|
1 -
2 -
3
-
4
-
5
-
6
-
7 -
8
http://www.asr.com.mk

Pyetje dhe
pėrgjigje – VII
Seid Ramadan
El-Buti -
njėri ndėr
dijetarėt mė tė mėdhenjė muslimanė
Pyetje:
A ėshtė i lejuar pėrdorimi i flautit
(vegėl frymore si fyell me katėrmbėdhjetė vrima) nė manifestimet fetare dhe nė
mevlude dhe cili ėshtė argumenti nė se ėshtė i ndaluar?
Pėrgjigje:
Pėrdorimi i flautit nė manifestimet
fetare dhe nė raste tjera nuk ėshtė i ndaluar sipas asaj qė ėshtė mė e saktė nė
medhhebin shafitė dhe nė shumė medhhebet tjera.
Pyetje:
A ėshtė kufėr pranimi i teorisė sė
relativitetit (teorisė sė Ajnshtajnit)?
Pėrgjigje:
Teoria e Ajnshtajnit nuk ėshtė kufėr,
madje ajo edhe nė shumė aspekte pėrputhet me tė vėrtetat e besimit islam.
Pyetje:
A duhet ta shpallė luftėn kryetari i
shtetit?
Pėrgjigje:
Detyrohen tė gjithė udhėheqėsit e
shteteve arabe tė bojkotojnė Izraelin dhe t’i shpallin luftė. Arsyetimi i
ndonjėrit prej tyre se janė tė paaftė (se janė tė pamundshėm) nuk pranohet,
sepse shkaku i pamundėsisė ėshtė pėrēarja dhe mosndihma e njėri-tjetrit (kthimi
i shpinės ndaj njėri-tjetrit). Kurse zhdukja e kėtij shkaku ėshtė i mundshėm dhe
kthehet te vetė ata (pra, ėshtė pėrgjegjėsia e tyre).
Pyetje:
A lejohet huazimi i farės dhe plehut nga
banka e bujqėsore nė rastin kur nuk kemi para. Po ua bėjmė me dije se kjo bankė
pėr kėtė shėrbim merr kamatė.
Pėrgjigje:
Nuk lejohet huazimi me kamatė pėrveē nė
rastet e nevojės ekstreme.
Pyetje:
Si ėshtė gjykimi i Sheriatit pėr ata qė
shkruajnė hajmali apo rukje (leximi i Kuranit apo lutjeve pėr shėrim), duke
pėrdorur dhe shfrytėzuar ajetet dhe Fenė si dhe duke shfrytėzuar mentalitetin e
ulėt tė disa njerėzve. Ata e bėjnė kėtė me qėllim qė tė pėrzėnė (nxjerrin)
xhinėt, pėr tė martuar vejushat, pėr tė pajtuar njerėzit, pėr tė bėrė tė lindin
ato qė nuk lindin, pėr tė zbuluar vendet ku ka flori dhe pėr tė propaganduar
mallrat etj. Si ėshtė dispozita e atij qė mban kėtė hajmali dhe beson nė tė?
Pėrgjigje:
Nėse hajmalia ėshtė e rregulluar me ajete
kuranore ose me lutje tė pėrcjellura nga i Dėrguari i All-llahut atėherė ajo
ėshtė e justifikuar, e ligjshme me vetė tekstin e tė Dėrguarit tė All-llahut,
sal-lall-llahu alejhi vesel-lem, pa marrė parasysh qėllimin e saj. Por nėse ajo
nuk rregullohet me ato qė pėrmendėm, atėherė ajo ėshtė e ndaluar.
Pyetje:
Jam e pranuar nė degėn e kozmetikės tė
njė fakulteti dhe gjatė orėve tė mėsimit duhet qė koleget e mia tė mė zbukurojnė
(si provė) gjithashtu edhe unė tė njėjtėn gjė duhet tė bėj me to. Ato detyrohen
qė t’ua heqin meshkujve qimet deri nė kufirin e mbathjeve. A mė lejohet mua njė
gjė e tillė? Apo detyrohem ta lė kėtė drejtim? Unė nuk dua qė tė bėj haram?
Pėrgjigje:
Nuk i lejohet gruas qė tė shohė nga
gruaja diēka mes kėrthizės dhe gjunjve, e mos tė flasim pėr t’i prekur (apo pėr
t’i bėrė masazh).
Pyetje:
Kam dėgjuar se grupimi qė quhen “Ehbash”
(sipas asaj qė di) tė akuzojnė pėr kufėr, pse nuk ua kthen atyre? (Ata
deklarohen se janė Esharitė dhe qė ndjekin medhhebin shafi e tarikatin Rifaij)
Ēfarė thotė pėr kėta Ehli Suneti sepse kėta po shkaktojnė pėrēarje dhe i
akuzojnė muslimanėt me kufėr?
Pėrgjigje:
Kėta nuk mė akuzojnė vetėm mua (sipas
njoftimeve qė kam), kėta akuzojnė edhe ata qė janė mė tė mirė se unė si Muteveli
Sha’ravin, Ibėn Tejmien, Shejh Kardavin dhe shumė tė tjerė. Unė lus All-llahun
qė tė mė ruajė nga pėrēarjet, si ato qė duken dhe nga ato qė janė tė fshehta, e
sidomos nga fitneja e kufrit dhe All-llahu tė mė pėrfundojė jetėn time me punėt
mė tė mira e ta takoj Atė i kėnaqur nė Mua.
Pyetje:
Kam lexuar librin tuaj “Kubra
el-jekinijat el-Keunijjeh” (i pėrkthyer nė shqip me titullin “Tė vėrtetat e
patundshme tė besimit Islam”), njė ēėshtje nė kėtė libėr mė brengos pėr tė cilėn
kėrkoj nga shkėlqesia juaj tė ma shpjegoni, e ajo ėshtė argumenti ku ju jeni
mbėshtetur pėr tė vėrtetuar ekzistencėn e All-llahut tė Madhėruar. Ju e keni
pėrpunuar shumė mire, por paqartėsia qė unė kam normalisht buron nga kuptimi im,
ku unė shpresoj qė ju do tė ma qartėsoni, e ajo ėshtė kur ju flisni pėr
pafillimėsinė e All-llahut tė Madhėruar, gjegjėsisht kur ju i pėrgjigjeni
pyetjes se kush e krijoi All-llahun po citoj: “Tė gjitha konceptet e njeriut
burojnė nga parafytyrimet e tij nė mėnyrė qė kėto parafytyrime grumbullohen nė
kujtesė nėpėrmjet pesė dritareve qė janė shqisat. Nga kjo kuptojmė se kur bėhet
fjalė pėr abstraktet, njeriu nuk ėshtė nė gjendje t’i kuptojė ato pėrveēse atyre
qė kanė kritere dhe modele shqisore nė kujtesėn e tij. Prandaj nėse nė kujtesėn
e tij nuk i paraprin ndonjė model apo dimension, atėherė ėshtė e pamundur pėr
atė qė ai tė mund tė parafytyrojė apo ta perceptojė atė.” Tė zėmė se atė qė ju e
thoni ėshtė e vėrtetė e ndoshta dikush nga ateistėt u drejtohet juve duke u
thėnė: Po atė qė ti e thua ėshtė e vėrtetė, por e njėjta fjalė vlen edhe si
argument se nuk ka Zot, d.m.th.: “Tė gjitha konceptet e njeriut burojnė nga
parafytyrimet e tij nė mėnyrė qė kėto parafytyrime grumbullohen nė kujtesė
nėpėrmjet pesė dritareve qė janė shqisat. Nga kjo kuptojmė se kur bėhet fjalė
pėr abstraktet, njeriu nuk ėshtė nė gjendje t’i kuptojė ato pėrveēse atyre qė
kanė kritere dhe modele shqisore nė kujtesėn e tij. Prandaj nėse nė kujtesėn e
tij nuk i paraprin ndonjė model apo dimension, atėherė ėshtė e pamundur pėr atė
qė ai tė mund tė parafytyrojė apo ta perceptojė atė.” Kėshtuqė nga ky tekst mund
tė konkludohet demonstrimi se njeriu nuk i kupton abstraktet me pėrjashtim tė
atyre qė kanė dimensione dhe modele shqisore nė kujtesėn e tij. Pra, pėr gjėrat
qė mė parė nė kujtesėn e tij nuk ka patur asnjė model dhe kriter atėherė ėshtė e
pamundur qė ai tė mund t’i perceptojė ato. Kėshtu nga kjo bisedė mund tė
pėrfundojmė se demonstrimi qė mund tė ketė reaksion pa aksion, ėshtė i mundur
dhe kėtė e mbėshtesim nė atė se njeriu nuk ka ndonjė parafytyrim nė kujtesėn e
tij qė mund tė dominojė diēka pa reaksion. Prandaj njeriu nuk mundet ta
konceptojė plotėsisht atė siē nuk mund tė konceptojė pafillimėsinė e All-llahut
sepse ky nuk zotėron ndonjė pėrshkrim tė pėrjetėsisė. Pra, kėshtu bien poshtė tė
gjitha argumentimet tuaja, tė cilat i pėrmendėt pėr tė vėrtetuar ekzistencėn e
All-llahut. Unė e kam shprehur atė qė kam brenda meje nė emėr tė njė ateisti,
duke u turpėruar prej jush, prandaj mos ma zer pėr tė madhe pasi unė kam pėr
qėllim qė t’i bindem All-llahut, e jo qė tė largohem nga Ai.
