kėto shkaqe pėr tė gjykuar pėr dikė se ėshtė kafir
dhe tė ndiqet pėr t’u dėnuar me dėnimin e murtedit (ai qė lėshon fenė Islame)
kjo gjė doemos duhet tė ngel e kufizuar nė suaza tė gjykatės. Ndėrkaq, kadiu
ėshtė ai qė posedon tė drrejtėn e kufrit dhe ekzekutimin e dėnimit ndaj murtedit
(ai qė lėshon fenė Islame).
Pyetja:
Gjatė leximit tė Kur’ani Kerimit vėrejmė se fjala:
“en-nefs” e jo: “er-ruh” tė pėrmendet kur bėhet fjalė pėr epshin si: “…nefsi
(epshi) ėshtė shumė nxitės pėr tė keqen” Jusuf, 53) dhe “Betohem nė (nefsin)
shpirtin qė ėshtė shumėqortues!” El-Kijameh, 2). A ka dallim midis kėtyre dyjave
pėr nga aspekti material dhe pėr nga esenca apo tė dyjat janė emėrtim i njė
gjėje?
Pėrgjigjja:
Ndonjėherė fjala: “en-nefs” nė aspektin gjuhėsor ka
kuptim tė shpirtit e ndonjėherė ka kuptimin e epshit seksual me tė cilin
All-llahu njeriun e ka sprovuar. Ndėrkaq, fjala e All-llahut: “& n…nefsi (epshi)
ėshtė shumė nxitės pėr tė keqen” Jusuf, 53) ka pėr qėllim kuptimin e dytė tė
fjalės: ”en-nefs”.
Pyetja:
Unė jam i punėsuar nė njė vend shkencor ku puna ime
zhvillohet nė fushėn e kėrkimit shkencor. Njashtu, unė jam nė komisionin pėr
blerje tė caktuara tė projekteve tė caktuara. Kur ne blejmė diēka, detyrohemi tė
zbresim nga ēmimi i artikullit me 30% ngase sektori i llogarisė te ne dhe te tė
gjithė administratat zyrtare e zbresin kėtė pėrqindje nga pasuria qė na jepet
neve. Por, nė tė shumtėn e rasteve blerėsi na jep mė tepėr se kjo shumė e
caktuar, ndoshta qė ne tė blejmė edhe herat tjera tek ai. Pyetja ime ėshtė: a
kemi tė drejtė qė ne ta marrim atė tepricė duke potencuar se ne shumėn qė na
japin e mbledhim dhe blejmė gjėra tė vogla harxhuese dhe jo harxhuese tė lidhura
pėr punėn e nuk blejmė plaēka personale a private?
Pėrgjigjja:
Atė qė e merrni prej shitėsit ėshtė ryshfet. Por,
nėse ju atė tepriicė qė e merrni e shpenzoni pėr interesin e punės siē thoni,
atėherė njė gjė e tillė ėshtė e lejuar dhe veprim i pranueshėm.
Pyetja:
Dėshiroj tė pyes lidhur me njė pyetje tė cilėn e
kanė parashtruar disa muslimanė nė Francė. Pyetja ėshtė: Disa vėllezėr banojnė
nė Francė nė njė lagje pėrafėrsisht tė izoluar, nė Mesxhidin (faltoren) e tyre
kanė njė librari ku mbajnė video dhe audio kaseta, ata pyesin se a u lejohet qė
t’i shesin kasetat nė fjalė (pa mos fituar nga kjo shitje) brenda zyrės sė
Mesxhidit (duke potencuar se nė Francė nuk u lejohet tė shesin pranė Mesxhidit
sepse pėrndryshe do tė kenė vetė ata si dhe Mesxhidi problem)?
Pėrgjigjja:
Nuk ndalohet shitja e kasetave tė dobishme pėr
muslimanėt dhe nuk ka ndonjė ndalesė qė ato tė shiten nė njė anė tė ndarė nga
Mesxhidi ku njerėzit falen dhe bėjnė Ibadet. Por, krahas kėsaj, Mesxhidet qė
merren me qira nė Francė dhe nė vendet e ndryshme tė Evropės ato merren si
objekte tė pronarėve qė do tė thotė se ato nuk e kanė dispozitėn e Xhamive si:
ndalimi qė gruaja me menstruacione apo xhunubi tė rrijė aty e tė ngjashme.
Pyetja:
Katėr muaj para Ramazanit, njė djalė i ri qė kishte
humbur pasurinė me tė cilėn ėshtė dashur ta rregullojė dhomėn e dhėndrisė erdhi
tek unė. Unė ia dhash shumėn qė mė takon mua pėr Zekat (qė t’i ndihmoj nė
zgjidhjen e problemit). Tash erdhi koha e Zekatit, andaj a duhet qė unė tė jap
Zekatin apo mė quhet ajo qė ia kam dhėnė atij tė riut?
