AGJËRIMI NDËRMJET FESË DHE BESIMIT

rn
rnrn
rn
rn

Agjërimi islam, agjërimi që na e ka urdhëruar Zoti, e ka burimin dhe mbështetjen te besimi, kurse bukuria, përsosuria e besimit, ihsani, siç është thënë në takimin midis Xhibrilit a.s. dhe Pejgamberit a.s. në prani të as’habëve, është: “Ta adhurosh Allahun sikur je duke e parë Atë; ngaqë edhe pse ti nuk e sheh Atë, Ai të sheh ty”. E tërë jeta jonë është dhe duhet të jetë nën mbikëqyrjen e Zotit. Natyrisht, jam i ndërgjegjshëm se besimi është iman, por trajta më e lartë e asaj që ty të bën ta ndjesh veten se je afër Krijuesit, se Krijuesi të do, të mbikëqyr, të bën të sigurt, të afrohet që ti të kënaqesh me ato gjashtë shtyllat e imanit, është forma më e bukur e praktikimit edhe të agjërimit, por në një trajtë të një bukurie të veçantë, siç është ihsani. Kjo është ajo enigma më e thellë e një privatësie, intimiteti i besimit, ngaqë besimi është dhuratë dashamirëse, sepse vjen me mëshirën e Vullnetit hyjnor, që është i ethshëm për besëlidhjen e besnikërisë midis Zotit dhe njeriut si kurorë e krijimit të përgjithshëm.

rn

Sa i përket fjalës ihsan, ajo ka shumë domethënie, trajtat e shumta të së cilës japin një fotografi ekzistuese tonën. Disa nga domethëniet e fjalës ihsan janë: të bëhesh i shkëlqyer; të bëhesh i pashëm (hijshëm); të bësh mirë, të dukesh i mirë ose i bukur; “të shkëlqyer janë ata si shoqëri” (Kur’an, 4:69); “Ai e bëri të mirë vendqëndrimin tim” (Kur’an, 12:23); “Ai ishte shumë i sjellshëm ndaj meje” (Kur’an, 12:100); “Dhe bëj mirë (të tjerëve), ashtu siç të bëri Allahu ty” (Kur’an, 28:77). Ndërkaq në Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe fjala “bukuri” i ka këto domethënie: 1. që ka tipare të rregullta, vija e lëvizje të harmonishme, brendi të shëndoshë e tërheqëse etj. dhe që me këto të jep kënaqësi e të bën ta admirosh; që është përkryer në llojin e vet; i hijshëm; 2. Që shquhet e çmohet për përmbajtjen e lartë; që vlerësohet e pëlqehet shumë për vetitë e mira morale, për ndjenjat, për karakterin etj. etj.

rn

Ihsani, pra, ta adhurosh Allahun sikur je duke e parë Atë, ngaqë edhe pse nuk e sheh Atë, Ai të sheh ty, do të thotë ta adhurosh Zotin se e sheh; do të thotë të jesh nën hijen e Bukurisë; ajo është fjala më tërheqëse e gjithçkaje, ajo na bën ta harrojmë fiziken; ajo na “djeg”, na detyron “ta shkrijmë” vetveten vetëm për ta arritur kulmin ose për ta prekur atë të fshehtën, vetëm për një çast, që të shkrihet tërë trupi; që ta arrijmë kënaqësinë e Zotit, që Ai të na dojë, pra ta përjetojmë ihsanin.

rn

A thua i këtillë është agjërimi ynë?! Fatkeqësisht, atë jemi duke e shndërruar në një metafizikë të panevojshme, ndonëse kjo nuk do të thotë se e shterim anën metafizike të agjërimit. Por, ku do të ishte kjo anë metafizike e agjërimit pa ihsan, pa bukurinë e tij, pa fiziken e tij, pa përgatitjen e një lartësie morale, të një shoqërie më të shëndoshë. Çfarë kuptimi do të kishte ana metafizike e agjërimit pa këto? Agjërimi nuk do të kishte kuptim pa devotshmëri, pa ihsan, pa drejtësi, pa uri, pa lodhje, pa anën e prekshme, pa anën përsëritëse, pa anën e ditës dhe natës, pa atë të kohës që ne e presim dhe që ai na vjen, pa syfyrin. Pra, qëllimi i agjërimit është pikërisht kjo forma e lartë: ihsani dhe devotshmëria (takwa), ndërsa në agjërimin tonë as njëra as tjetra nuk shihen, nuk përputhen me domethëniet e lartshënuara: në jetë, në kulturë, në fe, në filozofi, në shkollë, në universitet, në xhami, në politikë etj.