Pėrgjigje:
Fjalėt qė pėrcolle nga unė e tė cilat i
supozove se po ato janė argumente pėr tė vėrtetuar pavėrtetėsinė e argumentit
mbi tė cilin unė kam ngritur ekzistencėn e All-llahut. Kėto fjalė janė njėsoj si
pėrgjigjja e atij qė thotė: Unė nuk mund tė paramendoj pafillimėsinė e
All-llahut edhepse mendja ime ėshtė e bindur pėr njė gjė tė tillė. Paramendimi i
diēkaje nuk ėshtė si bindja shkencore nė tė. Shpjegimi i pėrgjigjjigjes sime
ėshtė si vijon:
Ēdo gjė qė mund tė jetė bindėse pėr
mendjen nuk do tė thotė se i nėnshtrohet imagjinatės sė njeriut, pėr arsye se
rruga e bindjes racionale ėshtė logjika dhe demonstrimi shkencor. Kurse rruga e
imagjinimit tė diēkaje janė pesė shqisat. Prandaj ndodh shpesh qė mendja jote tė
jetė e bindur (tė besojė) pėr diēka, por ti nuk ke mundėsi qė ta imagjinosh atė.
Kėtė mund ta shembullojmė me njė fėmijė qė lind i verbėr. Ai kur rritet dhe
piqet mendėrisht beson dhe ėshtė i bindur se ekziston drita dhe terri sepse
pakontestueshmėria e bisedave tė njerėzve pėr njė gjė tė tillė ėshtė argument
shkencor qė e shtyn atė qė tė jetė i bindur pėr njė gjė tė tillė edhepse ai nuk
ka mundėsi qė t’i perceptojė ato (dritėn dhe terrin), sepse rruga e tij pėr t’i
perceptuar ato janė sytė kurse ai nuk i ka sytė.
Pra, a ka tė drejtė ky i verbėr tė thotė:
Unė nuk jam i bindur dhe nuk besoj nė ekzistencėn e dritės dhe errėsirės sepse
unė nuk mund t’i perceptoj ato? Ėshtė e pamundur qė ai tė thotė njė gjė tė tillė
nėse ėshtė i menēur.
Gjithashtu pėr pafillimėsinė e All-llahut
tregon demonstrimi shkencor, i cili i drejtohet mendjes e mendja e beson atė.
Por tė mundemi ta perceptojmė kėtė pafillimėsi me imagjinatėn tonė, ėshtė e
pamundur sepse ne nuk zotėrojmė modele tė pafillimėsisė nė arkėn e imagjinatės
tonė, njėsoj siē nuk zotėron fėmija qė ka lindur i verbėr nė arkėn e vet
pėrshkrimin e ngjyrės sė bardhė dhe asaj tė zezė.
Por pamundėsia e imagjinatės pėr tė
perceptuar diēka nuk bie ndesh me ekzistimin e argumentit logjik pėr njė gjė tė
tillė. Analizo kėtė! Dhe thuaja kėtė bisedė shkencore atij ateistit, i cili
diskuton me ty duke u mbėshtetur nė iluzione, fantazi dhe injorancė.
Pyetje:
Cili shikim ėshtė i ndaluar? Vajza ėshtė
e detyruar qė t’i shikojė kolegėt e saj nė punė si dhe profesorėt nė shkollė e
universitet. S’ka dyshim se ajo kur t’u flasi atyre duhet t’i shikojė ata nė sy
ndėrsa nėse bisedon dhe nuk i shikon ata nė sy njė gjė e tillė tregon se nuk i
respekton ata. Nėse vajza vazhdon tė fshehė shikimin e saj, ajo nė kėtė mėnyrė
nuk do tė mund tė ushtrojė asnjė rol nė jetė dhe kėshtu ajo do tė rrėnojė tė
gjitha marrėdhėniet e saj.
Pėrgjigje:
Hallalli ėshtė i qartė dhe harami ėshtė i
qartė dhe shikimi i burrit dhe gruas varet nga atmosfera dhe fusha ku ndodh ky
shikim, si dhe varet edhe nga shtytėsi i brendshėm qė e shtyn njeriun pėr njė
gjė tė tillė. Normal kjo pas asaj qė gruaja duhet tė jetė e mbuluar me atė qė
detyrohet tė mbulohet, madje edhe burri njėlloj.
Nėse fusha e shikimit ėshtė pėr studim
dhe mėsim si shembull dhe shikimi i ndėrsjellė ėshtė i shtyrė me kėtė qėllim dhe
faktori i mashtrimit nuk ėshtė i pranishėm, atėherė nuk ka ndonjė pengesė pėr
njė gjė tė tillė Inshaell-llah.
Pyetje:
Kam njė vėlla, tė cilin e urrej shumė.
Unė jam e detyruar t’u tregoj pėr disa veprime tė tij edhepse turpėrohem. Mė
ka rrahur shumė me shkak dhe pa shkak. Ai ka udhėhequr familjen pasi babai jonė
ka ndrruar jetė qė nė kohėn kur unė isha fėmijė. Vėllau im ka natyrė e karakter
tė keq. Ai kur e sillte ushqimin nė shtėpi, e hante vetė dhe nuk ia linte nėnės
qė edhe ajo tė hajė edhepse kishte nevojė pėr tė ngrėnė (duke mos folur mė
tepėr). Por problemi i vėrtetė ėshtė si vijon: Isha duke u larė nė banjo. Ai
dalėngadalė e ka hapur derėn e banjos pa bėrė zė dhe mė ka shikuar si kam qenė
(pa tesha). Unė sytė i kam patur tė mbyllur pėr shkak tė sapunit dhe nuk e kam
parė vetėm se pas dy minutave kur e kuptova se po ftohesha. Unė e pashė dhe
brita kurse ai mė tha se: pse unė nuk e kam mbyllur derėn, ndėrkohė qė dryni i
derės sė banjės ėshtė prishur prej mė tepėr se 5 vjetėsh. Unė nuk e akuzoj kot,
por ai ka ndejtur nė kėmbė derisa unė e pashė e brita dhe atėherė e mbylli
derėn. Shpesh herė kam menduar se mos jam unė gabim. Unė dhe motra ime kemi qenė
tė kujdesshme kur ngeleshim vetėm me tė nė shtėpi dhe nuk rrinim vetėm me tė.
Pyetja ime ėshtė se, a lejohet qė unė t’i ndėrpres lidhjet e mia pėrgjithmonė me
tė? Ai momentalisht ėshtė nė udhėtim dhe ai vjen kohė pas kohe, por unė dhe
familja ime duam qė tė ndėrpresim lidhjet e mia me tė pėrgjithmonė.