Pėrgjigjja:
Nėse kur ia ke dhėnė atij atė shumė e ke bėrė nijet
(vendosur) pėr Zekat atėherė konsiderohet se e ke larė borxhin pėr kėtė vit,
ngase zekatin mund ta japish edhe para kohės. Por, nėse atė shumė ia ke dhėnė si
dhuratė (hedije) dhe nuk e ke patur nijet pėr Zekat atėherė Zekatin duhet ta
japish nė kohėn kur e ke tė caktuar ta japish.
Pyetja:
Jam tregtar dhe njerėzve tė varfėr u jap hua. A mė
lejohet qė tė varfėrve nė fjalė t’ua jap Zekatin duke ua zėnė huanė qė ata ma
kanė mua pa mos u treguar atyre?
Pėrgjigjja:
Patjetėr duhet qė ata t’i njoftosh.
ثshtė e preferuar qė ti t’ua japish Zekatin
dhe pastaj menjėherė t’ua kėrkosh borxhin qė ta kanė.
Pyetja:
Kam blerė njė CD me pėrmbajtje tė disa librave me
vlerė nga e cila kam dobi tė madhe. Por, kur unė morra ta pėrdori, aty mu
paraqit njė tekst ku thuhej: “Betohem nė All-llahun e Madhėrishėm se ekzemplari
i kėtij programi ėshtė kopje origjinale. All-llahu ėshtė dėshmitarė pėr kėtė qė
e them” duke potencuar se CD-ja ėshtė e kopjuar. Pra, si ėshtė dispozita e
Sheriatit lidhur me pėrdorimin e kėsaj CD-je?
Pėrgjigjja:
Nėse je i bindur se ai ėshtė gėnjeshtar nė betimin
e tij dhe se uzurpon tė drejtėn e tė tjerėve, atėherė nuk tė lejohet pėrdorimi i
CD-sė. Por, nėse i beson betimit tė tij ose je i dyshimtė nė atė, atėherė merret
parasysh prezumimi i pafajėsisė, pra, pafajshmėria, drejtėsia dhe besueshmėria
dhe atėherė tė lejohet pėrdorimi i saj.
Pyetja:
Dikush dikuj i ka dhėnė njė shumė tė pasurisė si
dhuratė ndėrsa tash ia kėrkon t’ia kthejė si borxh dhe nuk kanė askėnd si
dėshmitarė pėrveē All-llahut Xhel-leshanuhu. Si ėshtė dispozita e Islamit pėr
atė qė ky ia kėrkon t’ia kthejė?
Pėrgjigjja:
Nėse ai qė ia ka dhėnė atė shumė nuk ėshtė
deklaruar se kėtė ia jep hua atėherė ajo sipas Sheriatit Islam konsiderohet
lėmoshė ose dhuratė.
Pyetja:
Jamė zonjė Siriane qė kam udhėtuar bashkė me burrin
tim pėr nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės pėr tė kaluar njė periudhė tė caktuar
dhe pastaj insha All-llah do tė kthehemi pėrsėri nė vatanin tonė. Atė qė dua
t’ju konsultoj ėshtė se unė kur isha nė vendin tim isha e rregullt nė tė gjitha
llojet e Ibadeteve (adhurimeve), lavdi i takon vetėm All-llahut pėr kėtė.
Atėherė lexoja Kur’an dhe bėja namaz nate. Kurse tash nuk mundem tė bėj si mė
parė. Ndoshta kjo vjen prej asaj se kėtu nuk ka ambiente shpirtėrore, vaze,
derse apo ndryshe thėnė biseda fetare tė cilat nė zemrėn e njeriut ndezin
vullnetin pėr shpejtimin kah punėt e mira. Kėtu ne nuk shohim dhe nuk dėgjojmė
pėrveē se gjunahe dhe fatkeqėsi devijuese qė ndodhen nė kėtė vend qė ėshtė
pabesim. Ndėrsa, kur isha nė Damask pėrjetonim shumė tė mira pasiqė atje
Elhamdulil-lah mbahen derse dhe ka njerėz me shpirtėra tė ndritura. A do tė mė
marrė mua All-llahu nė llogari pėr shkujdesjen time lidhur me gjėrat qė i
pėrmenda, duke potencuar se unė mundohem sipas mundėsisė time qė tė bėj Ibadet
por, megjithatė unė e pranoj se kam lėshime?
