Kjo çështje jo vetëm që përdoret shpesh nga islamofobët, por gjithashtu shkakton konfuzion midis muslimanëve që hasin rrëfime kundërthënëse. Pra, sot, ne synojmë të paraqesim një shpjegim të qartë, të bazuar historikisht, të mbështetur nga burime autentike, opinione shkencore dhe të dhëna kronologjike.
Pse ekziston debati
Debati buron kryesisht nga një hadith i vetëm që thotë se Aishja r.a. ishte gjashtë vjeç kur u hartua kontrata e saj martesore dhe nëntë vjeç kur u konsumua martesa. Ky rrëfim citohet shpesh në Sahih’ul-Buhari dhe Sahihu Muslim, dhe është i vetmi raport që përmend këtë moshë specifike. Megjithatë, ajo që shumë nuk e kuptojnë është se ky rrëfim është një hadith mursel - që do të thotë se zinxhiri i rrëfyesve nuk arrin drejtpërdrejt te Pejgamberi s.a.s., por te një shoqëruese - në këtë rast, vetë Aishja r.a. Për më tepër, ai bie ndesh me prova të tjera historike të dokumentuara mirë që sugjerojnë një rrëfim krejtësisht të ndryshëm.
Kuptimi i kulturës arabe dhe llogaritja e moshës
Para se të futemi në data, është e rëndësishme të kuptojmë traditën arabe të llogaritjes së moshës. Sipas historianit Musah , vajzat arabe - veçanërisht midis fisnikërisë - filluan të numëronin moshën e tyre që nga fillimi i pubertetit, zakonisht i shënuar nga një ceremoni e quajtur Mu'ay, jo nga lindja.
Ky zakon do të thotë që kur Aishja r.a. tha se ishte "nëntë vjeç", kjo mund t'i jetë referuar viteve pas arritjes së pubertetit, jo moshës së saj biologjike që nga lindja.
Kur përshtatet për vitet aktuale të lindjes, kjo mund ta vendosë atë në afërsisht 17 ose 18 vjeç në kohën e martesës.
Prova të forta historike që mbështetin një moshë më të lartë
Le të shqyrtojmë katër prova kryesore nga studimet dhe historia islame që kundërshtojnë drejtpërdrejt pretendimin nëntëvjeçar:
1. Diferenca në moshë me motrën e saj, Esmën r.a.
Esma bint Ebu Bekr r.a., motra më e madhe e Aishes, është një pikë kritike referimi.
Esma r.a. vdiq në vitin 73 të hixhretit në moshën 100 vjeç, siç raportohet në burime të shumta biografike.
Kjo do të thotë se ajo ishte 27 vjeç në kohën e hixhretit (më 622 e.s.).
Esma ishte 10 vjet më e madhe se Aishja r.a., që do të thotë se Aishja ishte 17 vjeç hixhri.
Meqenëse Aishja r.a. u martua me Pejgamberin s.a.s. pas hixhretit në Medinë (disa burime thonë rreth 6 muaj më vonë), kjo e vendos atë në 17 ose 18 vjeç në martesë.
2. Pranimi i hershëm i Islamit nga ana e saj
Tekstet historike konfirmojnë se Aishja r.a. ishte ndër të banorët e parë që e pranuan Islamin, në vitet e para pas shpalljes (610 e.s.).
Nëse ajo do të kishte lindur vërtet në vitin 614 të e.s. (siç sugjeron teoria nëntëvjeçare), ajo nuk mund ta kishte përqafuar Islamin gjatë viteve të para të tij, sepse nuk do të kishte lindur ende.
Kjo e bën të pamundur llogaritjen kohore matematikisht dhe mbështet më tej një vit lindjeje më afër vitit 605 të e.s. - duke e bërë atë rreth 17 vjeç gjatë hixhretit.
3. Hadithi që tregon se ajo ishte një vajzë e re në kohën e shpalljes së sures El-Kamer (54), ajeti 46
Në një hadith nga Sahih’ul-Buhari, Aishja r.a. thotë:
“Isha një vajzë e re duke luajtur me lodra kur u shpall ky varg: ‘Por jo - Ora e Fundit është koha kur ata me të vërtetë do të përballen me fatin e tyre; dhe ajo Ora e Fundit do të jetë më katastrofalja dhe më e hidhura’” (Surja El-Kamer (54), 46)
Ky ajet u shpall 9 vjet para Hixhretit, rreth vitit 613 të erës sonë. Nëse Aishja r.a. ishte tashmë një “vajzë e re duke luajtur me lodra” në atë kohë, ajo duhet të ketë qenë të paktën 5-6 vjeç, që do të thotë se ka lindur rreth viteve 605-608 të erës sonë, dhe jo më 614 të erës sonë.
4. Konsensusi shkencor në veprat kryesore historike
Studiues të njohur si: Imam Neveviu dhe El-Hakim En-Nishapuri kanë vërtetuar se Esmaja r.a. ka lindur në vitin 595 të erës sonë, dhe se Aishja r.a. ishte 10 vjet më e re. Kjo përputhet në mënyrë të qëndrueshme me datën e lindjes në vitin 605 të erës sonë dhe një moshë prej 17-18 vjeç në kohën e martesës.
Pse kjo ka rëndësi
Pejgamberi Muhamed s.a.s. është figura më fisnike, më e sinqertë dhe moralisht më e drejtë në histori. Të shpifësh karakterin e tij bazuar në raporte të keqkuptuara ose të izoluara - duke injoruar një mal me prova historike të besueshme - nuk është vetëm e padrejtë, por edhe thellësisht mashtruese.
Si muslimanë, është thelbësore të angazhohemi në mënyrë kritike me burimet tona, të kuptojmë kontekstin historik dhe të pajisemi me njohuri për t'iu kundërvënë rrëfimeve të rreme me të vërtetë dhe me dinjitet. Të gjitha të dhënat historike të besueshme dhe burimet e hershme islame tregojnë se Aishja r.a. ishte rreth 17 ose 18 vjeç kur u martua me Pejgamberin Muhamed s.a.s. – dhe jo 9 vjeç siç keqkuptohet zakonisht.
Ky përfundim nxirret nga:
- Kronologjitë e llogaritura të ngjarjeve të hershme islame;
- Diferencat në moshë me motrën e saj Esmanë r.a.;
- Pjesëmarrja e saj në Islamin e hershëm;
- Hadithe dhe vepra shkencore të verifikueshme.
Në vend që të mbështetemi në një hadith të vetëm me kontekst të diskutueshëm, ne duhet të ruajmë integritetin akademik duke shqyrtuar burime të shumta, vërtetuese.
Përktheu :
N. Ibrahimi