Pėrgjigje:
Pasiqė ai gjendet nė udhėtim atėherė nuk
ka ndonjė paqartėsi dhe nuk ka ndonjė kuptim pyetja jote. Por kur ai tė kthehet
prej udhėtimit atėherė ke mundėsi qė tė mjaftohesh qė tė mbash lidhjet nė raste
tė veēanta. Por tė ndėrpresėsh lidhjet pėrgjithmonė me familjen e ngushtė nuk
lejohet.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e shkuljes sė qimeve
tė fytyrės (mjekrės) me pejė.
Pėrgjigje:
Nuk lejohet me vetė tekstin e hadithit.
Pyetje:
Jam njė vajzė 17 vjeēare ku para njė viti
jam martuar. Kur u martova ecja pas dritės sė All-llahut. Por me kalimin e kohės
fillova tė largohem nga rruga e All-llahut. Kėshtuqė para pak kohėsh u njoftova
me dhomat e bisedave nė internet dhe tė gjithė kujdesin tim ia kushtova kėtyre
bisedave. Me kalimin e kohės nėpėrmjet internetit u njoftova me shumė djem tė
rinj dhe ua dhashė atyre numrin e mobilit tim dhe fillova tė bisedoj me tė
madhe me ta pėr temat e marrėdhėnieve intime. Por tani kam filluar tė ndjej se
ndėrgjegja ime mė qorton pėr arsye se unė ua marr mendjen te rinjve me bisedat e
mia. Nga ana tjetėr unė e tradhtoj edhe burrin tim dhe krahas kėsaj atyre djemve
ua kam treguar edhe numrin e telefonit tė shtėpisė dhe adresėn ku jetoj. E di se
gjithė kėtė qė kam bėrė ėshtė gabim, por nuk kam forcė qė tė ndalem nga ky
veprim. Shpresoj nga shkėlqėsia juaj qė tė mė kėshilloni. A t’i tregoj burrit
tim pėr njė gjė tė tillė qė tė mos marri vesh nga dikush tjetėr. Dhe si ėshtė
mėnyra qė unė t’i harroj kėto tema dhe t’i kthehem rrugės sė vėrtetė dhe tė
drejtė?
Pėrgjigje:
Pasiqė e di se njė veprim i tillė qė ti
po e bėn ėshtė i rrezikshėm, atėherė duhet tė heqėsh dorė nga ajo punė dhe nė
kėtė rast nuk ka nevojė qė t’i tregosh burrit tėnd. Por duhet tė dish se nėse
vazhdon qė tė veprosh siē thua, atėherė ti do t’i sjellėsh shtėpisė dhe
marrėdhėnieve tė tua bashkėshortore shkatėrrimin.
Pyetje:
Shpresoj qė tė mė sqaroni ndalimin e
veprimit me prodhimet amerikane, duke u bazuar nė argumentet dhe shpjegimin e
saj sipas Usulit.
Pėrgjigje:
Amerika ėshtė njė shtet qė ka shpallur
armiqėsinė e saj ndaj Islamit dhe vendosmėrinė e saj pėr tė zhdukur atė dhe
muslimanėt. Kurse All-llahu Fuqiplotė ka ndaluar nė Kuran t’u nėnshtrohesh
(miqėsohesh) me armiqtė e Tij dhe armiqtė e Fesė sė Tij, si shembull ke fjalėn e
All-llahut ku thotė: “O ju qė keni besuar mos merrni pėr miqtė tuaj armikun Tim
dhe armiqtė e tu…”. Dhe nuk ka miqėsi mė tė rrezikshme se t’i ndihmosh
ekonomikisht. E kjo bėhet duke blerė prodhimet e tyre dhe duke bėrė muslimanėt
vendet e tyre; tregje konsumuese tė tyre.
Pyetje:
A ndikon globalizmi nė Fenė Islame dhe si
ndikon; si dhe a ndikon globalizmi nė kulturėn dhe si? Ē’ėshtė globalizmi?
Pėrgjigje:
Kėsaj pyetjeje nuk mund t’i pėrgjigjemi
me disa rreshta, por ka nevojė pėr njė ligjėratė apo hulumtim. Kėrko librin tim
“Jugalituneke idh jekulune” ku do tė gjesh hulumtime tė gjera pėr globalizmin
dhe aspektet pėr tė cilat ti pyet.
Pyetje:
Kam lexuar nė librin tuaj “Mean-nas” se
sipas kontratės sė nikahut gruaja nuk ėshtė e detyruar pėrveē se me edukimin e
fėmijėve dhe gjidhėnies. Duke patur parasysh se tradita sot ėshtė qė nuk
pėrmenden kėto gjėra (punėt shtėpiake) nė kontratėn e nikahut, atėherė gruaja
ėshtė e detyruar me njė gjė tė tillė si rrjedhim i traditės dominuese dhe merret
sikur kontrata ta ketė pėrfshirė edhe detyrimin e saj me kėto gjėra. Unė kėtė
dua ta di edhe pėr nga aspekti i traditės momentale dhe pėr nga aspekti i
sheriatit?
Pėrgjigje:
Traditat qė nuk kundėrshtohen me ndonjė
dispozitė tė sheriatit merren si bazė prej burimeve sekondare tė sheriatit
islam. Pra, duke patur parasysh kėtė nėse tradita dominuese nė njė vend ėshtė qė
gruaja duhet tė kryejė shėrbimet shtėpiake dhe lidhet kontrata e nikahut nė atė
vend midis njė tė riu dhe tė reje dhe vajza hesht dhe nuk kushtėzon diēka kundėr
kėsaj tradite, atėherė heshtja e saj merret pranim dhe miratim dhe pėlqim nga
ajo pėr kėtė traditė dhe normalisht nė bazė tė kėsaj ajo detyrohet me kėto
shėrbime brenda mundėsive tė saja.
Pyetje:
Jam njė muslimane dhe jetoj nė Perėndim.
Njė djalė mė propozon pėr fejesė; a tė pranoj qė tė martohem menjėherė me tė apo
tė kėrkoj prej tij qė tė takohemi nė banesėn tonė nė praninė e prindėrve tė mi?
A mund tė flas me tė nė telefon pas fejesės qė tė mėsoj mė tepėr pėr tė? Sepse
duke i pyetur njerėzit nuk mund tė marrėsh ide tė plotė pėr tė? Cilat janė
kufijtė e bisedave nė telefon ose e takimeve tona dhe a janė tė lejuara takimet
tona nė vende publike pa mahrem?
Pėrgjigje:
Nuk ka pengesė qė tė pėrsėriten takimet
me tė fejuarin nėse paraqitet ndonjė nevojė pėr njė gjė tė tillė, por kjo tė
bėhet nėpėrmjet familjes. Po ashtu ėshtė edhe biseda nė telefon, nuk ka ndalesė
pėr atė nėse biseda ėshtė serioze dhe brenda kufijve tė nevojės. Me rėndėsi
ėshtė tė dish se ti kur tė marrėsh mendim tė plotė pėr personalitetin, sjelljen
dhe moralin e tij, atėherė nuk tė lejohet mė qė tė lėshohesh nė biseda dhe nė
takime para se tė lidhet kontrata e nikahut.
Pyetja:
Si ėshtė dispozita e namazit ku ka ndonjė
varr i rrethuar me tyrbe?