Pėrgjigjja:
Qėndrimi nė shtetin e kufrit sjell pasojat qė i
pėrmende. Rreziku i kėsaj ėshtė shumė i madh, sė pari, ndikon nė sjelljen e
pastaj sė dyti, depėrton edhe nė tė menduarit dhe nė besimin. Zgjidhja ėshtė qė
doemos tė ktheheni nėse qėndrimi i burrit tėnd nė atė shoqėri nuk ėshtė i
domosdoshėm pasiqė nė kėtė rast qėndrimi atje ėshtė Haram (ndaluar). Por, nėse
qėndrimi i tij ėshtė i domosdoshėm me kohė tė caktuar atėherė mund tė qėndroni
atje por, duke u bėrė ballė faktorėve tė devijimit dhe gjynaheve sa keni
mundėsi. Kjo qė ju e thatė nuk ėshtė vetėm problemi i juaj, por, ky ėshtė
problemi me tė cilin ndeshen tė gjithė ata qė qėndrojnė nė shoqėritė
perėndimore. Ndėrkaq, nuk duhet harruar se adaptimi dhe vazhdueshmėria nė ato
kushte ka bėrė qė ata tė harrojnė rrezikun tė cilin ti e ndjen. Nuk ėshtė larg
koha qė nėse qėndrimi yt atje zgjat qė edhe ti tė harrosh kėtė rrezik tė cilin
sot je duke e ndjerė.
Pyetja:
Unė punoj si inxhinier i ndėrtimtarisė, kėshtuqė
bėj projektimin e ndėrtimeve. A mė lejohet sipas Sheriatit qė tė bėj projektimin
e tyre pasiqė ato kanė karakterin turistik bie fjala, hotele e tė ngjajshme. Ju
e keni tė qartė lidhshmėrinė ndėrtimit tė kėtyre projekteve me disa punė tė
kėqia?
Pėrgjigjja:
Nėse kėrkon fetva disa Fukaha e kanė lejuar kėtė
gjė si fukahattė Hanefij. Por, nėse kėrkon atė qė ėshtė mė e rezervuar dhe mė e
sigurtė ėshtė qė tė largohesh nga njė gjė e tillė.
Pyetja:
Dėshiroj tė parashtroj pyetjen: Mosrespektimi i
prindėrve a ka lidhshmėri me ēėshtjet e riskut (furnizimit)?
Pėrgjigjja:
Mosrespektimi i prindėrve ėshtė prej gjynaheve tė
mėdha. Pasoja e sė cilės nė Ditėn e Gjykimit do tė jetė shumė e rrezikshme dhe
shumė e ashpėr. Ndėrsa, pėr ndikimin e saj nė kėtė botė All-llahu e di. Por, nuk
ėshtė kusht qė dėnimi tė jetė i shpejtuar.
Pyetja:
Jam pronar i njė ndėrmarrjeje e cila punėn e saj e
ka filluar para tri vitesh nė rrjedhat e njė ndėrmarrjeje tė parė qė kishte
humbje tė kaluar.Nė dy vitet e kaluara kjo ndėrmarrje pėrmbushte borxhet e
ndėrmarrjes sė kaluar. Vlera e borxheve tė dy viteve ishte mė tepėr se vlera e
mallit. Kurse nė vitin e tretė ndėrmarrja filloi tė fitojė, pasiqė i kishte larė
tė gjitha borxhet e ndėrmarrjes sė kaluar. Pyetja ime ėshtė: A duhet qė unė tė
jap Zekat pėr tri vitet apo vetėm pėr vitin e fundit?
Pėrgjigjja:
Ti duhet tė japish Zekat vetėm pėr profitin qė e ke
fituar pasiqė i ke pastruar borxhet. Kėshtu ėshtė nėse hyrja kapitali i dy
viteve nuk ka fjetur te ti me njė afat prej njė viti. Por, nėse ka fjetur dhe ka
qenė nė dorėn tėnde njė vit e pastaj ti e ke dhėnė borxhin atėherė duhet ta
japish zekatin edhe pėr atė vit.
Pyetja:
A ėshtė e vėrtetė ajo qė kam lexuar nė librin:
“El-Fetava” i botruar nga seksioni i Dubajit pėr fetva ku thuhet se: ėshtė Haram
shikimi i filmave tė turpshme pėr ēka duhet bėrė pendim? Por, ndonjėherė gjatė
filmave serik paraqiten disa poza tė artisteve nė formė ēnderuese, bie fjala si:
roli i valltores ose vetė artistet tė paraqiten nė mėnyra tė pahijshme, pa
mbulesė. Pra, besimtari ēfarė duhet tė bėjė?