rn

Duke u mbështetur mbi përmbajtjen e agjërimit, dëshiroj ta përshkruaj anën e dukshme të jetës sonë si agjërues. Ajo është përplot paradoksalitet dhe zhurmë. Si është jeta jonë, sa është e bukur ajo, pas cilës bukuri rendim ne, çfarë bukurie jemi duke lënë? Për këtë flet fotografia jonë ekzistuese, që nga ajo se si e kemi të rregulluar shtëpinë tonë; sa i japim rëndësi pastërtisë; sa kemi fjalor të pasur dhe të mirë; sa përpiqemi të praktikojmë atë fjalor; sa dëgjojmë dhe si dëgjojmë; sa kemi respekt ndaj Librit, Fjalës së Shenjtë dhe jetës së shenjtë, ndaj vetvetes, ndaj prindit, ndaj bashkëshortes/it, ndaj fëmijës? Pa pasur nevojë për t’u përgjigjur me “po” ose “jo”, mjafton të them se të gjitha kërkimet sociologjike-psikologjike dëshmojnë se ne sot jetojmë në një mjerim shumë të frikshëm, të dhimbshëm.

rn

Sot nuk kemi mundësi të ecim nëpër rrugë lirshëm, ngaqë ato e kanë humbur bukurinë dhe funksionin e tyre; mëhallët janë shndërruar në zhurmë dhe tollovi, të ngushtuara nga veturat, të shëmtuara nga “bukuria”, përplot muzikë tallava, ke frikë të flesh dhe të gëzohesh, sepse dëgjohesh nga “shija” jonë arkitektonike; larg turpit dhe dashurisë, thuajse je futur në një humnerë dhe mezi pret dritën dhe sigurinë. E ku haset e gjithë kjo? Tek ata që “agjërojnë”, tek ata që i thonë vetes se i përkasin fesë më të përsosur, më të bukur, më të dashur, më të sigurt, më të pastër.

rn

Pa marrë parasysh kohën, njeriu për çdoherë ka vrapuar dhe është përpjekur me mish e me shpirt ta mbrojë, ta ruajë, ta ndërtojë “kiblen”, qendrën, vendin për lutje. Në fjalorin tonë musliman kjo është xhamia. Xhamia ka qenë gjithmonë hapësirë ose zonë e shenjtë, e mbrojtur. Duke e pasur parasysh gjithë këtë, shtrohet pyetja se ku është shenjtëria e xhamisë sot? I vetëdijshëm se këtë që po e them është përsëritje, nuk mund ta anashkaloj faktin se xhamitë tona janë shndërruar në vende të “humbjes së kohës” vis-à-vis kafeneve/çajtoreve; edhe ezani nis me një zhurmë të madhe, që i kapërcen përmasat e thirrjes për lutje dhe që, fatkeqësisht, dëshmon inat dhe frikë. A thua “ezani” i tillë i zhurmshëm ka lidhje me besimin apo mos ka vazi/ligjërata e zhurmshme, që i bën njerëzit ta humbasin kontrollin nëpër rrugë nga zëri çjerrës? Edhe ezani i tillë, edhe vazi i tillë, janë shprehje e “kulturës” personale, private të llojit fshataresk ose tepër “qytetar” të atyre që e thërrasin ose ligjërojnë, natyrisht në emër të Kur’anit. Pastaj, ku është kultura e dialogut, pesha e urtësisë në mesin e xhematit? Për momentin nuk jemi duke e parë. E të mos flas për estetikën e xhamive tona, kulturën e heshtjes, qetësisë dhe dëgjimit të ibadetxhinjve, ku duhet të reflektohet bukuria e imanit dhe siguria e islamit sidomos në muajin e agjërimit.

rn

Agjërimi ynë duhet të jetë përgatitje e besimtarit për përsosmëri morale e intelektuale dhe nuk guxon të lejojë të ketë zbrazëti në këtë dimension. Mirëpo, a është kështu në realitet? Jo, ngaqë sot në shkollë shkohet jo për të mësuar; fakulteti kryhet pa u përgatitur; nuk studiohet, por intervenohet; arsimtarët nuk “guxojnë” ta kryejnë detyrimin e tyre prej mësimdhënësi, sepse kanë “frikë” nga dhuna dhe terrori i “prindërve” që edhe “agjërojnë”; e vërteta heshtet, ndërsa ndihmohet zullumi i organizuar në formë familjesh, klanesh madje edhe nga “haxhilerë” që “agjërojnë”, ndërsa vetë paraqitjes së tyre i vjen era kriminelë dhe amoralitet, ndonëse marrin mbi vete rolin e “shpëtimtarëve”. Të njëjtit përpiqen ta mashtrojnë “fenë” dhe fetarin edhe me iftare me hurma, mish, bakllava, por me asgjë që ka të bëjë me sawmin, ihsanin dhe imanin.