Dėshiroj tė falem nė xhaminė e zotrisė
tim Ahmed El-Bedeviut, zotrisė tim Ibrahim ed-Dusukit dhe tė Sejde Zejneb, sepse
unė nė ato xhami dhe nė xhamitė e ngjashme ndjej qetėsi e pėrkushtim dhe
gatishmėri pėr tė adhuruar All-llahun. Por disa vėllezėr supozojnė se namazi nė
xhamitė ku ka varr nuk pranohet. Nėse shohin ndonjė musliman para ndonjė varri
tė ndonjė hoxhe thonė se ai ka bėrė shirk tė vogėl. Unė nuk e di prej ku e kanė
marrė kėtė botėkuptim kėta dhe pse kanė mendim tė keq pėr muslimanėt! Jam
munduar qė disa prej tyre t’u them se ne nuk adhurojmė dikė tjetėr pos
All-llahut qė ėshtė Njė dhe nuk i shoqėrojmė askėnd nė adhurimet tona; as dikė
qė ėshtė i gjallė, as dikė tė vdekur dhe u thashė se ka dallim tė madh midis
adhurimit (ibadetit) dhe asaj qė ta duam ndonjė hoxhė dhe ulematė qė janė
punėtorė e t’i vlerėsojmė dhe tė kėrkojmė bereqetin e tyre. Sė fundi kėta qė
vizitojnė ndonjė varr tė ndonjė dijetari e quajnė “kuburij”. Jam i hutuar me
kėtė pėrēarje tė tyre dhe sė fundi kam konstatuar se diskutimi me ta ėshtė i
padobishėm. A mė kėshilloni mua dhe muslimanėt, dhe a ka mundėsi qė tė sqaroni
dispozitėn e sheriatit lidhur me namazin ku ka varr?
Pėrgjigje:
Kur tė hysh nė ndonjė xhami qė ka ndonjė
varr tė ndonjė njeriu tė devotshėm ki kujdes tė mos e kesh varrin para vetes dhe
kibbles, prandaj shko nė ndonjė anė tjetėr tė xhamisė dhe namazin e ke nė
rregull.
Mos ua var veshin fjalėve tė kota tė
injorantėve, tė cilėt tė ndalojnė nga vizita e varreve tė njerėzve tė devotshėm
pasiqė ti t’u pėrmbahesh edukatave me All-llahun gjatė vizitės sė tyre.
Sikur tė ishte shirk (tė pėrshkruarit
shok All-llahut) vizita e varreve tė njerėzve tė devotshėm siē tė thonė
injorantėt, atėherė edhe vizita e muslimanėve qė bėjnė te varri i tė Dėrguarit
tė All-llahut do tė ishte shirk dhe e ndaluar. Kėrkojmė mbėshtetjen Tėnde, O
All-llah, nga injoranca, e cila na shtyn te ky devijim.
Pyetje:
Kam lexuar njė pėrgjigje tuajėn ku thoni,
se All-llahu Fuqiplotė e pranon lutjen nėse nuk kundėrshtohet me kaderin e
All-llahut Fuqiplotė dhe keni sjellė shembullin qė vijon: Nėse dikush lutet pėr
dikė pėr jetė tė gjatė dhe nėse ky bie fjala e ka tė caktuar qė tė vdesė pas dy
viteve, atėherė All-llahu nuk do t’ia pranojė lutjen. Por unė mė herėt nė njė
ligjėratė u kam dėgjuar pėr njė ēėshtje tė ngjashme me kėtė se All-llahu
Fuqiplotė ka ditur nė dijen e Tij qė nuk ka fillimsi se filani do tė lutet pėr
filanin pėr jetė tė gjatė dhe se All-llahu do t’i pėrgjigjet kėsaj lutje dhe do
t’ia zgjatė jetėn atij dhe kėshtu kjo nuk kundėrshtohet me kadanė dhe kaderin.
Kjo ėshtė ajo qė e ka kuptuar mendja ime e dobėt. Kėrkoj sqarim.
Pėrgjigje:
Ndryshimi i Kadasė ėshtė i mundshėm, por
kjo varet nga Vullneti i All-llahut. Nėse do e ndėrron caktimin e Tij qė ėshtė i
regjistruar nė pllakėn e mbrojtur (Leuhi Mahfudh) pėr t’iu pėrgjigjur lutjes sė
robit e nėse nuk do, nuk i pėrgjigjet dhe ky caktim ngel siē ėshtė i shkruar nė
pllakėn e mbrojtur. Ajo qė nuk ndrron ėshtė nėna e librit.
Pyetje:
Para pak kohėsh jam anėtarėsuar nė njė
grup qė quhet “et-Tefkirijun –ithtarėt e tė menduarit”. Metoda e tyre mbėshtetet
nė principin se tė menduarit nė argumentet (krijesat) e All-llahut” si goja,
syri, veshi etj., e shtojnė besimin nė All-llahun, prandaj edhe unė kam gjetur
nė kėtė ėmbėlsinė e besimit dhe namazi im mė ėshtė bėrė mė i pėrkushtueshėm,
punėt e mia i kam mė tė mira; kurse hoxha jonė ėshtė nga Damasku, Abdu el-Hadi
Elbani. Unė u pyes juve a jam nė rrugė tė drejtė?
Pėrgjigje:
Detyrimi i tė menduarit, soditjes
(analizės) nė krijimin e qiejve dhe tė tokės nuk ėshtė zbulim i njė grupimi,
por njė gjė e tillė ėshtė tekst kuranor pėr tė cilėn tė gjithė besimtarėt janė
nė ujdi. A nuk e ke lexuar fjalėn e All-llahut kur thotė: “Ata qė All-llahun
e pėrmendin me pėrkujtim kur janė nė kėmbė, kur janė ulur, kur janė tė shtrirė
dhe thellohen nė mendime rreth krijimit tė qiejve e tė tokės (duke thėnė): Zoti
ynė, kėtė nuk e krijove kot, i lartėsuar qofsh, ruana prej dėnimit tė zjarrit!”
(Ali Imran, 191).
Pra, zbatimi i kėtij detyrimi nuk kėrkon
qė tė anėtarėsohemi nė ndonjė grupim, por kėrkon tė kapesh te Kurani dhe Suneti
dhe tė mos dilet jashtė mėsimeve tė tyre. Pėrkushtimin ndaj librit tė All-llahut
dhe Sunetit tė Pejgamberit bėje bazė tė lidhjeve tė tua me xhematet, e jo tė
kundėrtėn.

Pyetje:
Si ėshtė dispozita e Sheriatit qė
jo-muslimani tė jetė gjykatės apo ministėr nė njė vend islam?
Pėrgjigje:
Nėse gjykon me tė drejtė atėherė sa
detyrė e mirė qė ėshtė; por nėse gjykon jashtė asaj qė All-llahu urdhėron,
atėherė sa detyrė e keqe qė ėshtė. Gjithashtu edhe detyrat e tjera.
Pyetje:
Nė njė kanal satelitor njė
studies tha se: fjala “kufr” nė Kuran do tė thotė mbulim ose groposje dhe se
fjalėt “kufar” qė pėrmendet nė suren el-Fet’h janė bujqit.
Pėrgjigje:
Fjala “Kufr” dhe “El-kafrun” nė pjesėn mė
tė madhe tė Kuranit do tė thotė mohim i tė vėrtetės dhe besim nė tė pavėrtetėn.
Nė njė vend e ka kuptimin bujk dhe kjo nė fjalėn e All-llahut: “Ju njerėz dijeni
se jeta e kėsaj bote nuk ėshtė tjetėr vetėm se lojė, kalim kohe nė argėtim,
stoli, krenari mes jush dhe pėrpjekje nė shtimin e pasurisė dhe tė fėmijėve, e
qė ėshtė si shembull i njė shiu prej tė cilit bima i habit bujqit,
(El-Hadid, 20).
Pyetja:
Shpesh herė kam lexuar nga ju dhe kam
dėgjuar tė flisni pėr rėndėsinė e edukimit dhe sjelljes sė mirė dhe kjo nėn
kujdesin e edukatorėve dhe shpeshherė kam dėgjuar qė ju tė pyeteni pėr
ekzistimin e “murshidit –udhėzuesit”, i cili e meriton qė tė edukohen njerėzit
tek ai. Ju keni thėnė se nuk e sheh qė dikush tė ketė kėtė shkallė. Pra, si tė
bashkojmė midis nevojės sė domosdoshme pėr njė gjė tė tillė dhe moszotėrimit tė
saj?