Pėrgjigjja:
S’ka dyshim se shikimi i filmave pornografik ėshtė
Haram (i ndaluar). Kurse sa i pėrket skenave tė pahijshme qė kalojnė gjatė
filmave apo epizodave normale edhe nga kėto skena duhet tė largohemi dhe mos i
shikojmė. Por, nėse epshi tė mund dhe i shikon atėherė doemos duhet tė bėsh
teube (pendim) pasiqė teubja ėshtė ilaēi i tyre si dhe kėrkimi i faljes nga
All-llahu Fuqiplotė i cili buron nga zemra ėshtė ai qė pėrmirėson gjendjen e
njeriut dhe fshin gjynahun.
Pyetja:
A bėn qė zekatin apo lėmoshėn t’ia japim atij qė
nuk falet madje edhe pas kėshillės sė vazhdueshme nuk do qė tė falet dhe ėshtė i
sėmurė nga zemra?
Pėrgjigjja:
Nuk lejohet qė t’i jepet zekati njeriut qė ritet nė
mosfalje tė namazit. Por, nėse i ėshtė dhėnė atėherė tek All-llahu nuk
konsiderohet si zekat dhe gjithsesi pėrgjegjėsia e zekatit nuk bie nga ai
person.
Pyetja:
A lejohet me Sheriat qė tė bėj transakcion dhe
tregti me para duke e ditur se shteti njė gjė tė tillė e ndalon?
Pėrgjigjja:
Transakcioni me para ka shumė forma e mėnyra. Disa
prej tyre janė tė lejuara me Sheriat e disa tė tjera tė ndaluara. Kthehu tė
tema: “Es-sarf” sipas burimeve tė Sheriatit Islam dhe mėso normat e kėtij
allėshverėshit, pėrmbahu sistemit dhe dispozitave tė tij dhe mos ki dert.
Pyetja:
A lejohet me Sheriat tė bėhet kontrabandė (tė futen
brenda vendit fshehurazi me mjete artikuj qė janė tė ndaluar) duke potencuar se
ato janė shumė tė domosdoshme?
Pėrgjigjja:
Nėse ato artikuj janė tė lejuar sipas kriterit dhe
gjykimt tė Sheriatit Islam dhe janė tė domosdoshėm pėr t’u futur dhe pėr t’u
importuar atėherė lejohet. Kur ligji kundėrshtohet me Sheriatin Islam atėherė nė
tė gjitha rastet Sheriati ėshtė gjykatės.
Pyetja:
Nėse pėr njė ēėshtje ka mė tepėr se njė fetva
atėherė si ėshtė dispozita e Sheriatit me atė njeri qė vepron sipas fetvasė qė i
fle zemra duke mos shikuar asnjė argument tė fetvave?
Pėrgjigjja:
Nėse ato fetva tė shumta e tė kundėrta burojnė nga
Muxhtehida (dijetarė eminentė) tė besueshėm nė Fe dhe nga sinqeriteti i tyre
atėherė s’ka ndonjė pengesė qė tė ndjek atė pėr ēka i fle zemra. Por, duhet tė
ketė kujdes tė madh nga ato qė fetvatė i kanė mjeshtri pėr tė fituar diē nga
pasuria, pėr interes tė kėsaj bote ose mė qėllim spekulimi nė Fe ose nga shtytja
pėr tė nėnvlerėsuar Sheriatin.
Pyetja:
Si ėshtė dispozita e e peēes dhe a ka ndonjė gabim
nė atė qė dėgjojmė nga Muftiu i Saudisė?
Pėrgjigjja:
Sa i pėrket ferexhes (mbulesės me tė cilėn femra
mbulon gjithė trupin pėrveē fytyrės) pėr kėtė gjė tė gjithė dijetarėt janė
unanim duke u mbėshtetur nė fjalėn e All-llahut: “… le tė vejnė shamitė mbi
krahėrorin e tyre …” En-Nur, 31). Kurse sa i pėrket peēes me tė cilėn femra
mbulon fytyrėn, disa dijetarė thonė se ėshtė vaxhib (e obligueshme) e kėta janė
ata qė thonė se fytyra e femrės ėshtė auret. Kurse ata tė cilėt thonė se fytyra
e femrės nuk ėshtė auret, ata nuk e obligojnė njė gjė tė tillė. Por, tė gjithė
dijetarėt janė tė njė mendimit se nėse vajza apo gruaja e di se ka burra qė e
shikojnė me shikime tė ndaluara atėherė ajo obligohet qė ta mbulojė fytyrėn me
peēe.