rn

Duket qartë se ne i kemi përzier gjërat: fenë e kemi lënë pa besim, besimin e kemi lënë pa fe: besimin mund të mos e vërejmë, sepse ai është një lidhje intime midis shpirtit të përhershëm të njeriut dhe Krijuesit të atij shpirti, Krijuesit të gjithësisë. Andaj mund të pohohet se askush nuk mund ta dijë se sa është dikush besimtar dhe çfarë besimi ka. Po, plotësisht pajtohem, ashtu është dhe ashtu duhet të jetë. Por ç’të bëjmë me zullumin, me frikën, pandershmërinë, uzurpimet, shpërdorimet, vjedhjet, shkatërrimet, papërgjegjësinë në punë dhe në jetë?! Feja thotë kështu: ne gjykojmë sipas asaj që e shohim. E për atë që jemi duke e parë, Zoti na shpëtoftë dhe na ndihmoftë!

rn

Qëllimi i agjërimit të muajit të Ramazanit, mes tjerash, është përtëritja e Shpalljes, përkujtimi i së kaluarës, prezantimi i shpëtimit dhe udhëzimit, ngritja lart e njeriut dhe mbrojtja e tij. Në këtë muaj ne duhet ta kujtojmë kohën e Ademit a.s., Nuhut a.s., Zekirijait a.s., Junusit a.s., Lutit a.s., Musait a.s., Isait a.s. dhe Pejgamberit Muhammed a.s. Duhet t’i kujtojmë të gjitha sprovat nëpër të cilat kanë kaluar këta dhe pejgamberët e tjerë në kohërat e tyre, si dhe dënimet që ranë mbi popujt e tyre për shkak të mëkateve që bënë, e që për fat të keq edhe në këtë kohë përsëriten. Dënimi i të gjithë atyre popujve ka qenë rezultat i mospranimit të plotë të njëshmërisë (tewhidit) së Zotit dhe heshtja para dukurive të shëmtuara brenda shoqërive të tyre. Në besimin musliman të gjithë e dinë se ummeti i Pejgamberit Muhammed a.s. nuk do të ndëshkohet në mënyrë të tillë. Amenna/Besojmë! Por, kjo nuk do të thotë se neve na lejohet e ndaluara, sepse vetë Kur’ani urdhëron që të bëhemi të drejtë, të devotshëm, të dobishëm për shoqërinë, të bëhemi njerëzit më të mirë.

rn

Koha e agjërimit domosdo duhet të ketë një qëllim, një fuqi, një porosi, një kërkesë; përndryshe, agjërimi nuk do të ishte ai që ka qenë dhe është; agjërimi ka qenë një nga sprovat e profetëve, një nga shpëtimet më të mëdha ku është dëshmuar e vërteta, siç ishte rasti me të ëmën e Isait a.s. kur iu vërsulën mushrikët me ofendime dhe përçmime nga më të ndryshmet. Le ta shohim kohën tonë: i madh e i vogël ankohet, ka frikë të jetojë; fotografitë e refugjatëve do të jenë ajete/shenja të përhershme për gjininë njerëzore.

rn

Pa u thelluar në thellësitë e prezantimit të problemeve ekzistuese edhe në këtë kohë, është mirë që të bëjmë nijet e t’i lutemi Zotit të na përgatisë ta kalojmë këtë kohë të vështirë, këtë çnjerëzi të rrezikshme, dhe të përgatitemi ta mbrojmë vetveten tonë, pra njeriun në ne; të mësohemi të jetojmë të pavarur, tamam të pavarur ne muslimanët shqiptarë, sepse e tërë e kaluara jonë ka kaluar dhe është duke kaluar me “mbrojtjen” nga të tjerët, me kërkimin e ndihmës nga të tjerët; i harrojmë dhuntitë që na i ka dhënë Zoti. Ato dhunti, në të vërtetë, duhet të na mësojnë të jetojmë të pavarur nga gjithkush, por të plotësuar me të mirat e kulturës, besimit dhe natyrës së përhershme njerëzore.