Pėrgjigje:
Kur tė ketė krizė pėr “murshid
(udhėrrėfyes udhėzues)” qė i zotėron kushtet e udhėzimit, si diturinė rreth
sheriatit islam, tė kapurit pėr librin e All-llahut, pėr sunetin e Pejgamberit,
sinqeritet pėr hir tė All-llahut, besimtar i denjė e i devotshėm nė vepra e
sjellje, atėherė ajo qė e zėvendėson kėtė ėshtė qė ti t’i caktosh vetės tėnde
njė vird (kohė tė caktuar e tė rregullt) e tė pėrhershme pėr tė lexuar Kuran,
Dhikre (lutjet) tė mėngjesit dhe tė mbrėmjes, si istigfari (kėrkimi falje nga
All-llahu), tesbihu (lartėsimi i All-llahut), tė teuhidit (tė shqiptuarit: la
ilahe il-lall-llah…) dhe duke shpeshtuar edhe salevatet (dėrgimi i bekimeve dhe
pėrshėndetjeve) pėr Muhammedin sal-lall-llahu alejhi vesel-lem.
Pyetje:
A ka ndonjė rregull qė cakton shpenzimin
ndaj nėnės. Unė punoj nė njė shtet tė Halixhit kurse nėna ime vazhdimisht kėrkon
shpenzime prej meje dhe ato jashtė mundėsive tė mia. Ajo i shpenzon ato pėr
harxhimet e motrave tė mia, duke patur parasysh se ato nuk janė tė nevojshme as
tė katėrtėn e asaj qė unė ua dėrgoj. Shpesh unė ia kam shpjeguar nėnės sime
gjendjen ku ndodhem, por pa sukses. Pra, kush ka pėrparėsi fėmijėt e mi apo nėna
qė kėrkon pa patur nevojė?
Pėrgjigje:
Detyrohesh tė shpenzosh pėr nėnėn tėnde
nėse burri i saj nuk shpenzon pėr tė nė mėnyrė tė mjaftueshme dhe nė kėtė rast
detyrohesh tė shpenzosh pėr atė aq sa ėshtė nevoja (jo jashtė nevojės).
Kurse sa i pėrket motrave tė tua nėse ato
janė tė martuara dhe tė panevojshme pėr shkak se pėr ato shpenzojnė burrat e
tyre, atėherė nuk duhet tė shpenzosh pėr to. Ndėrsa nėse nuk janė tė martuara
dhe nuk u mjafton shpenzimi i prindit tė tyre, atėherė ti je pėrgjegjės pėr to
brenda mundėsive tė tua dhe brenda nevojės sė tyre.
Pyetje:
Tė akuzojn se je sufi. A ėshtė ky epitet
i saktė?
Pėrgjigje:
Nocioni “sufi” pėrdoret pėr kuptime dhe
shkolla tė ndryshme dhe tė shumta. Kriteri jonė nė kėtė rrugė ėshtė libri i
All-llahut dhe Suneti i tė Dėrguarit. Ajo qė nga kėto nocione dhe doktrina
pėrputhet me librin e All-llahut dhe me Sunetin e tė Dėrguarit, ajo ėshtė rruga
ime dhe ajo ėshtė pėr tė cilėn unė thėrras pa marrė parasysh si emėrtohet:
sufizėm, ihsan, apo edukim i ndėrgjegjes, apo disiplina e sjelljes (sjelljes,
rrugės) siē e quan shejh Ibn Tejmie, All-llahu e mėshiroftė.
Pyetje:
A konsiderohet “keshfi (Termi “keshf”
ėshtė sinonim XE "sinonim" i fjalės “iluminacion” (ndriēim i
mendjes XE "mendjes" ) e nė kuptimin XE "kuptimin" terminologjik do tė thotė
fushėpamje pėr tė zbuluar botėkuptime metafizike XE "metafizike" , tė cilat
burojnė nga drita XE "drita" e brendshme e njeriut, XE "njeriut" pikėrisht qė
dalin nga zemra XE "zemra" e qė nė kuptimin tekstual pėrafėrsisht do tė
thotė: sendėrgjim, talent i porsazbuluar, vėr. e pėrkthyesit.)” ose frymėzimi
argument nė dispozitat e Sheriatit dhe a konsiderohet detyrim pėr atė njeri?
Pėrgjigje:
Inspirimi i askujt me pėrjashtim tė
pejgamberėve dhe tė Dėrguarve tė All-llahut nuk ėshtė argument i konsideruaeshėm
nė Sheriat. Nuk ka nė burimet e sheriatit islam diēka qė quhet “el-keshf ”.
Ēdokush qė pėrpiqet qė tė kundėrshtojė diēka nga Kurani apo Suneti, duke u
bazuar nė atė qė quhet “keshf”, ai ėshtė dexhall, shpifės nė emėr tė All-llahut.
Pyetje:
Si thoni pėr ata qė e mbrojnė letėrsinė e
shthurur me pretekstin e shkrimit tė lire, e tė cilėt thonė, pse nuk ndaloni
librin “El-Egani” ose librin “El-ukad elferid” ose “el-Mustetraf” e tjerė nga
librat e letėrsisė arabe, tė cilėt pėrfshijnė gjėra qė kundėrshtohen me turpin.
Pra, ata thonė fillimisht duhet tė ndaloni kėto libra, e pastaj tė kundėrshtoni
letrarėt (e sotshėm qė merren me kėtė lloj letėrsie)?
Pėrgjigje:
Letėrsia e shthurur qė duhet ndaluar,
ėshtė ajo qė thėrret tė bėhen gjynahe, shkelje ose ajo qė nėnēmon ndonjė simbol
prej simboleve tė Fesė nėpėrmjet ndonjė mjeti prej mjeteve informative. Ky lloj
letėrsie nuk ėshtė vetėm e shthurur, por njė gjė e tillė ėshtė edhe dalje nga
Feja, tė cilėn e ushtrojnė ithtarėt e saj nė mėnyrė tė planifikuar dhe tė
studiuar. Pra, ky lloj letėrsie (nėse shprehja ėshtė e pėrshtatshme dhe nėse
mundet ta konsiderojmė kėtė letėrsi) absolutisht nuk gjendet nė librat qė ti i
pėrmende. Por ajo qė mund tė thuhet pėr kėto libra ėshtė se mbajnė gjėra pėr
argėtim e dėfrim dhe pėrmendja e gjėrave tė ralla, gjė kjo qė nuk ka pengesė nė
Islam.

Pyetje:
Si ėshtė dispozita e veprimit nė fushėn e
prodhimit televiziv tė filmave serialė shoqėrorė ku paraqiten artistet pa
mbulesė, por duke qenė tematika tė qėlluara? Dhe paratė qė vijnė nga kjo punė, a
janė tė ndaluara?
Pėrgjigje:
Shfaqjet teatrale dhe dramat shikohen
sipas rezultateve. Nėse i shėrbejnė hakut (tė vėrtetės), atėherė ato janė tė
mira e nėse jo, atėherė nuk bėjnė. Duhet patur parasysh se kėto arte tė mos
pėrmbajnė gjėrat e ndaluara tė njohura.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e daulles? A ėshtė
prej llojeve tė defeve. Apo ka dispozitė tė veēantė pėr tė?
Pėrgjigje:
Tė gjitha instrumentet qė dihet se i
pėrdorin njerėzit e prishur dhe tė shthurur, pėrdorimi i tyre ėshtė haram, si
edhe dėgjimi i tyre. Pra, ti shiko kėtė instrument pėr tė cilin mė pyet a ėshtė
zakon (pėrdorimi nė mėnyrė tė vazhdueshme) i njerėzve tė shthurur dhe tė
prishur, apo jo?...
Pyetje:
Ē’mund tė na thoni pėr bidatin? Si ta
dimė se gjėrat e reja janė bidate apo jo? Kėtu te ne ka disa nga “selefitėt” qė
thonė se ēdo gjė qė nuk e ka vepruar Pejgamberi sal-lall-llahu alejhi vesel-lem
ėshtė bidat. Kėrkojmė sqarime prej jush.