Mė hollėsisht pėr kėtė gjė lexo librin: “Femrės qė
beson All-llahun” dhe librin: “Gruaja midis tiranisė sė sistemit tė perėndimit
dhe mėshirės sė legjislacionit tė Sheriatit tė All-llahut”.
Pyetja:
Shpresoj qė t’mė pėrgjigjeni lidhur me dispozitėn e
Sheriatit pėr atė qė disa gra pėrdorin kapsula tė kontracepcionit pėr tė ndalur
menstruacionet gjatė muajit tė Ramazanit apo Haxhit pėr ta vazhduar agjėrimin
apo haxhin pa e ndėrprerė? Duhet potencuar se kapsulat e kontracepcionit
plotėsisht e ndėrpresin menstracionin.
Pėrgjigjja:
Nuk ka pengesė kuptohet pasiqė tė merr leje prej
burrit.
Pyetja:
Keni pėrmendur se ēallma hyn nė grupin e traditės e
jo mė tepėr. Kėrkoj qė mė hollėsisht tė shpjegoni kėtė gjė. Sipas asaj qė unė
kam mėsuar nga ju del se i Dėrguari alejhis-selam asnjėherė nuk ėshtė falur
kryeshtruar (kokėzhveshur)?
Pėrgjigjja:
Ka forma tė ndryshme Turban
اallmesh (Imameh).
اdo gjė qė e mbulon kokėn nė aspektin gjuhėsor hyn nėn emrin e turbanit
(imames). Ajo qė ėshtė me rėndėsi tė dish ėshtė se namazi kryeshtruar
(kokėzhveshur) ėshtė Mekruh (vepėr e qortueshme) si do qė tė jetė mbulesa e
kokės ngaqė nuk transmetohet se Pejgamberi alejhis-selam tė jetė falur
ndonjėherė kryeshtruar.
Pyetja:
Punoj nė njė byro shtetėrore jashtė vendit. Shteti
krahas rrogės mė jep shpenzim pėr banesė qė quhet rentė. Por, unė qė ta marr
kėtė e kam tė kushtėzuar tė kem kontratė tė qirasė pėr banesėn ku jetoj nė
mėnyrė qė nė bazė tė kėsaj unė tė kem tė drejtė qė t’i marr ato. Nėse unė paguaj
pėr banesėn 850 dollarė atėherė ata ma japin komplet shumėn. Ndėrkaq, nėse unė
them se e kam qiranė 1200 ata mė japin 850 dollarė as mė pak e as mė tepėr.
Prandaj shumica prej neve mundohen tė paraqesin kontrata me qira mė tė larta qė
tė fitojmė rentėn. Pyetja ime ėshtė se: A kam tė drejtė qė byrosė t’i paraqes
kontratė qiraje pak mė tė lartė se realja nė mėnyrė qė unė tė kem dobi nga
diferenca (ashtu siē bėjnė disa kolegė tė mi)?
Pėrgjigjja:
Nuk tė lejohet qė nėpunėsve pėrgjegjės pėr kėtė
punė t’u paraqesish kontratė tė falsifikuar qė nuk paraqet qiranė e realtė me tė
cilėn je i ngarkuar. Pastaj ti thua: nėse qiraja ėshtė 850 dolllarė nė muaj
atėherė ata ta japin komplet shumėn. Pra, ē’ėshtė nevoja qė ti nė kėtė rast tė
lartėsosh nga qiraja e realtė?!
Pyetja:
Pyetja tė cilėn do ta parashtroj ėshtė temė
diskutimi qė ka tė bėjė me lejimin e prekjes dhe leximit tė Kur’anit Kerim pėr
gruan qė ėshtė nė menstruacione? Kėtė e them pasiqė gruas sė shokut tim i ėshtė
dhėnė njė fetva se lejohet leximi i Kur’anit Kerim madje edhe prekja e tij nėse
ajo ėshtė me dorėza. Argumenti pėr kėtė ėshtė ajo qė nxirret gjatė leximit tė
tefsirtit tė Ibni Kethirit se ajeti: “Atė nuk e prek kush, vetėm tė pastrit
(melaqet).” El-Vakiah, 79) me nocionin: “tė pastrit” ka pėr qėllim melaqet
ndėrsa qėllimi i prekjes ėshtė Leuhi Mahfudhi si dhe duke u argumentuar me
Hadithin e Hazreti Aishes kur i Dėrguari alejhis-selam i ka thėnė asaj: “Mos
vallė menstruacionin e ke nė dorėn tėnde”?
Pėrgjigjja:
Argumenti se ndalohet prekja e Kur’anit Kerim duke
qenė nė gjendjen e papastėrtisė nuk ėshtė ajeti: “Atė nuk e prek kush, vetėm tė
pastrit (melaqet).” El-Vakiah, 79) ashtu siē mendojnė disa njerėz sipėrfaqėsorė.