rn

Mënyra më e mirë për ta plotësuar këtë dëshirë për përmirësim dhe pavarësi intelektuale, kulturore, “politike”, është puna, por edhe lutja. Ndërkaq nuk ka kohë më të mirë për lutje se gjatë muajit të agjërimit dhe gjithsesi brenda tij në Natën e Kadrit. Në të vërtetë, në Natën e Kadrit ndodh pranvera metafizike e Fjalës së Zotit, ndërsa në agjërim piqet vjeshta eskatologjike me të gjitha frytet e veta shpirtërore, nga të cilat më të çmuara janë fryti i mëshirës (rahmet), fryti i faljes (magfiret) dhe fryti i shpëtimit (selamet). Me dhuratën e rahmetit Shpirti Hyjnor e themelon qenësinë e botës në mënyrën e së Mirës Supreme – në rast se ajo e Mirë mbillet në natyrën e makro dhe mikrokozmosit nën llojin e emrit hyjnor i Mëshirshmi (er-Rrahman). Nga ana tjetër, me atë dhuratë e themelon llojin gjithëpërfshirës të qenësisë së vet brenda natyrës së arsyeshme mikrokozmike, brenda hapësirës qendrore të veçantisë njerëzore nën llojin e emrit hyjnor Mëshirëploti (er-Rrahim), që me fuqinë e vet mëshiruese nga brenda e përshkon çdo krijesë. Më tutje, me dhuratën shpirtërore të magfiretit Shpirti Hyjnor brenda kohërave të Ramazanit vendos një dimension të veçantë të kohës së shenjtë. Ky është dimensioni i kohës së shenjtë brenda së cilës janë të përfshira të gjitha ngjarjet themelore të vetëshpalljes hyjnore në mënyrën e Librit të Shenjtë, e cila deri në plotësimin e kohës mbetet si shenjë e faljes së gjithmbarshme hyjnore dhe e lidhjes së përhershme të vendosur me shpirtrat devijues të botës, me theks të veçantë mbi shpirtrat e krijesave të arsyeshme në botë. Përfundimisht, me dhuratën shpirtërore të selametit nuk i është vënë vetëm guri i kubes periodizimit të shenjtë historik të kohërave të Ramazanit dhe, kësisoj, periodizimit të Shpalljes hyjnore, por me dhuratën shpirtërore të lartpërmendur i është dhënë parashija ekzistenciale përfundimit të gjithë gjithësisë, simbolizmit total kohor dhe ritmit të vitit kozmik. Elementet e kësaj bote në kohën e përgatitjes së iftarit të bëjnë që ta nuhasësh shumë lehtë një aromë tërësisht tjetër të një metafizike edeniane.

rn

Por, ne si muslimanë në prag të Ramazanit me këtë kapacitet a thua vallë kemi mundësi të merremi me këto çështje të rëndësishme me një organizim i cili me vite të tëra është duke u zhytur në provincializmin religjioz dhe arrogancën fetare, i cili lirisht mund të thuhet se ka humbur garancinë e besimit dhe mëshirën e Zotit. Vetëdija për “fjalët e kota” në radhët e hierarkisë fetare, si dhe në teologji, gjithsesi se ekziston, por akoma në masën më të madhe mbetet vetëm “shaka pa kripë” në bisedat private. Arsyeja për këtë me siguri qëndron në faktin se në këto hapësirat tona në qarqet teologjike është zhdukur kundërshtimi ose qortimi si vlera aq tipike të fesë sonë, me çka është nxitur hipokrizia. Prandaj nuk është aspak për t’u habitur se kohëve të fundit në opinionin më të gjerë leksionet morale për popullin aq shpesh i ndajnë njerëz nga qarqe ateiste – duke na përkujtuar për koordinatat e harruara të të jetuarit etik/fetar. Që të mund t’i drejtohen fjalët botës, fillimisht duhet që ne të jemi të prekur nga ato fjalë, e pas kësaj të guxojmë t’i ndajmë ato me të tjerët. Në të kundërtën, vetëm do t’u ndajmë fjalë boshe, gjegjësisht leksione. Pra, çështja është se paraprakisht a na tronditin vetë fjalët tona, a janë ato fryt i mrekullisë personale të “hapjes së syve”, të cilën e kemi përjetuar përmes tyre ose, në masë më të madhe, bëhet fjalë për përpjekjet për të folurit e pëlqyeshëm (për hir tonin, për hir të të tjerëve), përkatësisht të kryerjes së obligimit? Çështjet e reja me të cilat ballafaqohemi dhe përpjekjet teologjike për nevojën e mënyrës së re të jetesës gjakojnë edhe për një mënyrë të re të të folurit, sepse ekziston edhe etika e fjalës së thënë, pra edhe e të folurit teologjik. Mu për këtë arsye i lutem Zotit që ky Ramazan të jetë fillim i një rilindjeje shpirtërore!

rn

“Agjërimi është mburojë, ndaj kur dikush nga ju të agjërojë, le të mos flasë fjalë të turpshme dhe le të mos bërtasë; e nëse dikush e shan pse e sulmon, le të thotë: unë agjëroj!” (Hadith)

rn

(Ramazan 1437)

rn
rn
rn

 

RSS per kategorine Lajme Shfletuesi i Kur'anit

  • RSS per kategorine Lajme