Pėrgjigje:
Fjala bidat nė terminologjinė e sheriatit
ėshtė ēdo gjė qė futet nė pėrdorim nė Fe, gjė e cila nuk ėshtė nga Feja si
Thirrja e ezanit kur futet i vdekuri nė varr dhe shpikja e ndonjė ibadeti qė nuk
gjendet, as nė Kuran, as nė Sunet.
Pra, shpikja e traditave, tė llojeve tė
teshave, tė modeleve e formave tė ndryshme apo tė mjeteve tė transportit, tė
cilėt nuk kanė qenė nė kohėn e tė Dėrguarit tė All-llahut, nuk hynė nė kuptimin
e bidatit sepse asnjėri prej atyre qė i kanė zbuluar kėto gjėra nuk supozon se
janė ato nga Feja.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e sekrecioneve
vaginore te gruaja sidomos nė rastet e ndezjeve?
Pėrgjigje:
Kėto sekrecione bėjnė tė detyruar
ripėrtėritjen e abdesit nėse kalojnė pjesėn e brendshme nė drejtim tė anės sė
jashtme nė mėnyrė qė lagėshtia tė arrijė nė rrobat qė ka veshur.
Pyetje:
A keni mundėsi tė mė tregoni pėr disa
burime ku kam mundėsi tė shėrbehem rreth tatimeve? Si mund tė bėj dallim midis
tatimeve tė lejuara, tė cilat duhen dhėnė dhe tatimeve qė nuk lejohet tė jepen.
Unė jam shumė i nevojshėm pėr kėto burime pasiqė fusha ime ka tė bėjė me
llogarinė.
Pėrgjigje:
Pėrgjigjen e pyetjes tėnde ke mundėsi ta
gjesh nėse u kthehesh si librit: “El-Emval” tė Ebi Ubejdit, ose “El-Haraxh” tė
Ebi Jusufit e tė ngjashėm me to.
Por para sė gjithash tė them se pa marrė
parasysh llojin e tatimit nėse ta kėrkon kryetari i shtetit islam ti duhet ta
japėsh atė, a ka tė drejtė ta kėrkojė prej teje atė apo nuk ka tė drejtė.
Argumenti pėr kėtė ėshtė fjala e qartė e Pejgamberit sal-lall-llahu alejhi
vesel-lem ku thotė: “U jepni atyre atė qė ju takon atyre dhe kėrkoni prej
All-llahut atė qė ju takon juve”.
Pyetje:
Gjatė muajit tė bekuar tė Ramazanit kam
hyrė nė disa dhoma nė internet (chat room) dhe tė gjithė muajin kam qenė i
rregullt nė ndjekjen e programeve qė ofronte njė thirrės islam, i cili u bė
shkaktar qė unė tė rregulloj sjelljet e mia dhe tė udhėzohem, prandaj mendoj se
tė rinjtė e tė rejat duhet tė ndjekin kėto lloj programesh dhe fluksin mė tė
madh e kam parė qė tė bėhet nė dhomat e dialogut ku edhe unė kam marrė pjesė. Nė
kėto dhoma zhilloheshin biseda tė ndryshme dhe kam hasur nė ofendime dhe nė
tallje nga shumica e tyre, por edhe pranim nga masa dėrrmuese. Kam biseduar
nėpėrmjet shkrimit me ta, ku ka shumė prej atyre qė mė kanė falėnderuar dhe u
ėshtė pėrmirėsuar situata e tyre, siē ngjau me mua mė herėt me atė thirrėsin.
Pra, biseda ime me ta, a ėshtė haram?
Pėrgjigje:
Dispozita e kėsaj ēėshtje varet nga
rezultati. Nėse rezultatet janė nė pėrputhje me sheriatin dhe nė pėrputhje me
kėnaqėsinė e All-llahut, atėherė ėshtė e mirėseardhur, e nėse jo atėherė
ndalohet.
Pyetje:
Jam njė i ri musliman sunit, por kam njė
shok qė ėshtė i tarikatit alevi. Ai diskuton shpesh me mua pėr ēėshtjen e
rimishėrimit (reinkarnacionit) tė shpirtėrave dhe ai ėshtė i sigurtė dhe i
bindshėm nė atė qė thotė dhe mė siguron mua se njėrit prej familjes sė tij i ka
ndodhur njė gjė e tillė. Ēfarė mendoni pėr kėtė ēėshtje dhe si t’i pėrgjigjem?
Pėrgjigje:
Biseda pėr reinkarnacionin ėshtė legjendė
e hedhur poshtė para se ta refuzojė Islami. Tė mjafton pėr kėtė fjala e
All-llahut kur thotė “Ēdo njeri (shpirt) ėshtė peng i vetvetes” (El-Muddethir,
38) d.m.th., Ēdo shpirt ėshtė i burgosur dhe i ruajtur pėr tė dhėnė llogari pėr
zotin e vet.
Pyetje:
A i lejohet gruas tė mėsojė drejtimin e
makinės nga ana ushtruesit (inspektorit) mashkull duke patur gra pėr kėtė gjė?
A i lejohet gruas tė drejtoj makinėn
jashtė kufijve tė qytetit e vetmuar?
A lejohet qė t’i drejtohemi All-llahut me
fjalėn Ja satit (O ty qė mbulon) siē pėrdoret kėtu te ne?
Pėrgjigje:
1. Nuk i lejohet gruas tė bėjė ushtrimin
e drejtimit tė makinės nė kujdesin e mashkullit pėrderisa ka pėr kėtė femėr,
madje nuk lejohet edhe nėse nuk ka femėr nėse pėr tė mėsuar drejtimin e makinės
nuk ėshtė e nevojshme.
2. Nuk i lejohet asaj qė e vetmuar tė
drejtojė makinėn jashtė qytetit pėrveē nėse e shoqėron atė edhe dikush qė e ka
mahrem.
3. Nuk ėshtė nė emrat e All-llahut “Satir
-mbulues”, por theksohet nė njė hadith tė vėrtetė (sahih) ku i Dėrguari i
All-llahut, sal-lall-llahu alejhi vesel-lem thotė “All-llahu jeton dhe ėshtė Ai
qė mbulon dhe e do mbulimin”.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e Sheriatit rreth
ēėshtjes sė ofertės sė martesave nėpėrmjet internetit dhe atė duke mos biseduar
nėpėr dhomat e dialogjeve qė bėhen midis tė riut dhe tė resė. A ėshtė njė gjė e
tillė e ndaluar?
Pėrgjigje:
Fejesa, e cila ėshtė edhe baza e
epilogut, ėshtė e domosdoshme para Martesės dhe duhet tė bėhet nėn kujdesin e
familjes. Martesa ėshtė edhe lidhje midis dy familjeve siē ėshtė lidhje midis dy
personave. Pra, njė gjė e tillė nuk mund tė realizohet nė rrugė tė ligjshme e tė
shėndoshė nėpėrmjet internetit.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e punės sė njė
inxhinieri, i cili mbikqyr projektet qė rezultojnė nga hua (kredi) me kamatė? Po
theksojmė edhe faktin se inxhinieri ėshtė i emėrtuar si inxhinier i degės nė
komunat. Pra, natyra e punės sė tij ėshtė mbikqyrja e atyre projekteve qė tė
japi mendimin e tij teknik qė ka tė bėjė me fitimin ekonomik?
Pėrgjigje:
Nuk ka gjė nė punėn e inxhinierit
pėrderisa ėshtė i ndarė nga transaksionet e kamatės pėr tė cilat ti flet. Ndėrsa
pėrsa i pėrket rrogės, tė cilėn e merr pėr punėn e ligjshme qė ėshtė nė vete kjo
konsiderohet pasuri e dyshuar (d.m.th. ku ėshtė pėrzier hallalli me haramin).
Sipas sheriatit ka tė drejtė tė marri nga kjo punė, pagėn e ligjshme tė tij pėr
tė cilėn ka dhėnė edhe mundin e vet.