Por, argumenti pėr kėtė gjė ėshtė Hadithi qė e transmeton Imam Maliku nė
“El-Muvet-ta” me senedin (zinxhirin) e tij tė pėrcjellur nga Abdull-llah ibni
Ebi Bekr ibni Hazmi ku theksohet se nė letrėn qė i Dėrguari i All-llahut ia
shkroi Amr ibni Hazmit thuhet: “Kur’ani nuk preket vetėm se nga ai qė ėshtė i
pastėr”Ibni Abu El-Birri thotė: “Edhepse kėtė Hadith Imam Maliku e transmeton si
Hadith Mursel por, ky Hadith ka njė mbėshtetje tė fortė pasiqė transmetohet nė
njė libėr tė njohur e tė pranueshėm te dijetarėt e Sires (Jetėshkrimit tė
Pejgamberit alejhis-selam) qė ėshtė i njohur te dijetarėt aq tepėr sa qė nuk ka
nevojė pėr senedin e tij”.
Pyetja:
Shpresoj qė ta sqaroni dispozitėn e Sheriatit
lidhur me atė qė njeriu tė merret me fletėaksione nė tregun botėror tė
fletėaksioneve-amerikane duke potencuar se operacioni i fitimit dhe i humbjes
bėhet vetėm me ngritjen dhe me zbritjen e vlerės sė fletėaksioneve pa mos patur
kėto fletėaksione fitim nė fund tė vitit finansiar si rezultat i aktivitetit
finansiar tė firmės e cila i ofron kėto fletėaksione nė pazar. Sikur kėto
fletėaksione qė i ofrojnė ndėrmarrjet nuk paraqesin gjė tjetėr veēse njė mall
vlera e tė cilit ulet dhe ngritet sipas ofertės dhe kėrkesės pa mos pėrfaqėsuar
vetė kėto fletėaksione asnjėfarė vlere nga baza e ndėrmarrjes apo tė qarkullimit
tė saj?
Pėrgjigjja:
Kur fletėaksionet janė pjesė nga vlera e realtė e
ndonjė kompanie, firme apo ndėrmarrjeje industriale atėherė allėshverėshi me to
lejohet si dhe pronėsimi i tyre ėshtė i ligjshėm si dhe nė kėtė rast zbatohet
ajo qė ēdo hise finansiare qė posedon aksionari tė ndahet. Por, kur kėto
fletėaksione shndėrrohen nė mall me vlerė imagjinare (joreale) ku pazaret
manipulojnė si duan atėherė allėshverėshi me to bėhet njė lloj prej llojeve mė
tė rrezikshme tė bixhozit.
Pyetja:
Falem nė njė Xhami qė nė mes ka shtylla. Sa herė qė
falem midis tyre dikush prej xhematit mė largon madje edhe nėse jam edhe duke u
falur. A ėshtė veprimi i tyre nė rregull? Dhe a ėshtė nė rregull namazi midis
shtyllave? Kurse pyetja e dytė ėshtė lidhur me kuponat tė cilat merren duke u
anėtarėsuar nė firmė nga e cila merr talon qė tė mundėson tė fitosh shpėrblime
me vlerė shumė tė madhe bie fjala si veturė etj. A mė lejohet tė marrė pjesė nė
kėto oferta?
Pėrgjigjja:
Namazi midis shtyllave nuk ka asnjė problem.
Problemi i largimit tė rreshtave nga njėra tjetra nė xhami duke u munduar t’u
iket shtyllave, sipas disa dijetarėve ėshtė mė problematike se sa falja midis
shtyllave. Mos ua var veshin atyre qė trillojnė njėzet probleme reale pėr tė
luftuar njė problem tė iluzionuar.
Pyetja:
A ka tė drejtė muslimani qė tė gjejė pėrgjigje apo
fetva mė tė lehtė qė pėrputhet me Sheriatin duke mos u mbėshtetur nė pasione,
krahas ndonjė fetvaje tė shtėrnguar?
Pėrgjigjja:
Mėnyra pėr atė qė ti thua ėshtė qė t’i drejtohesh
njė njeriu qė posedon dituri tė bujshme dhe Fe tė denjė si dhe ēiltėri ndaj
All-llahut tė Lartėmadhėruar. Pėr tė gjetur njė njeri tė kėtillė ėshtė shumė
rėndė pasiqė neve jetojmė nė njė kohė pėr tė cilėn i Dėrguari alejhis-selam ka
thėnė: “All-llahu i Madhėruar nuk do t'ua marrė (njerėzve) dijen nė atė mėnyrė
qė do t'ua nxjerrė nga shpirtrat e tyre por, do ta marrė ashtu qė do tė bėjė tė
vdesin tė diturit, pas tė cilėve nė tokė nuk do tė mbetet asnjė njeri i ditur..
Atėherė njerėzit pėr vete do t’i marrin pėr imamė injorantėt. Ata do tė pyeten
(me pyetje tė ndryshme) e ata do tė pėrgjigjen pa dije pėrkatėse. Kėshtu ata
(injorantėt) vetė do tė lajthisin por, edhe do t'i lajthisin tė tjerėt”.
(Muttefekun alejhi)
Pyetja:
Kushtrim: Mė herėt sėmundja rrezikonte vetėm klasėn
e injorantėve. Kurse tash edhe klasėn intelektuale edhe ate jo vetėm ate qė
merret me dituritė profane por, edhe ata qė janė intelektualė tė pėrkushtuar
Islamistė. Ajo sėmundje ėshtė: komentimi i ēdo gjėje me tė cilėn njeriu
ballafaqohet nga vėshtirėsitė dhe problemet me magjinė (sihrin), xhinėt dhe
batakēillėkut me kthimin te disa hoxhallarė (sipas supozimit tė tyre) pėr ta
zgidhur magjinė. Ėshtė kėputur lidhshmėria e lartė midis besimit nė magjinė,
xhinėt dhe dredhakėrisė!
Shpresoj qė t’na sqaroni dallimin midis magjisė
(sihrit) dhe dredhakėrisė (batakēillėkut) nėpėrmjet librave, simpoziumeve dhe
demantimin e tyre nė atė qė kohėve tė fundit paraqitet me tė madhe nė programet
satelitore.
-Si tė veprojmė dhe kujt t’i kthehemi kur me tė
vėrtetė ballafaqohemi me ndonjė person qė ėshtė nė gjendje faktike tė magjisė e
sidomos kur nuk mundet tė dėgjojė Kur’an e as leximin e tij?
Pėrgjigjja:
Magjia (sihri) ekziston dhe ata qė merren mė te pėr
tė dėmtuar tė tjerėt janė shumė. Por, tė jesh e bindur pėr dy ēėshtje nė vijim:
E para ēاdo
njeri qė pėrpiqet tė dėmtojė ndonjė krijesė tjetėr nėpėrmjėt kėsaj rruge ai
pasojėn e kėsaj gjėje doemos se do ta gjejė nė tupin apo mendjen e tij.
E dyta: Nėse njeriu ėshtė prej atyre qė me tė
vėrtetė u pėrmbahet urdhrave tė All-llahut tė Lartėmadhėruar, largohet prej
ndalesave tė Tij, e pėrmend All-llahun vazhdimisht dhe ėshtė i kujdesshėm nė
virdet (lutjet e mėngjesit dhe tė mbrėmjes) si dhe rregullave tė Sheriatit
atėherė magjia nuk do tė zgjasė.
Pyetja:
Dėshiroj tė blej njė veturė qė kushton 60. 000
lira. Nė fillim duhet tė paguaj 5000 lira ndėrkaq, kėstin e fundit tė themi 10.
000 lira kurse tjerat qė ngelin i paguaj nė kėste mujore brenda 36 muajve. Por,
sa mė tepėr qė pakėsohen muajt aq mė tepėr pakėsohen edhe kėstet mujore.
ثshtė kėshtu meqė kompanitė e veturave
shtojnė edhe 8% nė vit jashta ēmimit tė veturės. Poashtu edhe pronėsimi i
veturės nuk bėhet deri sa tė bėhet pagimi i plotė. Njėkohėsisht kompania ka tė
drejtė qė ta tėrheq veturėn nėse blerėsi nuk e pėrmbush pagesėn. A paraqet kjo
shitje dy shitje tė njė sendi si dhe njė gjė e tillė a ėshtė Haram (e ndaluar)?
A thua nėse kėto dy kėste tė para dhe tė fundit hiqen atėherė kjo shitje bėhet e
lejuar?
Pėrgjigjja:
Ēdo teprim nė ēmimin bazė kundruall pagesės nė
Sheriat quhet kamatė e cila ėshtė Haram (e ndaluar) pa dyshim dhe unanimisht pa
diskutim. Mėnyra e vetme pėr t’i ikur kamatės nė kėtė rast ėshtė qė ta paguash
veturėn kesh me para nė dorė (me para tė gatshme).