Pyetje:
Ne jemi njė grup grash qė thėrrasim nė
rrugė tė All-llahut. Kemi hasur nė pjesė tė ndryshme tė shoqėrisė qė janė larg
All-llahut. Ne leximin e Mevludit tė Pejgamberit e marrim si metodė pėr tė
thirrur nė rrugė tė All-llahut. Kėshtu qė lexojmė mevludin dhe gjatė kėsaj kohe
edhe kėndojm ilahi qė nxisin pėr kthim dhe pendim ndaj All-llahut dhe premtim
dhe vazhdimėsi nė kėtė rrugė pėr hir tė All-llahut. Pėrdorim edhe defin dhe
dorėtrokitjen dhe lėkundje tė kontrolluar qė nuk ka tė bėjė me shthurje imorale
dhe me vallėzim e lėkundje tė qafave. Pastaj mbajmė njė ligjėratė sipas rastit
qė jemi pėr Martesė, babina, pėr rast suksesi etj. Por problemi ėshtė se njė
herė na takoi njė grua e njė xhemati tjetėr dhe na kundėrshtoi kėtė dorėtokitje
dhe kėtė lėkundje modeste. Hoxhenica qė na udhėheq neve ėshtė prej thirrėseve mė
tė mėdhaja nė nivel botėror. Unė tani jam nė huti kjo qė na kundėrshton na
akuzon se bėjmė gjynah. Pra, sipas asaj dorėtrokitja dhe lėkundja ėshtė haram.
Si ėshtė dispozita e sheriatit pėr kėtė?
Pėrgjigje:
Nuk ka asnjė pengesė nė atė qė pėrmende,
gjegjėsisht takimeve, tė cilat i mbani pėr hir tė All-llahut, ku edhe i tėrhiqni
vajzat brenda rregullave qė i pėrmende.
Tė kėshilloj qė tė mos ia vėsh veshin
asaj motre. Po ashtu tė kėshilloj qė tė mos hapėsh me tė diskutim. Nėse ajo
kėmbėngul qė tė polemizoni dhe tė nxisė paqartėsi dėrgoje qė tė bisedojė me mua
pėr kėtė ēėshtje.
Pyetje:
Kėrkojmė qė tė na sqaroni nėse el-Hadrah
(takimi pėr tė bėrė dhikėr bashkarisht), tė cilėn e praktikojnė disa ėshtė e
lidhur dhe e saktė se e kanė praktikuar Kutbėt (dijetarėt shpirtėrorė e miq tė
All-llahut) si zotėria im Abul Kadir el-Xhejlani dhe zotėria im Ahmed er-Rifaij
…) apo njė gjė e tillė ėshtė shpikur pas tyre. Siē kam mėsuar nė shumė raste nga
ju se duhet tė bėhet dhikri me edukatė. Pra, lėvizjet qė i bėjnė nė kėto tubime
tė dhikrit, a janė nė pėrputhje me atė duke patur parasysh se kėto mbahen nė
prezencėn e dijetarėve tė njohur?
Pėrgjigje:
Nėse me fjalėn “hudur” keni pėr qėllim
tubimi qė bėhet pėr tė pėrmendur All-llahun nė kėmbė dhe me edukatė nė lėvizje
dhe duke shqiptuar emrin “All-llah” plotėsisht, atėherė kjo ėshtė e mirė dhe nuk
ka dėm nėse bėhet me shoqėrimin e ilahive.
Por nėse me fjalėn “hadrah” ėshtė pėr
qėllim ato lėvizje qė kalojnė kufirin e sjelljes sė mirė dhe edukatės me
shqiptim jo tė plotė tė emrit “All-llah”, atėherė njė gjė e tillė ėshtė e
refuzuar dhe jo e lejuar (jo e ligjshme).
Pyetje:
Njė vėlla musliman punon me taksi dhe i
duhet tė qėndrojė me orė tė gjata nė punė, kėshtu qė ai disa namaze i kryen ulur
nė makinė dhe ndoshta ndonjėherė detyrohet tė falet pak nė drejtim jo tė kibles.
A ka tė drejtė ta bėjė njė gjė tė tillė nėse frikėsohet se i kalon koha dhe a ka
dallim nė kėtė midis farzit dhe nafiles?
Pėrgjigje:
Nė shembullin qė ti pėrmende nuk
konsiderohet e nevojshme qė tė mund tė falėsh farzin ulur, ose i larguar nga
kibla.
Pyetje:
Unė vuaj nga devijimi seksual nė tė
menduar. Por elhamdulil-lah deri tani nuk kam bėrė gjėra qė e hidhėrojnė
All-llahun Fuqiplotė. Megjithatė unė kam shumė frikė se mos rrėshqas nė kėto
lakmi dhe nuk di ē’tė bėj sidomos pasi unė jam i dobėt. Elhamduli-lah nė mėnyrė
tė rregullt e ndjek xhaminė si dhe ndjek aktivitetet fetare dhe vazhdimisht
mundohem qė ta angazhoj veten me kėto gjėra, por vazhdimisht dėshtoj. Cila ėshtė
zgjidhja?
Pėrgjigje:
Ilaēi yt i parė ėshtė tė shpeshtosh
lutjen dhe vazhdimisht kthimin tek All-llahu. Ndėrsa ilaēi i dytė tė shkosh para
njė mjeku specialist fetar qė i frikėsohet All-llahut.
Pyetje:
Siē mund ta dini dhe ju, nė kėtė kohė
janė shtuar devijimet e mashtrimet, saqė unė sapo dal nga njėri, hyj nė tjetrin.
Por njė gjė mė mundon, e ajo ėshtė qė tė bėhem i moralshėm si sahabet (shokėt e
Pejgamberit sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem), All-llahu qoftė i kėnaqur me ta.
Unė pėr veten time kėrkoj mė shumė moralin se sa ibadetin. Pra, kėshtu nisem nė
kėtė gjė, saqė arrij deri nė atė shkallė qė ta respektoj nėnėn time nė masė tė
madhe, po ashtu edhe vėllezėrit e mi, saqė jam nė gjendje tė flijoj pėr ta, por
nuk shkon mė tepėr se njė javė apo 10 ditė e pėrsėri kthehem nė tė parėn ku
pėrsėri ndjej se besimi mė dobėsohet. Kėshtu pėrsėri kthehem nė moralin e
mėparshėm saqė edhe familja befasohet. Ju lutemi tė mė kėshilloni!
Pėrgjigje:
Virtytet e mira janė thelbi i Fesė. Por
mėnyra e arritjes deri tek ato, sė pari janė zbatimi i detyrimeve, tė cilat
All-llahu t’i ka obliguar. Pastaj shpeshtimi i tė pėrmendurit tė All-llahut dhe
sė dyti leximi i Kuranit. Ky ėshtė ilaēi qė rregullon veten tėnde si dhe ky ilaē
tė bėn mė tė kthellėt, mė tė butė nė marrėdhėnie me tė tjerėt. Mos harro edhe
rėndėsinė e lutjes dhe kthimit tek All-llahu.
Pyetje:
Gjatė muajit tė bekuar tė Ramazanit kam
hyrė nė disa dhoma nė internet (chat room) dhe tė gjithė muajin kam qenė i
rregullt nė ndjekjen e programeve qė ofronte njė thirrės islam, i cili u bė
shkaktar qė unė tė rregulloj sjelljet e mia dhe tė udhėzohem, prandaj mendoj se
tė rinjtė e tė rejat duhet tė ndjekin kėto lloj programesh dhe fluksin mė tė
madh e kam parė qė tė bėhet nė dhomat e dialogut ku edhe unė kam marrė pjesė. Nė
kėto dhoma zhilloheshin biseda tė ndryshme dhe kam hasur nė ofendime dhe nė
tallje nga shumica e tyre, por edhe pranim nga masa dėrrmuese. Kam biseduar
nėpėrmjet shkrimit me ta, ku ka shumė prej atyre qė mė kanė falėnderuar dhe u
ėshtė pėrmirėsuar situata e tyre, siē ngjau me mua mė herėt me atė thirrėsin.
Pra, biseda ime me ta, a ėshtė haram?
Pėrgjigje:
Dispozita e kėsaj ēėshtje varet nga
rezultati. Nėse rezultatet janė nė pėrputhje me sheriatin dhe nė pėrputhje me
kėnaqėsinė e All-llahut, atėherė ėshtė e mirėseardhur, e nėse jo atėherė
ndalohet.
Pyetje:
Jam njė i ri musliman sunit, por kam njė
shok qė ėshtė i tarikatit alevi. Ai diskuton shpesh me mua pėr ēėshtjen e
rimishėrimit (reinkarnacionit) tė shpirtėrave dhe ai ėshtė i sigurtė dhe i
bindshėm nė atė qė thotė dhe mė siguron mua se njėrit prej familjes sė tij i ka
ndodhur njė gjė e tillė. Ēfarė mendoni pėr kėtė ēėshtje dhe si t’i pėrgjigjem?
Pėrgjigje:
Biseda pėr reinkarnacionin ėshtė legjendė
e hedhur poshtė para se ta refuzojė Islami. Tė mjafton pėr kėtė fjala e
All-llahut kur thotė “Ēdo njeri (shpirt) ėshtė peng i vetvetes” (El-Muddethir,
38) d.m.th., Ēdo shpirt ėshtė i burgosur dhe i ruajtur pėr tė dhėnė llogari pėr
zotin e vet.
Pyetje:
A i lejohet gruas tė mėsojė drejtimin e
makinės nga ana ushtruesit (inspektorit) mashkull duke patur gra pėr kėtė gjė?
A i lejohet gruas tė drejtoj makinėn
jashtė kufijve tė qytetit e vetmuar?
A lejohet qė t’i drejtohemi All-llahut me
fjalėn Ja satit (O ty qė mbulon) siē pėrdoret kėtu te ne?
Pėrgjigje:
1. Nuk i lejohet gruas tė bėjė ushtrimin
e drejtimit tė makinės nė kujdesin e mashkullit pėrderisa ka pėr kėtė femėr,
madje nuk lejohet edhe nėse nuk ka femėr nėse pėr tė mėsuar drejtimin e makinės
nuk ėshtė e nevojshme.
2. Nuk i lejohet asaj qė e vetmuar tė
drejtojė makinėn jashtė qytetit pėrveē nėse e shoqėron atė edhe dikush qė e ka
mahrem.
3. Nuk ėshtė nė emrat e All-llahut “Satir
-mbulues”, por theksohet nė njė hadith tė vėrtetė (sahih) ku i Dėrguari i
All-llahut, sal-lall-llahu alejhi vesel-lem thotė “All-llahu jeton dhe ėshtė Ai
qė mbulon dhe e do mbulimin”.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e Sheriatit rreth
ēėshtjes sė ofertės sė martesave nėpėrmjet internetit dhe atė duke mos biseduar
nėpėr dhomat e dialogjeve qė bėhen midis tė riut dhe tė resė. A ėshtė njė gjė e
tillė e ndaluar?
Pėrgjigje:
Fejesa, e cila ėshtė edhe baza e
epilogut, ėshtė e domosdoshme para Martesės dhe duhet tė bėhet nėn kujdesin e
familjes. Martesa ėshtė edhe lidhje midis dy familjeve siē ėshtė lidhje midis dy
personave. Pra, njė gjė e tillė nuk mund tė realizohet nė rrugė tė ligjshme e tė
shėndoshė nėpėrmjet internetit.
Pyetje:
Si ėshtė dispozita e punės sė njė
inxhinieri, i cili mbikqyr projektet qė rezultojnė nga hua (kredi) me kamatė? Po
theksojmė edhe faktin se inxhinieri ėshtė i emėrtuar si inxhinier i degės nė
komunat. Pra, natyra e punės sė tij ėshtė mbikqyrja e atyre projekteve qė tė
japi mendimin e tij teknik qė ka tė bėjė me fitimin ekonomik?
Pėrgjigje:
Nuk ka gjė nė punėn e inxhinierit
pėrderisa ėshtė i ndarė nga transaksionet e kamatės pėr tė cilat ti flet. Ndėrsa
pėrsa i pėrket rrogės, tė cilėn e merr pėr punėn e ligjshme qė ėshtė nė vete kjo
konsiderohet pasuri e dyshuar (d.m.th. ku ėshtė pėrzier hallalli me haramin).
Sipas sheriatit ka tė drejtė tė marri nga kjo punė, pagėn e ligjshme tė tij pėr
tė cilėn ka dhėnė edhe mundin e vet.

Pyetje:
Ne jemi njė grup grash qė thėrrasim nė
rrugė tė All-llahut. Kemi hasur nė pjesė tė ndryshme tė shoqėrisė qė janė larg
All-llahut. Ne leximin e Mevludit tė Pejgamberit e marrim si metodė pėr tė
thirrur nė rrugė tė All-llahut. Kėshtu qė lexojmė mevludin dhe gjatė kėsaj kohe
edhe kėndojm ilahi qė nxisin pėr kthim dhe pendim ndaj All-llahut dhe premtim
dhe vazhdimėsi nė kėtė rrugė pėr hir tė All-llahut. Pėrdorim edhe defin dhe
dorėtrokitjen dhe lėkundje tė kontrolluar qė nuk ka tė bėjė me shthurje imorale
dhe me vallėzim e lėkundje tė qafave. Pastaj mbajmė njė ligjėratė sipas rastit
qė jemi pėr Martesė, babina, pėr rast suksesi etj. Por problemi ėshtė se njė
herė na takoi njė grua e njė xhemati tjetėr dhe na kundėrshtoi kėtė dorėtokitje
dhe kėtė lėkundje modeste. Hoxhenica qė na udhėheq neve ėshtė prej thirrėseve mė
tė mėdhaja nė nivel botėror. Unė tani jam nė huti kjo qė na kundėrshton na
akuzon se bėjmė gjynah. Pra, sipas asaj dorėtrokitja dhe lėkundja ėshtė haram.
Si ėshtė dispozita e sheriatit pėr kėtė?
Pėrgjigje:
Nuk ka asnjė pengesė nė atė qė pėrmende,
gjegjėsisht takimeve, tė cilat i mbani pėr hir tė All-llahut, ku edhe i tėrhiqni
vajzat brenda rregullave qė i pėrmende.
Tė kėshilloj qė tė mos ia vėsh veshin
asaj motre. Po ashtu tė kėshilloj qė tė mos hapėsh me tė diskutim. Nėse ajo
kėmbėngul qė tė polemizoni dhe tė nxisė paqartėsi dėrgoje qė tė bisedojė me mua
pėr kėtė ēėshtje.
Pyetje:
Kėrkojmė qė tė na sqaroni nėse el-Hadrah
(takimi pėr tė bėrė dhikėr bashkarisht), tė cilėn e praktikojnė disa ėshtė e
lidhur dhe e saktė se e kanė praktikuar Kutbėt (dijetarėt shpirtėrorė e miq tė
All-llahut) si zotėria im Abul Kadir el-Xhejlani dhe zotėria im Ahmed er-Rifaij
…) apo njė gjė e tillė ėshtė shpikur pas tyre. Siē kam mėsuar nė shumė raste nga
ju se duhet tė bėhet dhikri me edukatė. Pra, lėvizjet qė i bėjnė nė kėto tubime
tė dhikrit, a janė nė pėrputhje me atė duke patur parasysh se kėto mbahen nė
prezencėn e dijetarėve tė njohur?
Pėrgjigje:
Nėse me fjalėn “hudur” keni pėr qėllim
tubimi qė bėhet pėr tė pėrmendur All-llahun nė kėmbė dhe me edukatė nė lėvizje
dhe duke shqiptuar emrin “All-llah” plotėsisht, atėherė kjo ėshtė e mirė dhe nuk
ka dėm nėse bėhet me shoqėrimin e ilahive.
Por nėse me fjalėn “hadrah” ėshtė pėr
qėllim ato lėvizje qė kalojnė kufirin e sjelljes sė mirė dhe edukatės me
shqiptim jo tė plotė tė emrit “All-llah”, atėherė njė gjė e tillė ėshtė e
refuzuar dhe jo e lejuar (jo e ligjshme).
|