Pyetja:
Pasiqė me tė madhe ėshtė zhvilluar teknologjia
ėshtė bėrė e mundur qė blerja e librave dhe e programeve islame tė bėhet
nėpėrmjet internetit. Por, qė tė realizohet njė gjė e tillė duhet tė kemi karta
tė sigurimit nga bankat kamatore. A lejohet njė gjė e tillė?
Pėrgjigjja:
Shpresoj qė tė jetė e mundur arritja deri tek ato
karta tė sigurimit brenda kufijve qė i pėrmende dhe shpresoj qė pėr kėtė gjė tė
ketė hapėsirė qė t’mos biesh nė kamatė tė drejtpėrdrejtė qė ėshtė Haram (e
ndaluar).
Pyetja:
Njė tė katėrtėn e Kur’anit Kerim e kam nxėnur
pėrmendėsh. Por, mua mė janė ngatėrruar kėmbėt sikur tė rijtė tjerė. A ka ndonjė
vird (lutje) qė t’mė largojė nga kjo. A ka mundėsi qė tė kėshilloj njė nxėnės qė
kėrkon dituri me qėllim qė tė kompletohet nė rrugėn e dritės Muham-mediane?
Pėrgjigjja:
Nuk e kam tė qartė lidhshmėrinė qė ti e ke pėr
qėllim midis nxėnies pėrmendėsh tė Kur’anit Kerim dhe asaj qė ti e thua me
fjalėt rrėshqitja e kėmbėve. Nėse ke pėr qėllim rrėshqitjen nė gjynahe atėherė
dije se njė gjė e tillė ėshtė gjynah si pėr atė qė ka nxėnur pėrmendėsh Kur’anin
Kerim njashtu edhe pėr atė qė nuk e ka nxėnė. Ajo qė kėrkohet prej ēdo muslimani
ėshtė qė tė largohet nga gjynahet e nėse i rrėshqasin kėmbėt dhe nėse bėn gjynah
atėherė ai duhet tė pendohet dhe t’i drejtohet All-llahut me njė pendim tė
sinqertė.
Pyetja:
Pasiqė burri dy herė e kėshilloi gruan e tij qė
t’mos dalė nė udhėtim vetė por, ajo nuk e dėgjoi kėshtuqė ndodhi mosmarrėveshja
midis tyre sa qė puna erdhi deri te shkurorrėzimi. Pra, cilat janė tė drejtat e
gruas nė kėtė rast?
Pėrgjigjja:
Pa marrė parasysh shkakun qė e shtyu burrin qė tė
lėshojė gruan, asaj i takon komplet mehri edhe ate si i ai i fillimit poashtu
edhe i ai i mėvonshmi.
Pyetja:
Lidhur me temėn e mbulesės (Hixhabit) kemi
paqartėsi dhe kundėrshtime. A thua vallė ėshtė obligim vetėm pėr gratė e
Pejgamberit alejhis-selam apo pėr tė gjithė gratė e muslimanėve duke i potencuar
ajetet qė kanė tė bėjnė me kėtė ēėshtje dhe numrin e ajeteve?
Pėrgjigja:
All-llahu nė Kuranin Kerim thotė: “Thuaju edhe
besimtareve tė ndalin shikimet e tyre, tė ruajnė pjesėt e turpshme tė tyre, tė
mos zbulojnė stolitė e tyre pėrveē atyre qė janė tė dukshme, le tė vejnė shamitė
mbi krahėrorin e tyre …” En-Nur, 31). Imperativi nė kėtė ajet siē ėshtė e qartė
ėshtė pėrfshirės e nuk ėshtė i veēantė pėr gratė e Pejgamberit. Nėse dėshiron
sqarim mė tė hollėsishėm kthehu librit: “Femrės e cila beson All-llahun
Fuqiplotė”.
Pyetja:
Si mendon ekselenca e Doktorit tė nderuar lidhur me
Kryetarin musliman i cili para popullit deklaron se shteti doemos duhet tė
largohet prej Fesė, me pretekst se shteti i cili ngritet nė shtylla tė Fesė nuk
mund tė jetėsohet dhe nuk ka prosperitet madje shkon edhe nė regres?
Pėrgjigjja:
Nėse muslimani kėrkon falje se nuk mund t’i aplikojė ligjet e Sheriatit dhe se
ai ėshtė i detyruar ta kundėrshtojė Sheriatin, atėherė ēėshtja e personit nė
fjalė qoftė kryetarė apo i zoti i familjes sė tij shikohet. Nėse ai i pranon
ligjet e Sheriatit atėherė ai ėshtė fasik (gjynahqar i rėndė) e nėse nuk i
pranon ato atėherė ai ėshtė kafir dhe murted.
|